Vraag om betere bescherming producent is een blijver

In ledenmagazine Drietand blikt Hendrik Vandamme van het Algemeen Boerensyndicaat terug op het syndicale jaar 2016. Een belangrijke vraag van ABS die voorlopig onbeantwoord blijft, heeft te maken met oneerlijke handelspraktijken die de positie van de producent in de keten ondermijnen. Als oplossing schuift de landbouworganisatie een scheidsrechter naar voor die kan optreden bij aantoonbaar oneerlijke praktijken. Gelijktijdig houdt federaal parlementslid Rita Gantois (N-VA) in een opiniestuk op Knack.be een pleidooi voor een betere bescherming van landbouwers in de onevenwichtige machtsrelatie met grote supermarktketens. Ze ziet mogelijkheden daartoe in een uitbreiding van de mededingingswetgeving.

In de week dat ABS-voorzitter Hendrik Vandamme in ledenmagazine Drietand aankaart dat de politiek werk moet maken van een oplossing voor oneerlijke handelspraktijken in de voedselketen komt federaal parlementslid Rita Gantois met een (wets)voorstel. Volgens het Algemeen Boerensyndicaat is er nood aan een scheidsrechter die kan ingrijpen bij aantoonbare oneerlijke handelspraktijken. Voorzitter Vandamme: “We voelen ons wel gesterkt door Europese studies en rapporten ter zake, waarbij onze vraag expliciet overgenomen wordt. We kijken alvast uit naar bijkomende initiatieven op Europees en federaal niveau en naar de volgende stappen die op politiek vlak gezet zullen worden om de noodzakelijke stok achter de deur te hebben. De positie van de producent moet eindelijk eens versterkt worden!”

Hendrik Vandamme neemt zich voor om in 2017 op dezelfde nagel te blijven kloppen. Kamerlid Gantois is alvast tot het inzicht is gekomen dat de bestaande wetgeving tekortschiet om landbouwers, en bij uitbreiding alle kleine leveranciers van grote supermarktketens, te beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken. In een opiniestuk op Knack.be schrijft ze: “Grote supermarktketens weten dat de onderhandelingsruimte voor boeren klein is en spelen daarop in. Als de ene boer afvalt, neemt een andere gewoon zijn plaats in. Voor veel landbouwers is hun inkomen te nemen of te laten. De economisch afhankelijke positie maakt hen kwetsbaar. Daarom zag in 2009 het ketenoverleg het levenslicht. Binnen dit overleg werd een gedragscode opgesteld ter ondersteuning van faire relaties tussen aanbieders en kopers. Helaas is dit een verbintenis op vrijwillige basis en is de zwakste schakel – de landbouwer – afhankelijk van de goodwill van de retail. Het ketenoverleg bewijst zijn nut, maar loopt duidelijk tegen zijn eigen grenzen aan.”

Volgens Gantois schiet de bestaande wetgeving tekort om de landbouwer, en bij uitbreiding de kleine handelaar, te beschermen tegen deze onevenwichtige machtsrelatie. “Het is te duur om een rechtszaak aan te spannen want procedures zijn lang en ingewikkeld. Bovendien vreest men vergeldingsmaatregelen vanwege hun afnemers, zoals contractbreuk. Daarom wil ik de bestaande juridische mogelijkheden inzake consumentenbescherming uitbreiden naar de kleine handelaar of leverancier. Want in feite is er geen verschil tussen beiden. Dit wil ik bereiken door misbruik van een aanmerkelijke machtspositie aan te pakken via een wijziging van het Wetboek van Economisch Recht, meer bepaald in het mededingingsrecht. Dat is eerder al voorgedaan door Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk en Italië, maar ook door Zwitserland, Japan en Zuid-Korea. Ik heb hiervoor ook reeds een wetsvoorstel ingediend.”

Het wetsvoorstel waarnaar Gantois verwijst, dateert al van november 2015. Zoals consumenten oneerlijke handelspraktijken van bedrijven kunnen aanklagen, wil N-VA dit ook mogelijk maken in de onderlinge handelsrelaties tussen bedrijven. Het wetsvoorstel voegt een paragraaf toe aan artikel IV.2 in het Wetboek van Economisch Recht. De nieuwe paragraaf luidt als volgt: "Het is ondernemingen of een groep van ondernemingen verboden misbruik te maken van hun aanmerkelijke machtspositie ten aanzien van andere ondernemingen." Het misbruik kan bijvoorbeeld bestaan uit het toepassen van ongelijke voorwaarden bij gelijkwaardige prestaties tussen handelspartners, een leverancier dwingen om onder zijn kostprijs te verkopen, onbillijke contractvoorwaarden opleggen of het plotseling (dreigen te) verzwaren van een bestaande handelsrelatie.