Vlaamse boeren bezoeken bewegende stalvloer in Nederland: minder ammoniakuitstoot en lagere mestafzetkosten
ReportageDoor het beperkte toekomstperspectief op zijn bestaande site besloot pluimveehouder Math Lemmers uit Nederlands-Limburg om over te schakelen naar een gemengd landbouwmodel met korte ketenverkoop. Onderdeel van dit circulaire landbouwmodel is ook het stalconcept Moving Floor, waarbij varkens worden gehuisvest op lopende banden. De constante afvoer van mest vermindert de ammoniakuitstoot. Een groep Vlaamse boeren ging maandag poolshoogte nemen.
Math Lemmers transformeerde zijn grootschalige pluimveebedrijf in Weert, net over de Belgische grens in Nederlands-Limburg, tot een stadsboerderij met zorg, educatie en streekverkoop. “We zitten dicht bij de dorpskern en het toekomstperspectief was onzeker”, verklaart de landbouwer de omschakeling.
Bij de transformatie hoorde ook de diversificatie van zijn bestaande pluimveestapel met vleesvarkens en koeien. Het vlees wil hij op termijn in een eigen uitbeenruimte versnijden, en verkopen in een of meerdere verkooppunten in de regio. Door de volledige keten in eigen beheer uit te voeren, meent de ondernemer een hogere valorisatie van zijn veehouderij te kunnen behalen.
Onderdeel van het businessmodel is ook verhoogde aandacht voor dierenwelzijn en circulaire landbouw. Zo worden de vleeskuikens, leghennen en het vleesvee gehouden in Beter Leven-stallen. Voor de honderd varkens die enkele maanden geleden het bedrijf betraden, koos de ondernemer voor het Moving Floor-stalconcept. Het gaat om een Zweeds stalconcept met een lopende band als vloer, die periodiek steeds een stukje verschuift en zo mest en urine snel afvoert.
Stadsboerderij Hushoven fungeert als demonstratiebedrijf voor het stalconcept. De Zweedse bouwers claimen door de versnelde afvoer van de mest een ammoniakreductie van 85 procent te realiseren. Voorlopige metingen wijzen volgens Lemmers op een reductie tussen de 75 en 95 procent.
Vlaamse boeren nemen kijkje
Ook vanuit Vlaanderen wordt met interesse gekeken naar het stalconcept. De Nederlands-Limburgse pionier ontving maandag dan ook een delegatie van Vlaamse boeren. Zij bezochten het proefbedrijf in het kader van de ‘Tour de Boer’. Dat is een onderdeel van het Vlaams-Nederlandse Interreg-project RAMBO, wat staat voor Reductie van AMmoniak via Brongerichte en flankerende Oplossingen. RAMBO zet in op de ontwikkeling van geavanceerde maatregelen en technieken die veehouders, vooral pluimvee- en varkenshouders, in staat stellen hun ammoniakuitstoot aanzienlijk te verminderen.
Een van de Vlaamse deelnemers aan de ‘Tour de Boer’ was varkenshouder Davy Hens uit Brecht. De Vlaming staat voor de opgave om tegen 2030 emissiereducerende maatregelen te voorzien voor twee derde van zijn stallen. Hij ziet wel potentieel in het systeem. “Het is een mooi systeem, maar alles hangt af van de kostprijs”, vertelt de boer. Daarbij bepalen verschillende factoren de kostprijs. Of je moet investeren in nieuwbouw of bestaande stallen met een eventuele upgrade kunt behouden, maakt al een groot verschil.
Een groep West-Vlaamse veehouders ziet op voorhand weinig in het systeem. Ze wijzen naast de aanschafprijs op de mogelijke onderhoudskosten. Diverse mechanische onderdelen maken het systeem wel onderhoudsgevoeliger dan het klassieke stalmodel.
De kostprijs van de stalboxen met lopende ondervloer bedraagt in de proefopstelling 4.000 euro per box. Omdat Lemmers tien varkens houdt op een oppervlakte van 10,4 vierkante meter, komt dat neer op een kostprijs van 400 euro per vleesvarkensplaats. De ondernemer geeft aan dat de mestafzetkosten, die in Nederland hoger liggen dan in Vlaanderen, ook invloed hebben op de kostenberekening. “De mest wordt samen met het stro afgevoerd en kan vervolgens als stalmestcompost op het land worden aangebracht. Op die manier wordt een kostenpost een verdienmodel”, aldus de ondernemer.
Finetuning van het stalsysteem
Op dit moment voert hij onderzoek uit naar verschillende types strooisel, zoals stro, zaagsel en turf. “We onderzoeken nu wat de beste reductie oplevert en waar de varkens goed op reageren.”
Ook de afstelling van de ventilatie was een puzzel. Die is nu gericht op het uiteinde van de hokken, waar de lopende band uitmondt in een vijzel die de mest afvoert. Dit moet de dieren motiveren om daar hun behoefte te doen, zodat het andere gedeelte van de stal proper blijft.
Daarnaast is ook de ondervloer een aandachtspunt. Momenteel lopen de varkens op een gladde pvc-vloer en glijden ze regelmatig uit. Ondanks deze opstartproblemen, kijkt Lemmers tevreden terug op de voorbije maanden waarin het stalsysteem operationeel was. Door de verminderde ammoniakuitstoot is ook het stalklimaat prettiger voor de dieren en de medewerkers.
WUR gaat metingen doen
Veel van het potentieel van het stalconcept zal echter afhangen van de erkenning van het ammoniakreductie-potentieel. De stal van Lemmers dient als een van de drie testbedrijven waar Wageningen University & Research (WUR) metingen zal uitvoeren ter validatie van het geclaimde reductiepercentage. Dat is de noodzakelijke stap naar de erkenning van het systeem als PAS-maatregel.
“Een Nederlandse erkenning zal via een fast lane ook in Vlaanderen versneld op de PAS-lijst kunnen terechtkomen”, vertelt Sander Palmans van het Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL) in Bocholt. Binnen een jaar hoopt de Limburgse onderzoeksinstelling ook een Moving Floor in Bocholt te kunnen installeren, waardoor het stalconcept ook in Vlaanderen voet aan de grond krijgt. PVL zit samen met Moving Floor in een PAS-project van Boerenbond waarbij de landbouworganisatie financiële middelen vrijmaakt.
Volgens Lemmers heeft het stalconcept ook veel potentieel in Vlaanderen, zeker als onderdeel van een circulair landbouwmodel met korteketenverkoop. “Ook in Vlaanderen is de ontwikkelingsruimte voor landbouwers, zeker nabij stedelijke kernen, beperkt en zou een gemengd landbouwbedrijf met hoeveverkoop een potentieel verdienmodel kunnen zijn.”
