Wervel herinnert aan urgentie lokale eiwitvoorziening

De Europese Unie importeert jaarlijks 39 miljoen ton soja, waarvan 20 miljoen ton uit Brazilië. Steeds vaker komt deze soja uit de Braziliaanse Cerrado, een ecosysteem van twee miljoen vierkante kilometer met een biodiversiteit die deze van het Amazonegebied evenaart. In Europa is het belang van de Cerrado nauwelijks gekend. Daarom voerde Wervel actie want de Cerrado wordt dubbel zo snel ontbost als het Amazonewoud.

De Verenigde Naties hebben 17 juni uitgeroepen tot de jaarlijkse werelddag voor de strijd tegen verwoestijning en droogte. Dit jaar was de aandacht gericht op de degradatie van gronden voor duurzame landbouw. De Werkgroep voor een Rechtvaardige en Verantwoorde Landbouw (Wervel) klaagt in dat kader de expansie van soja-monoculturen in de Cerrado aan. "De sojakoorts verandert het klimaat en treft de inheemse bevolking en de kleine boeren hard. Nochtans willen zij juist met de soortenrijkdom van de Cerrado een duurzame economie opbouwen", luidt het.

"Nergens ter wereld vinden we dergelijke natuursystemen met zo'n hoge biodiversiteit", maakt Wervel duidelijk waarom de Cerrado belangrijk is. Een kleine greep uit de tien goede redenen die Wervel ziet om de Cerrado te beschermen: "De belangrijkste rivieren van Brazilië ontspringen er. De regeren en de rivieren in Centraal-Brazilië zijn cruciaal voor de energievoorziening. In de Cerrado overleven soorten die bedreigd zijn door de vernietiging van het Atlantisch Woud. En de plaatselijke bevolking kan een gezonde economie uitbouwen op basis van de honderden soorten vruchten uit de regio."

Wervel koppelt de ecologische en sociale problemen overzee aan de jarenlange crisis in de intensieve veeteelt bij ons. "Vooral de grondloze varkenshouderij, die zich volstrekt afhankelijk maakte van de ooit goedkope soja, wordt getroffen door een ijskoude sanering." Ook de "alomtegenwoordige maïsmonoculturen" zijn Wervel een doorn in het oog, samen met het verdwijnen van vlinderbloemigen in de teeltrotatie en de degradatie van de bodem.

"Zet terug actief in op de teelt van vlinderbloemige, eiwitrijke gewassen zoals erwten, luzerne, lupinen, bonen en klaver", adviseert Wervel. De organisatie is ervan overtuigd dat dit zowel de bodemvruchtbaarheid kan herstellen als de Europese landbouw robuuster en minder afhankelijk kan maken van overzeese soja en fossiele brandstoffen.

De Vlaamse overheid en de sectorfederatie van de mengvoederindustrie, BEMEFA, ondertekenden in 2010 een engagementsverklaring om alternatieve eiwitten te stimuleren. Twee jaar later vroegen 929 landbouwers een premie van 275 euro per hectare aan voor het telen van vlinderbloemige gewassen met een hoog eiwitgehalte. Met studiedagen en demonstratieprojecten wil de Vlaamse overheid meer landbouwers bewustmaken van de alternatieven voor sojarijk krachtvoeder.

Ook de provincie Oost-Vlaanderen doet haar duit in het zakje. Zij ondersteunde de aanleg van een proefveld eiwitrijke gewassen (erwten, veldbonen, enz.) op de proefhoeve van de Hogeschool Gent in Bottelare. Geïnteresseerden kunnen dit proefveld op woensdag 26 juni bezoeken.

Voor Wervel gaat de omschakeling van overzeese soja naar lokale eiwitten niet snel genoeg. In 2012 richtte de organisatie een brief aan het Europees Parlement met het verzoek om lokale eiwitvoorziening meer te ondersteunen in het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid. De brief werd toen zowel door ngo's als landbouworganisaties ondertekend. Samen met een delegatie Brazilianen vroeg Wervel op 17 juni opnieuw aandacht voor de problematiek bij de Europese sectorfederaties Copa-Cogeca en FEFAC en bij een aantal actoren in ons land: Boerenbond, BEMEFA, de landbouwadministratie en het kabinet van landbouwminister Kris Peeters.

Ter gelegenheid van de internationale dag lanceert Wervel ook de Cerrado-onderlegger. Hij stelt de ontbossing en verdroging van de Cerrado aan de kaak, en is kritisch voor ‘vlees van bij ons’ dat teert op de import van overzeese grond en water, nodig voor soja. "Met greenwash komen we er niet", zegt Wervel, die als alternatief "minder maar beter vlees van lokaal gevoerde dieren" oppert. Intensieve vleesproductie moet naar verluidt omschakelen naar gemengde productie van dierlijke en plantaardige eiwittten op onze bodems.