Voor twee provincies is de doelstelling uit MAP4 binnen

Voor het derde jaar op rij maakt het Coördinatiecentrum Voorlichting en Begeleiding duurzame Bemesting (CVBB) een uitgebreide analyse van de MAP-meetpunten. Tijdens het meetjaar 2013-2014 is de waterkwaliteit in landbouwgebied er duidelijk op vooruit gegaan. Op een totaal van 767 meetpunten kleuren er nog 162 rood (21,1%). Alle provincies, behalve Antwerpen, boekten het voorbije meetjaar vooruitgang. Terwijl de doelstelling van 16 procent rode MAP-meetpunten bij het einde van MAP4 op Vlaams niveau nog niet binnen handbereik is, voldoen Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant al ruimschoots aan de doelstelling.

Dit meetjaar kleurden 162 meetpunten (21,1%) rood, op een totaal van 767 meetpunten van het MAP-meetnet. Hiertegenover staan 605 (78,9 %) groene meetpunten. Voor het eerst in jaren is de daling van het aantal rode meetpunten zo groot. Het vorige meetjaar waren er nog 196 meetpunten rood (25,6%) en de twee meetjaren daarvoor 204 (26,6%). In negen jaar tijd is het aantal rode meetpunten in gans Vlaanderen bijna gehalveerd.

Net als in de voorgaande meetjaren treden er opnieuw verschuivingen op, dit keer in zeer gunstige zin: 25 nieuwe rode punten worden ruimschoots gecompenseerd door 59 nieuwe groene punten, een aanzienlijke daling van 34 rode punten ten opzichte van het vorige meetjaar. Dat is een stap in de goede richting maar onvoldoende om de vooropgestelde Vlaamse doelstelling van 16 procent rode meetpunten (hierna afgekort als MP, nvdr.) bij het einde van MAP 4 te bereiken. Voor CVBB is het alleszins goed genoeg om van “een duidelijk signaal” te spreken dat de eenduidige werking van begeleiding, onderzoek en voorlichting zijn vruchten afwerpt.

Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant voldoen wél aan de doelstelling van MAP4. Alle provincies, behalve Antwerpen, boeken vooruitgang. Na de stijging van de vorige twee meetjaren is Vlaams-Brabant (-11; 10 rode MP) terug de beste leerling uit de klas met slechts 8,9 procent rode meetpunten. In deze provincie komt zelfs de doelstelling van 2018 (5% rode meetpunten) in zicht. Oost-Vlaanderen (-1; 18 rode MP) zet de dalende trend verder en noteert al vijf jaar op rij minder rode MP en eindigt op 11 procent.

Limburg (-11; 23 rode MP) deed na de grote stap achteruit van vorig meetjaar nu een grote sprong voorwaarts en scoort met 19,5 procent rode MP nu beter dan Antwerpen (+6; 32 rode MP), dat blijft steken op 21,2 procent rode MP. Antwerpen heeft de dalende trend van de laatste vier jaar niet kunnen vasthouden. West-Vlaanderen, nog steeds de provincie met het hoogste percentage rode MP, zet de trend van vorig meetjaar verder en boekt ook dit meetjaar een grote vooruitgang (-17; 79 rode MP) en eindigt op 35,6 procent rode MP.

Het aantal nieuwe rode punten is beduidend lager dan de twee voorgaande jaren (25 tegenover 36 en 39) en dit in alle provincies. Antwerpen is de uitzondering met negen nieuwe rode punten. Vlaams-Brabant daarentegen heeft dit jaar geen enkel nieuw rood MP en zit terug op het niveau van twee jaar terug. In negen jaar is het aantal rode meetpunten in gans Vlaanderen bijna gehalveerd. Aan deze evolutie hebben vooral de provincies Oost- en West-Vlaanderen bijgedragen. Vlaams-Brabant had al minder rode MP en Limburg en Antwerpen reduceerden het aantal rode MP met ongeveer een derde.

Het aantal overschrijdingen per meetpunt daalt eens te meer. Het aantal meetpunten met weinig (één tot drie) overschrijdingen blijft een groot deel (58%) uitmaken van de rode meetpunten. Dit geeft CVBB hoop om de komende jaren vooruitgang te kunnen boeken, ook al geeft het coördinatiecentrum zelf aan dat eenmalige overschrijdingen moeilijk te beheersen zijn. Ze verschijnen soms op de meest onverwachte plaatsen. De eenmalige overschrijdingen maken momenteel 29 procent van de rode MP uit, en zes procent van alle MP.

De sprong voorwaarts in de resultaten van het MAP-meetnet geeft volgens CVBB goed de realiteit op het terrein weer. "De aanpassing van teelttechnieken en bemestingspraktijken komt op gang maar vraagt zijn tijd, het is als kruipolie die langzaam binnendringt om vastgeroeste systemen los te kunnen wrikken en in een meer duurzame richting te doen bewegen." De acties in het kader van MAP 4 (CVBB en de dienst bedrijfsadvies van VLM) maar ook het mestbeleid zelf en de werking van het (praktijk)onderzoek en de voorlichting in het algemeen hebben naar verluidt bijgedragen tot een groeiende bewustwording bij de land- en tuinbouwers.

De acties zullen nu verder gezet worden in het nieuwe mestactieplan, MAP 5. De nieuwe Vlaamse regering en de Vlaamse minister van Leefmilieu en Landbouw hebben immers de verderzetting van het CVBB in het regeerakkoord opgenomen. "Als we in 2018 de doelstelling van vijf procent rode meetpunten willen bereiken, is het duidelijk dat er nog veel werk aan de winkel is", besluit CVBB. "Het komt er nu op aan het tempo aan te houden en niet te vervallen in Echternach-snelheden. Slechts met intense, niet aflatende inzet van alle betrokkenen, begeleiders, onderzoekers en voorlichters maar vooral van de Vlaamse land- en tuinbouwers zelf kan de positieve trend van het voorbije meetjaar aangehouden worden."