WTO hoopt "ontwikkelingsronde" te lanceren

Er waren al de Kennedy-ronde en de Tokio-ronde, en natuurlijk de Uruguay-ronde, die de GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) omvormde tot de WTO (Wereldhandelsorganisatie). Met een beetje geluk start binnenkort de 'ontwikkelingsronde'. Als de WTO-lidstaten het tegen volgende week dinsdag in Doha (hoofdstad van Qatar) eens raken over een nieuwe ronde in de liberalisering van de wereldhandel, zouden vooral de ontwikkelingslanden daarvan moeten profiteren.

Een van de belangrijkste lessen uit de mislukking van Seattle - waar de onderhandelingen hadden moeten zijn opgestart - is dat succes enkel mogelijk is als alle WTO-leden hun voordeel zien. Iedere individuele lidstaat kan de zaak blokkeren. En dus moeten de economische groten (de zogenaamde 'quad' van de VS, de EU, Japan en Canada) wat meer rekening houden met de belangen van andere, en vooral armere landen.

Op de tafel in Doha liggen twee belangrijke dossiers die te maken hebben met de belangen van de ontwikkelingslanden. Ten eerste is er het vooruitzicht op meer technische ondersteuning. Arme landen hebben veelal niet het personeel om de ingewikkelde handelsakkoorden te implementeren, laat staan in hun voordeel aan te wenden. Met technische ondersteuning zouden die landen meer moeten kunnen profiteren van de wereldhandel. Ten tweede lijken de rijkere landen ook bereid hun markten sneller te openen dan voorzien in vroegere akkoorden. Die versnelde afbouw van quota en invoerheffingen zou de ontwikkelingslanden ook ten goede moeten komen.

De onderhandelingen van de ministers van Buitenlandse Zaken van de 142 WTO-lidstaten duren meer dan vier volle dagen. Er ligt dan ook een zeer uitgebreide agenda op tafel, waar voor iedere lidstaat zuur en zoet in zit.

Het moeilijkste punt volgens WTO-directeur-generaal Mike Moore is dat van de relatie tussen gezondheidszorg voor iedereen en de bescherming van patenten. Patenten maken geneesmiddelen voor veel mensen in de ontwikkelingslanden onbetaalbaar. Patenten afschaffen maakt onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen echter onrendabel. De opponenten in dit dossier zijn de VS en Zwitserland, met beide een sterke farmaceutische industrie, en grote ontwikkelingslanden als India en Brazilië. Die landen hebben niet alleen idealistische motieven, beide hebben een sterke generische industrie (die originele geneesmiddelen kopieert). De Europese Unie bemiddelt, in de zoektocht naar een compromis.

De EU is in veel andere dossiers een van de opponenten. Zo is er de landbouw, waar veel landen een afschaffing eisen van alle subsidiëring. Iets wat de EU verwerpt. De Unie wil van haar kant in de verklaring van Doha wel duidelijke passages over respect voor het milieu en voor sociale normen. Iets wat dan weer veel andere landen verwerpen.

Tot slot moet ook worden aangestipt waarover niet zal worden gepraat: overheidsdiensten, cultuur en gezondheidszorg. Velen in de zogenaamde anti-globalistische beweging (of ethisch globalisten, voor wie deze term verkiest)vrezen dat de WTO overheidsinvesteringen zal fnuiken en dat de vrije wereldhandel de almacht van de Amerikaanse cultuur (of cultuurbarbarij, voor wie deze term verkiest) zal versterken. Al deze dossiers staan echter helemaal niet op de agenda.