"Wet gezondheidsclaims op voeding is niet waterdicht"

Om de consument meer houvast te bieden, probeert de EU schoon schip te maken in de gezondheidsclaims die voedingsfabrikanten op verpakkingen plaatsen. Eind 2012 kregen slechts zo'n 250 gezondheidsclaims groen licht. Ongeveer 2.000 andere moesten verdwijnen zodra de wet in voege trad, eind 2012. Volgens Test-Aankoop is de doelstelling maar ten dele bereikt en zijn er nog altijd niet-toegestane claims terug te vinden.

Lange tijd was zelfs de geringste suggestie van een gunstig effect voor fabrikanten van voedingswaren voldoende om de verpakking op te tooien met leuzen als "versterkt de immuniteit", "voor een gezond hart" en dies meer. Sinds 2007 doet de EU haar best om daar paal en perk aan te stellen. Eind 2012 werd de door de Europese Commissie gepubliceerde lijst met claims, die tabula rasa maakte en het aantal toegelaten vermeldingen drastisch inperkte, ook in België van kracht.

De wet verbiedt de vermelding van elke claim die niet werd goedgekeurd door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Wanneer een claim wordt vermeld, dan moet de stof die verantwoordelijk is voor het gunstig effect worden geïdentificeerd, het effect moet worden gedefinieerd, en natuurlijk moeten er bewijzen zijn voor die gunstige werking.

Een onderzoek van Test-Aankoop toont aan dat de verpakking van heel wat producten weliswaar werd aangepast aan de nieuwe regelgeving, maar ook dat er nog altijd niet-toegestane claims terug te vinden zijn, al zijn die daarom niet per definitie in strijd met de wet. De slechte leerlingen in de klas blijven proberen om de consument te lokken met voor Test-Aankoop onaanvaardbare claims. Het gaat om vermeldingen als 'bevordert de transit' of 'voor een extra geheugensteuntje'.

De consumentenorganisatie ziet nog een bijkomend probleem. Een product dat in se niet echt gezond is, maar dat wel een stof bevat waaraan een toegelaten claim is gekoppeld, mag nog ongestoord uitpakken met deze claim. Denk bijvoorbeeld aan limonade die met vitamine C werd verrijkt. "De definitie van voedingsprofielen - die wettelijk nog niet geregeld is - moet precies dat soort van onzinnige situaties tegengaan", vindt Test-Aankoop.

Het Europees reglement inzake gezondheidsclaims geldt voor alle kanalen: etiketten, folders, reclame, tv-spots, websites, enz. Toch blijkt dat websites soms nog informatie vermelden die volgens de wet niet meer door de beugel kan. Er zijn dus ook nog claims te vinden die door de voedselautoriteit werden verboden.

In België voert het Voedselagentschap (nog) geen controle uit op de informatie op het internet. Test-Aankoop is daarom vragende partij voor een specifieke internetcel bij het FAVV. Als het onder onze bevoegdheid valt, voert het FAVV wel degelijk onderzoek uit op internet, reageert woordvoerster Lieve Busschots. "Dat gebeurt voornamelijk bij vermoedens en als we een klacht binnen krijgen. Voor systematische controles hebben we onvoldoende personeel."