Vlaamse proefvelden soja kunnen bijna geoogst worden

Op een schoolboerderij in Dronten in de Nederlandse provincie Flevoland werden dinsdag sojabonen geoogst. Onze Nederlandse collega’s van Boerenbusiness maakten daar een fotoverslag van. Op de foto’s is een maaidorser te zien die ook in graan dienstdoet. In Vlaanderen wordt er evenzeer met sojateelt geëxperimenteerd, maar de oogst dient zich hier pas één van de eerstkomende dagen of weken aan. In het kader van een vierjarig IWT-project zullen door ILVO rassenproeven gedorst worden met een aangepaste machine. Twee grotere sojavelden op de proefboerderij van AVEVE in Poppel en bij het Zoötechnisch Centrum van de KU Leuven in Lovenjoel brengen het premature Vlaamse soja-areaal op ongeveer tien hectare.

Het sojaveld in Dronten werd begin mei gezaaid en op 23 september in erg mooie omstandigheden geoogst. Het is de tweede keer dat sojateelt op die locatie aan de praktijk wordt getoetst. De bonen zijn dit seizoen mooi gerijpt: 17 procent vochtgehalte gaf de maaidorser aan. “In Nederland zal nadrogen wel altijd vereist zijn, net als bij korrelmaïs”, schrijft Boerenbusiness. Een groot probleem bij de huidige rassen is naar verluidt dat veel peulen laag bij de grond groeien. Dat maakt ze onbereikbaar voor de maaidorser tenzij het zaaibed zeer vlak aangelegd werd en de grond droog is bij de oogst.

Agrifirm koopt de lokaal geteelde sojabonen en bestemt ze voor humane consumptie, bijvoorbeeld in olie of drankjes. Doordat de Nederlandse soja niet genetisch gemodificeerd is, kan deze voor een relatief hoge prijs (60 tot 65 cent per kilo) worden afgezet. De directeur van de schoolboerderij schat de opbrengst tussen 2.800 en 3.000 kilo per hectare. Dat is eigenlijk een ton te weinig om de teelt rendabel te maken zodat de ogen op veredelaars gericht zijn. In het perceel ligt daarom ook een proefveld met verschillende rassen. Meer kilo's, een vroege afrijping en peulen die hoog groeien zijn belangrijk voor onze contreien.

Zo’n rassenproef soja ligt er op meerdere locaties ook in Vlaanderen. “Samen met het West-Vlaamse praktijkcentrum Inagro en de KU Leuven test het ILVO een aantal zeer vroege sojavariëteiten. Op drie locaties ligt een proefveld aan van ongeveer een halve hectare”, vertelt Johan Van Waes, wetenschappelijk directeur Teelt en Omgeving bij het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) in Merelbeke. Het oogsten van de sojabonen, met een bijzondere proefveldmaaidorser die de opbrengst van elk veldje apart houdt, zal hier eerstdaags van start gaan. Het project is eind vorig jaar van start gegaan, heeft ILVO als trekker en wordt vier jaar lang gefinancierd door de Vlaamse overheid (IWT), een aantal bedrijven (Agrifirm, Alpro, Colruyt en AVEVE Zaden), landbouworganisatie Boerenbond en mengvoederfederatie BEMEFA. Doelstelling is het optimaliseren van de teelttechniek voor soja en de rassenkeuze is één belangrijke factor daarin.

Toeleverancier aan landbouw AVEVE experimenteert ook op eigen houtje met soja. Op het proefstation van AVEVE Zaden in Neerhespen wordt nu al enkele jaren op rij een oppervlakte van enkele aren gereserveerd voor een kleinschalige rassenproef soja. Daar kon er vorige week al een eerste variëteit geoogst worden. Volgens Esther Monard, productmanager bij AVEVE Zaden, is zo’n proefveld een goede manier om voeling te krijgen met de teelt. De soja werd samen met andere eiwithoudende gewassen ook al aan landbouwers getoond tijdens een opendeurdag.

In Poppel beschikt AVEVE over een tweede proefboerderij. Daar wordt dit seizoen op een voor de Vlaamse landbouwpraktijk gangbaar veld van enkele hectaren soja geteeld. Dit proefveld kadert, net zoals een vier hectare groot sojaveld in Heverlee van het Zoötechnisch Centrum van de KU Leuven, in het transformatieproject ‘De voedingsketen verduurzaamt’. Het is één van de vijf geselecteerde praktijkprojecten, zogenaamde ‘action labs’, die de ambitie om de voedingsketen te verduurzamen in de praktijk probeert te brengen. Onder meer AVEVE en voedingsbedrijf Alpro werken samen om het gebruik van Vlaamse, niet genetisch gemodificeerde soja uit te testen voor zowel dierlijke (varkensvoeder, nvdr.) als humane voeding. Voor de teeltbegeleiding is ILVO hierbij betrokken.