Melkakkoord leverde boeren 27 miljoen euro op

De landbouworganisaties en de distributiesector hebben de balans opgemaakt van het melkakkoord dat beide partijen in juli 2009 ondertekenden. Zes maanden lang hebben de leden van Fedis een melktoeslag uitgekeerd van 14 eurocent per aangekochte liter witte koemelk. Daardoor stroomde een bedrag van ruim 27 miljoen euro naar de noodlijdende melkveehouders.

In het voorjaar van 2009 voerden boze melkveehouders meermaals actie bij de supermarktketens en hun distributiecentra. Daarmee protesteerden ze tegen de lage melkprijzen, die weggezakt waren tot een niveau van ongeveer twintig eurocent per liter. Volgens berekeningen van de FOD Economie bedraagt de productiekost op een gemiddeld melkveebedrijf 32 eurocent per liter.

Ondanks de opgelopen spanningen bereikten het ABS en Boerenbond een overeenkomst met Fedis. De supermarktketens verklaarden zich bereid om een half jaar lang een melktoeslag uit te keren voor iedere liter melk die aangekocht werd. Van 1 juni tot 30 november 2009 kochten de leden van Fedis 193,3 miljoen liter melk. Dat is een aandeel van 13 procent van de totale melkplas die de boeren in dezelfde periode geleverd hebben aan de melkerijen.

Dankzij het melkakkoord kregen de boeren per liter een toeslag van 1,8 eurocent. "Voor een doorsnee melkveehouder heeft dat een bedrag opgeleverd van ongeveer 3.000 euro. Dat is vijf keer hoger dan de impact van alle interventiemaatregelen die genomen werden door de Europese Commissie", aldus Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche, die de distributiesector voor de geleverde inspanningen bedankt heeft in naam van de melkveehouders.

De toeslag bedroeg gemiddeld ruim acht procent van de basisprijs, en was voor veel boeren dus een welkome hulp om de eindjes in 2009 aan elkaar te knopen. De komende dagen wordt nog het resterende saldo van één miljoen euro uitgekeerd aan de melkveehouders. Of in de toekomst gelijkaardige initiatieven mogelijk zijn voor de melkveehouders of in andere landbouwsectoren, is nog maar de vraag.

"We stappen niet meer mee in een gelijkaardig verhaal als niet alle ketenpartners erbij betrokken worden", zegt Dominique Michel, gedelegeerd bestuurder van Fedis. "Daarnaast willen we wel samenwerken met de landbouworganisaties, maar dan moet het om structurele oplossingen gaan voor de uitdagingen die zich aandienen".

Een tijdelijke toeslag voor de varkensboeren, die al een hele tijd in nood verkeren, zit er dus niet meteen aan te komen. "Duitsland gaat dit jaar twee miljoen extra varkens produceren. Dat zal een weerslag hebben op de export van Belgisch varkensvlees, maar het is niet aan de distributiesector om de impact van dat probleem in ons land op te lossen", aldus Michel.

Positief is wel dat intussen sectoroverschrijdend ketenoverleg werd opgestart, waaraan naast het Agrofront en de distributiesector ook Bemefa, Fevia, Unizo en de FOD Economie deelnemen. Drie werkgroepen moeten op korte termijn zorgen voor een gedragscode rond faire handelspraktijken en afspraken over meerprijzen voor bovenwettelijke kwaliteit. Op langere termijn sleutelen ze aan een wettelijk kader voor interprofessionele akkoorden.

De landbouworganisaties hopen dat binnen zo'n raamwerk de mogelijkheid zal voorzien worden om in crisissituaties te mogen afwijken van de gangbare mededingingsregels. "Goede handelspraktijken gaan ervan uit dat boeren hun producten niet met verlies moeten verkopen", zegt ABS-voorzitter Hendrik Vandamme hierover. Het uitgangspunt van de distributiesector is dat de boeren en tuinders sneller moeten inspelen op de behoeften van de consument.

Intussen is de melkprijs alvast weer gestegen tot bijna dertig eurocent per liter, exclusief Europese melkpremie. Renaat Debergh van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie (BCZ) verwacht dat de prijs zich in 2010 zal stabiliseren rond het huidige niveau. "Met die kanttekening dat er nog veel vragen niet beantwoord zijn. We weten nog niet hoe bijvoorbeeld de dollarkoers, de Europese melkproductie en de vraag naar zuivel in Azië en Europa zich zullen ontwikkelen", aldus de spreekbuis van de zuivelindustrie.