16.000 dier- en plantensoorten dreigen uit te sterven

Duizenden dier- en plantensoorten worden steeds sneller met uitsterven bedreigd. Dat blijkt uit de jaarlijkse 'Rode Lijst' van natuurbeschermingsorganisatie IUCN. Grootste boosdoener blijft de mens. De vereniging wijst de grootschalige ontbossing, landbouw, verstedelijking, jacht op vlees, medicijnen en luxeproducten en de opwarming van de aarde aan als hoofdoorzaken van deze dramatische ontwikkeling.

De lijst die de IUCN presenteert laat een nieuwe stijging zien van het aantal bedreigde dier- en plantensoorten. Vorig jaar waarschuwde de organisatie al voor een uitsterving van leven van ongekende omvang. Zoogdieren, amfibieën, vogels, insecten, vissen en planten verdwenen nog nooit in zo'n snel tempo als nu. Gaat het zo door, dan zullen een op de vier zoogdieren en een op de acht vogels de komende vijftig jaar verdwijnen. Door deze ontwikkeling kunnen ecosystemen instorten waardoor de 'biologische dienstverlening' verstoord wordt. Dit kan problemen opleveren in de voedselvoorziening, en er kan een gebrek aan schoon water ontstaan.

Volgens de IUCN worden 16.000 van de 41.000 onderzochte dieren en planten met uitsterven bedreigd. IJsberen, nijlpaarden, neushoorns, tijgers, haaien, zoetwatervissen en mediterrane bloemen kennen we over een jaar of vijftig wellicht alleen uit de biologieboekjes of in dierentuinen. De tijgers en neushoorns hebben het vooral moeilijk door de Chinese medicijnenmarkt. De ijsbeer heeft het meest te lijden onder de klimaatverandering die de smelting van de poolkappen tot gevolg heeft. Door de opwarming van de aarde verwacht de IUCN dat veel dieren zullen vertrekken uit hun vertrouwde biotoop.

De afgelopen vijfhonderd jaar zijn door menselijk toedoen ongeveer 800 planten of dieren uitgestorven, waarvan 65 op natuurlijke wijze, aldus de IUCN. "Het is een natuurlijk proces, diersoorten ontstaan, evolueren en sterven uit. Van alle miljoen dieren of planten, zou er één per jaar mogen uitsterven. Het grote verschil is nu, dat het nu honderd tot duizend keer sneller gaat", aldus Mark Wright van het Wereldnatuurfonds.

De bedreigingen voor de dieren- en plantenwereld kan de mens niet zomaar naast zich neerleggen, waarschuwt de IUCN. Ieder dier heeft zijn functie in een ecosysteem. "Als er steeds meer schakels wegvallen, krijgt dat zijn impact", luidt het. Voor Kris Decleer, wetenschappelijk medewerker van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, zijn de verontrustende ontwikkelingen geen verrassing. Ook in Vlaanderen staat een flink aantal diersoorten onder druk. Zo worden de otter en de hamster met uitsterven bedreigd, maar ook vlinders, libellen en verschillende vogelsoorten hebben het moeilijk, aldus Dekleer.

"In West-Europa zien we steeds meer versnippering van natuurgebieden, dieren raken hierdoor geïsoleerd van soortgenoten en nemen af in aantal. Samen met onder meer verdroging van moerasgebieden zorgt dat voor een totaal ander leefmilieu. Uitstoot van schadelijke stoffen, door bijvoorbeeld bemesting, heeft zijn weerslag op de vruchtbaarheid van de dieren".(KS)

Meer informatie: Extinction crisis escalates: Red List shows apes, corals, vultures, dolphins all in danger