"Zaai bloemetjes voor onze bijtjes"

Regelmatig duiken onheilsberichten op over massale bijensterfte. Als verklaring worden vaak de mijt varroa destructor, virussen en parasieten genoemd. Maar imker Marc Missotten uit het Limburgse Rukkelingen-Loon heeft na een onderzoek zo zijn eigen kijk op het probleem. "Er zijn zoveel bloemen en planten verdwenen dat de bijen niet altijd meer hun voedsel vinden".

Missotten trok in 2005 en 2006 zelf op onderzoek uit. Hij bezocht vijftig imkers en bestudeerde de omgeving waarin ze werkten. Voor de man drong zich één conclusie op: het gaat om voedsel. "Bijen halen hun energie uit de nectar die ze verzamelen. De rest - onder meer vitamines, eiwitten en aminozuren - halen ze uit het stuifmeel. Om al die voedingsstoffen binnen te halen, moeten ze bij een variatie aan planten terechtkunnen", legt Missotten uit in De Standaard.

Door de warmere najaren die we meemaken, worden winterbijen steeds later geboren en op dat moment is er voor hen te weinig gevarieerd stuifmeel voorhanden. Dat is onder meer een gevolg van de moderne landbouwmethodes. "Kleine percelen met verschillende gewassen hebben plaatsgemaakt voor grote, eenzijdige akkers. Daarmee is ook het aantal boorden waarop wilde bloemen gedijen, achteruitgegaan", zegt Missotten.

"Maar natuurbeheer is niet altijd beter", merkt hij op. "In natuurgebied worden de acacia en de kastanjeboom gekapt omdat ze uitheems zijn. Jammer, want voor bijen komen ze goed van pas. Ze worden vervangen door eik of esboompjes, waar de diertjes niets aan hebben". Met zijn bevindingen in het achterhoofd probeert Missotten er zelf iets aan te doen. Hij heeft 70 are, waarop hij laatbloeiende bloemen en kruiden gezaaid heeft.

Op braaliggende percelen in de buurt werd in overleg met de eigenaars nog eens 12,5 hectare ingezaaid. "Het resultaat? Ik blijf al geruime tijd gespaard van uitzonderlijke sterfte", luidt het. Missotten was blij dat het provinciebestuur van Limburg het idee oppikte en gratis bloemenzaad uitdeelt aan de burgers, nu al voor het derde jaar. Vlaams-Brabant is vorig jaar gevolgd, Oost-Vlaanderen dit jaar.

"Maak van bloemen zaaien een structurele zaak", zegt professor Frans Jacobs, de bijenspecialist van de Gentse universiteit. "Het kan perfect ingepast worden in het natuurbeheer door landbouwers". De professor is het echter niet eens met de stelling van Missotten dat voedseltekort de bepalende factor is voor de bijensterfte. 

"Het is één factor, naast verschillende andere. De varroamijt is de eerste oorzaak, dat is voldoende aangetoond in Europa en de VS. En daarbovenop komen allerlei verwikkelingen. Er speelt steeds een combinatie van factoren die op elkaar inspelen en soms op korte afstand van elkaar verschillen. Bij de ene imker slaat het wel toe, bij de andere niet".

Volgens Jacobs is het voedselprobleem acuut geworden door de oprukkende maïsteelt. Stuifmeel van maïs is immers waardeloos voor bijen. "Eigenlijk zouden we bij iedere aanplant van maïs moeten verplichten om evenveel andere, meer gunstige planten te zetten".