"Ondanks groei blijft fair trade kleine nichemarkt"

Bij supermarktketen Delhaize waren de fair trade-producten vorig jaar goed voor een omzet van 5,7 miljoen euro. Dat is 25 procent meer dan het jaar daarvoor. De groei valt niet stil, want de verkoop steeg in de eerste helft van 2007 met 16 procent tegenover een jaar eerder. De best verkochte artikelen zijn bananen, ananas en koffie, gevolgd door producten als rozen, honing en wijn.

Maar fair trade is, ondanks die puike groei, slechts goed voor een fractie van de totale verkoop. Ter vergelijking: de winkels van Delhaize België draaien samen een jaaromzet van 4,3 miljard euro. "We spreken dus over cijfers na de komma", zegt Kristof Mertens van Idea Consult. De totale omzet van de groothandel in fair trade-producten in 2006 wordt geraamd op 40 miljoen euro. Dat is niet meer dan de omzet van pakweg twee supermarkten.

Mertens: "Dat fair trade in de nichesfeer blijft, is te wijten aan het beperkte productengamma. Enkele producten, zoals de bananen, zijn inmiddels wel al gestegen tot een mooi marktaandeel". De 'eerlijke' banaan van het keurmerk Max Havelaar viert dit jaar zijn tiende verjaardag in België en haalt intussen een marktaandeel van 6 procent. Het keurmerk garandeert een eerlijke prijs voor de bananenboeren, geen kinderarbeid en een milieuvriendelijke aanpak bij de teelt.

Consumenten die fair trade kopen, zijn minder prijsgevoelig dan de doorsneeklant, zo blijkt uit het onderzoek van Idea Consult. Sommige merkfabrikanten, zoals Chocolade Jacques, spelen daarop in door in hun premiumgamma fair trade-varianten te introduceren. "Dat geeft een zekere uitstraling", zegt Mertens. Volgens Idea Consult liggen de prijzen van fair trade heel dicht in de buurt van de prijs van bioproducten, ook al omdat fair trade-producten vaak bio zijn.

In het voedingssegment zijn fair trade-producten doorgaans dan ook duurder dan de merkproducten, behalve voor bananen. "Max Havelaar was vorig jaar goedkoper dan Chiquita", zegt Mertens. Bij de dranken, zoals koffie, is er weinig prijsverschil te merken tussen fair trade en merk. Maar er is natuurlijk wel een aanzienlijk verschil met de goedkope huismerken".

Fair trade-producten werden tot voor enkele jaren vooral verdeeld via de Oxfam Wereldwinkels. Als fair trade een versnelling hoger wil schakelen, zal dat moeten gebeuren via de distributiekanalen van de grote supermarktketens, zegt Idea Consult. Mertens: "De verkoop via de Wereldwinkels groeit nog, maar minder snel dan via de supermarkten. Via sensibilisering in de supermarkten kan fair trade nieuwe consumenten aantrekken".(KS)