Worden Groningse vogelakkers ook een Vlaams succes?

Donderdagavond organiseert het Regionaal Landschap IJzer & Polder in samenwerking met een handvol partners een infoavond over akkervogels in Diksmuide. De Nederlander Ben Koks, de oprichter van Werkgroep Grauwe Kiekendief, komt naar West-Vlaanderen om de aanwezigen te enthousiasmeren met het noorden van Groningen als stichtend voorbeeld. Daar hebben landbouwers en natuurbeschermers ‘vogelakkers’ geïntroduceerd. Sindsdien voelen kiekendief en veldleeuwerik zich weer thuis op het platteland. Koks zal in Diksmuide inspanningen op vrijwillige basis vanwege de landbouwers bepleiten, maar met beter doordachte maatregelen die liefst collectief uitgerold worden op plaatsen waar het zinvol is.

In de wereld van de akker- en de roofvogels is Ben Koks een grote naam. Hij is een gepassioneerd vogelaar en oprichter van de stichting ‘Werkgroep Grauwe Kiekendief’. Het jaar rond is hij bezig met het volgen van akkervogels en met stip de grauwe kiekendief. Vanuit zijn ervaringen gaat hij, in samenwerking met landbouwers, op zoek naar maatregelen voor deze buitengewone vogel. De grauwe kiekendief heeft hem al heel wat van zijn geheimen toevertrouwd. Hoe kan het ook anders als je die vogels met zenders en loggers uitrust en ze in de winter naar Senegal na reist.

Op onze vraag licht Ben Koks al een tipje van de sluier: “Ik zal schetsen waar we staan met agrarisch natuurbeheer – aan het begin van een traject met nog een lange weg te gaan als je het mij vraagt –, uitleggen welke maatregelen werken en welke niet en de landbouwers vertellen wat ze precies kunnen doen in functie van de veldleeuwerik en andere akkervogels. Met de natuurkwaliteit op het platteland is het momenteel niet te best gesteld zodat de landbouwers volgens Koks aan zet zijn. “Ze zullen hun best moeten doen en er collectief de schouders onder zetten.”

Hoewel er ook in Vlaanderen voorbeeldprojecten zijn, lijkt het soms alsof onze noorderburen verder staan inzake agrarisch natuurbeheer. Toch loopt Koks niet hoog op met de Nederlandse aanpak: “De huidige agrarische natuurverenigingen zijn vaak erg gefocust op structuren en het binnenrijven van subsidies.” Hoe moet het dan wel? Daarvoor verwijst de vogelkenner naar het project ‘vogelakkers’ in het noorden van Groningen. “Met de juiste maatregelen op de juiste plek is veel verbetering inzake biodiversiteit mogelijk. In een intensief akkerbouwgebied als Groningen zijn de populaties grauwe kiekendief en veldleeuwerik fors toegenomen. De rol die de plaatselijke boeren daarin gespeeld hebben, was essentieel. Als dit bij ons kan, dan moet dat in een mooi landschap zoals Diksmuide zeker ook lukken”, aldus Koks.

Dat is zo’n beetje de teneur van zijn lezing: de vinger op de wonde leggen maar vervolgens instrumenten aanreiken waarmee de kans op slagen groeit en tegelijk enthousiasmeren aan de hand van bestaande voorbeelden. Voor de goede vrede, Koks is geen pleitbezorger van nieuwe verplichtingen aan het adres van de boer. Hij wil boeren onderling en boeren en natuurbeschermers op vrijwillige basis doen samenwerken. “Met vrij eenvoudige maatregelen waar subsidies tegenover staan, kan de boer resultaat boeken op ‘zijn’ platteland. In Nederland vind je onderhand al meer kiekendieven in boerenland dan in de natuur.”

Voor de juiste receptuur van geslaagde akkervogelmaatregelen kan je op Youtube beelden uit Groningen bekijken. “Stroken van afwisselend meerjarige eiwitrijke gewassen zoals luzerne of klaver en braakland ingevuld met een mengsel van gras en kruiden zijn verreweg het meest efficiënte concept voor akkervogelbescherming”, klinkt het. “Bovendien stelt een akkerbouwer erg op prijs dat onkruiden met deze invulling van akkernatuur niet voor problemen zorgen. We gaan ervan uit dat de Europese Commissie de ‘vogelakkers’ erkent als ecologisch aandachtsgebied voor de vergroening.” Is dat het geval, dan zou de Nederlandse maar ook de Vlaamse overheid het kunnen toevoegen aan zijn pakket mogelijke maatregelen.

Na de lezing van Ben Koks wordt er vanuit het standpunt van zowel landbouwer als natuurbeschermer gekeken naar de kansen voor de grauwe kiekendief in het akkerlandschap. De infoavond is een initiatief van het Regionaal Landschap IJzer & Polder. De Vlaamse Landmaatschappij, praktijkcentrum Inagro, provincie West-Vlaanderen, natuurwerkgroep De Kerkuil en Natuurpunt De Bron verlenen hun medewerking.

Meer info en inschrijven: Regionaal Landschap IJzer & Polder