Landbouwers sluiten opnieuw meer beheerovereenkomsten voor meer biodiversiteit
nieuwsLandbouwers tekenen opnieuw vaker in op beheerovereenkomsten om de biodiversiteit in het Vlaamse landbouwgebied te versterken. In de provincie Limburg neemt het areaal zelfs met de helft toe. Dat blijkt uit cijfers van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). De stijging is opvallend, want de beheercontracten verloren de voorbije jaren sterk aan populariteit. Volgens Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) symboliseert dit kantelpunt het herwonnen vertrouwen tussen landbouw en natuur.
Dit jaar sloten 2.822 landbouwers één of meer beheerovereenkomsten met de Vlaamse Landmaatschappij, een stijging van 11 procent ten opzichte van 2025. Met zo’n beheercontract verbinden boeren zich vrijwillig tot extra inspanningen voor de biodiversiteit. In ruil ontvangen ze een vergoeding. Het gaat bijvoorbeeld om het verbeteren van leefgebieden voor soorten zoals de veldleeuwerik en de grutto, of om het onderhoud van kleine landschapselementen zoals hagen, heggen en knotbomen. Het areaal landbouwgrond met extra aandacht voor biodiversiteit stijgt met 20 procent tot 7.114 hectare.
Duidelijke kentering na jaren van terugval
De toename van het aantal landbouwers met een beheerovereenkomst betekent een opvallende kentering na een forse terugval in de afgelopen vijf jaar. In 2020 sloten nog 3.749 landbouwers beheerovereenkomsten af, goed voor 12.755 hectare. In 2025 was dat gedaald tot 2.549 landbouwers en 5.948 hectare.
Aantal beheerovereenkomsten daalt verder, VLM grijpt in
6 februari 2025Om die dalende trend te keren paste de VLM vorig jaar enkele beheerovereenkomsten aan, zodat ze beter inpasbaar werden in de bedrijfsvoering. Zo is een alternatief ingevoerd voor landbouwers zonder maaibalk of met problemen om het maaisel af te voeren. Dat is de beheerovereenkomst voor de aanleg en het onderhoud van een kruidenrijke akkerrand (15 juli – gefaseerd klepelen). In 2026 sloten zestig landbouwers deze beheerovereenkomst af, goed voor meer dan 50 hectare.
De cijfers van 2026 tonen opnieuw een duidelijke groei. Minister Jo Brouns reageert tevreden: “Dat landbouwers opnieuw kiezen voor beheerovereenkomsten, is voor mij een duidelijk signaal van het herwonnen vertrouwen tussen landbouw en natuur.”
Alle types beheerovereenkomsten in de lift in 2026
Elk type beheerovereenkomst kende in 2026 een duidelijke toename:
De beheerovereenkomsten voor ‘soortenbescherming’ groeiden met 14 procent, van 2.557 hectare in 2025 naar 2.915 hectare in 2026.
De beheerovereenkomsten ‘bufferen en verbinden’ (perceelsranden) namen toe met 20 procent, van 2.050 hectare naar 2.467 hectare.
De beheerovereenkomsten voor ‘botanisch beheer’ stegen met 29 procent, van 1.328 hectare naar 1.715 hectare.
Ook bij het ‘onderhoud van kleine landschapselementen’ is er een sterke groei. Het aantal knotbomen onder beheerovereenkomst steeg van 14.000 naar bijna 20.000 in één jaar tijd. Het areaal houtkanten nam toe tot 16 hectare, heggen tot 95 kilometer en hagen tot 433 kilometer.
“Onze landbouwers tonen hiermee dat ze niet alleen instaan voor lekker en kwaliteitsvol voedsel, maar tegelijk ook actief meewerken aan oplossingen voor biodiversiteit”, zegt minister Brouns. “Met die inspanningen maken landbouwers een wezenlijk verschil voor de toekomst van onze landbouw en onze leefomgeving. Daarvoor verdienen ze alle waardering.”
Limburg sterkste stijger
Het totale areaal onder beheerovereenkomst stijgt met 1.166 hectare. Limburg kent de grootste groei: van 959 naar 1.440 hectare (+481 hectare of +50%). Vooral de beheerovereenkomsten voor botanisch beheer (+49%) en soortenbescherming (+66%) namen er sterk toe.
Ook Oost-Vlaanderen laat een opmerkelijke stijging optekenen, van 482 naar 682 hectare (+200 hectare of +41%). Vlaams-Brabant blijft met 2.219 hectare voortrekker, op de voet gevolgd door West-Vlaanderen (2.191 hectare).
Optimistisch voor de toekomst
De Vlaamse Landmaatschappij verwacht de komende jaren een blijvende toename van beheerovereenkomsten, vooral langs waterlopen. Vorig jaar was er nog onduidelijkheid over de beschermingsstroken langs VHA (Vlaamse Hydrografische Atlas)-waterlopen, maar die is intussen weggewerkt.
“Nu is duidelijk dat de verplichte beschermingsstrook gecombineerd kan worden met heel wat beheerovereenkomsten in beheergebied, én dat die voortaan langs alle VHA-waterlopen in beheergebied gesloten mogen worden”, klinkt het. Landbouwers kunnen zo beschermingsstroken ecologisch opwaarderen en tegelijk rekenen op een interessante vergoeding.
Daarnaast verhoogde VLM de jaarlijkse vergoeding voor de beheerovereenkomst ‘kruidenrijke akkerrand’ met ongeveer 300 euro per hectare. Die verhoging geldt ook voor lopende contracten. Bovendien bieden beheerovereenkomsten vijf jaar lang inkomenszekerheid.
“Zeker nu de prijzen van landbouwproducten gedaald zijn, vormen beheerovereenkomsten met vergoedingen van gemiddeld 2.000 euro per hectare een interessante aanvulling op het inkomen”, aldus VLM.
Landbouwers die interesse hebben in een beheerovereenkomst kunnen zich aanmelden via het e-loket beheerovereenkomsten.
Bron: Eigen berichtgeving / VLM
