VN maakt onrustwekkende balans op voor bestuivers

Driekwart van de voedselgewassen kan niet zonder bestuiving. Zie daar het grote probleem dat zich stelt door het verdwijnen van bijen en andere bestuivers. Lokaal kan tot meer dan 40 procent van de ongewervelde bestuivers met uitsterven bedreigd worden. Door te wijzen op de voedselvoorziening die op het spel staat, hernieuwen de onderzoekers van het VN-platform IPBES de aandacht voor dit gekend probleem. De balans die IPBES wereldwijd opmaakt voor bestuivers kan je vergelijken met wat IPCC doet in zijn klimaatrapporten.

Twee jaar heeft IPBES gewerkt aan een literatuurstudie van alle ruim 3.000 bestaande onderzoeken over het verdwijnen van bestuivers. Dit is niet het zoveelste milieuprobleem maar een uitdaging voor de mensheid waardoor 214 tot 526 milljard euro aan voedselproductie op het spel. Dat bestuivers het moeilijk hebben, is al langer geweten door de vele berichten over bijensterfte.

Voor het eerst is nu door een VN-panel van 77 experten in biodiversiteit (IPBES) een analyse gemaakt van alle ruim 3.000 bestaande onderzoeken naar de massale bijensterfte. IPBES, het Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services, stelt het probleem heel scherp. Vicevoorzitter Robert Watson wijt de achteruitgang van wilde bestuivers vooral aan veranderingen in landgebruik, intensieve landbouwpraktijken en chemische gewasbescherming, invasieve exoten, ziekten en de klimaatverandering.”

Van de ongewervelde soorten bestuivers is het gissen hoeveel er mondiaal het loodje dreigen te leggen. Wel is geweten dat de westerse honingbij wereldwijd de meest verspreide bestuiver is, en jaarlijks goed is voor 1,6 miljoen ton honing. Terwijl het aantal bijenkorven wereldwijd toeneemt, doet er zich in Europa en Noord-Amerika een daling voor. Op het niveau van landen en regio’s is tot 40 procent of meer van de insecten-bestuivers bedreigd. Bij de gewervelde bestuivers, denk aan vogels en vleermuizen, schat men dat 16 procent van de wereldwijde populatie bedreigd is.

Het goede nieuws waaraan we ons moeten optrekken, is dat er heel wat kan gebeuren om de beestjes er weer bovenop te helpen. Duurzame landbouw wordt daarbij als eerste genoemd omdat bestuivers kunnen profiteren van een lager pesticidengebruik en alternatieve bestrijdingswijzen. Zowel op het platteland als in de stad kan de mens meer oog hebben voor voedselbronnen en nestgelegenheid voor bestuivers. Landbouwers, wetenschappers, bedrijfsleven, overheden en het grote publiek zouden onderling meer kennis kunnen ontwikkelen.

José Graziano da Silva, directeur-generaal van de Wereldvoedselorganisatie, vergelijkt bestuivers met een onmisbare landbouwgrondstof. Hun populatie versterken, heeft direct een positieve impact op de gewasopbrengsten. Nog volgens Da Silva draagt bestuiving bij aan de ontwikkelingsdoelstellingen en helpt het landbouwers om zich aan te passen aan de klimaatverandering.

Meer info: IPBES