Allicht volgende week uitspraak in Campina-zaak

In Gent hebben elf melkveehouders zich maandag individueel verdedigd in het kort geding dat Campina aangespannen heeft. Het gaat om boeren die niet gebonden waren aan een schriftelijk contract en beslisten om hun melk niet langer te leveren aan het zuivelbedrijf. Campina heeft becijferd dat het daardoor alleen al de komende week dagelijks een aanvoertekort heeft van 150.000 tot 300.000 ton melk. De rechter zal wellicht pas volgende week een uitspraak doen in deze zaak.

Op 20 augustus werden de melkveehouders een eerste keer voor de kortgedingrechter gedaagd door Campina, maar toen werd de zaak uitgesteld. Maandag werd er wel gepleit. Volgens de advocaat van Campina, Marc D'Hoore is er sprake van contractbreuk, zelfs zonder schriftelijk contract. "De abrupte stopzetting van de melklevering door een aantal boeren heeft Campina voor een probleem van aanvoer en bevoorrading geplaatst", meent meester D'Hoore. Het bedrijf eist daarom een hervatting van de melkleveringen en een dwangsom van 2.500 euro per dag dat dit niet gebeurt.

Uitgezonderd een paar nuanceverschillen bepleitten de advocaten van de melkveehouders hun zaak op dezelfde manier. Eerst en vooral is er de territoriale bevoegdheid. Volgens hen is de Gentse kortgedingrechter niet in alle dossiers bevoegd, gezien de melkveehouders voor de rechter moeten gedaagd worden in het arrondissement van hun woonplaats. De Campina-advocaat beriep zich op de grote samenhang tussen de dossiers om ze allemaal samen te voegen en dus voor dezelfde rechtbank te brengen.

Daarnaast bestond er bij de verweerders ook grondige twijfel over de hoogdringendheid van de zaak. "Campina roept bevoorradingsproblemen in door de abrupte stopzetting, maar tot nu toe heeft het bedrijf nog geen ingebrekestelling ontvangen van bedrijven die door Campina worden beleverd of heeft het nog geen melk moeten bijkopen op de vrije markt. Integendeel, aanbiedingen op dat vlak werden tot nog toe door het bedrijf van de hand gewezen", klonk het. Dit deed de advocaten van de melkveehouders besluiten dat het voor Campina enkel om een financiële kwestie gaat.

"Het gaat hier duidelijk om een grote multinational die denkt dat hij met de kleine boer kan spelen", zei één van de advocaten van de melkveehouders. "Campina veroorzaakt zelf het probleem omdat het geen marktconforme prijzen wenst te betalen". Op de vraag van de voorzitter van de rechtbank of er melkafnemers zijn die minder betalen dan Campina, bleek dit op de Belgische markt niet het geval te zijn. Een paar buitenlandse zuivelbedrijven bieden wel een lagere prijs, maar zij zijn niet of nauwelijks actief op onze markt.

Als de kortgedingrechter zich bevoegd verklaart in deze zaak en de hoogdringendheid erkent, dan moet ze nog oordelen of er in dit geval sprake is van een contract en er dus een opzegtermijn moet worden gerespecteerd. Volgens de advocaten van de verdediging hadden de meeste landbouwers aanvankelijk wel een schriftelijke overeenkomst, maar heeft Campina die uit eigenbelang niet verlengd. "In dit begincontract stond dat melkveehouders die vijf jaar aan Campina leverden, een getrouwheidspremie zouden ontvangen. Om die niet te moeten uitbetalen werden de contracten enkel mondeling verlengd".

Eén van de advocaten toonde aan de hand van bedrijfsdocumenten van Campina aan dat het bedrijf de Vlaamse landbouwers enkel ziet als een buffer. "Wanneer duidelijk werd dat het melkquotum vanaf 2015 zou worden afgeschaft en er mogelijk een overschot op de markt zou ontstaan, heeft Campina meteen voorbereidingen getroffen. Achteraan de melkleveringsbon werd toegevoegd dat de afnemer het recht heeft om de levering stop te zetten zonder enige vorm van vergoeding. De melkveehouders hoeven niet op te draaien voor het feit dat Campina de marktevolutie verkeerd heeft ingeschat", aldus de advocaat.

Aangezien de zuivelgigant uit eigenbelang gekozen heeft om geen schriftelijke contracten meer te hanteren, vindt de verdediging dat wanneer de rechter ervoor opteert om een opzegtermijn op te leggen, die zeer kort moet zijn. Bovendien moet de hervatting van de melklevering dan tegen de huidige wereldmarktprijs gebeuren. Eén van de gedagvaarde landbouwers stelde een tegenvordering in wegens tergend en roekeloos geding. "Campina misbruikt het gerecht om de melkveehouders schrik aan te jagen en ondertussen nog een aantal maanden onder de prijs melk aan te kopen", luidde het.

Gezien de enorme hoeveelheid bewijsstukken die de kortgedingrechter moet doornemen, werd beslist de uitspraak uit te stellen. Wellicht volgt die in de loop van volgende week. Voorspellingen over welke kant het zal uitgaan, werden na afloop van de vier uur durende hoorzitting nog niet gemaakt. "Campina heeft in elk geval zijn doel bereikt. Het aantal melkveehouders dat zijn leveringen aan Campina heeft stopgezet, is sinds de dagvaarding sterk teruggelopen. Op die manier is elke maand er één gewonnen voor Campina", zegt meester Jan Opsommer die één van de gedagvaarde boeren verdedigt.

Voor de aanwezige ABS-delegatie was het duidelijk dat hoe langer de debatten duurden, hoe duidelijker het werd dat het financiële aspect in deze zaak voor Campina de doorslag geeft. Boerenbond hoopt dat de rechter begrip toont voor de situatie van de landbouwers. Volgens ondervoorzitter Piet Vantemsche betekent de uitspraak een precedent voor de volledige land- en tuinbouwsector. "Hier wordt bepaald wat vrijheid van leveren inhoudt. Elke boer of tuinder die zonder contract maar met vaste afnemers werkt, moet bij slechte prijszetting of slechte dienstverlening kunnen veranderen van leverancier of afnemer. Onmiddellijk, dus zonder een opzegtermijn te respecteren", aldus Vanthemsche.(GL)

Poll: Moet de melkprijs schommelen met de vrije markt of moeten zuivelfabrieken de boeren een minimumprijs garanderen?

Lees ook: geVILT: Melkoorlog nog lang niet uitgemolken