Vlaams-Brabant ruggensteunt gemeenten inzake landbouw

Op uitnodiging van de provincie Vlaams-Brabant verzamelden lokale beleidsmakers en andere stakeholders van de landbouwsector maandag op het Provinciaal Agrarisch Centrum in Herent. Daar werden zij ingelicht over de wijzigingen in het Europees landbouwbeleid. Een korte busrit bracht hen vervolgens op twee landbouwbedrijven: een varkensbedrijf in Tildonk en een fruitteeltbedrijf in Rotselaar. Tijdens het bezoek aan Porky Farm woog de besproken landbouwactualiteit niet licht: de omgevingsvergunning, de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur en onvermijdelijk kwam ook de varkensprijs ter sprake. Hoewel de familie Vermeulen-Vandendriessche heel kostprijsbewust varkens houdt (o.a. eigen voeders telen en mengen), moeten ze het de jongste tijd zonder marge, zelfs zonder arbeidsvergoeding stellen.

Het aantal landbouwbedrijven neemt jaar na jaar af zodat er in sommige gemeenten niet veel boeren en tuinders meer actief zijn. Voor gemeentebesturen wordt het dus hoe langer hoe moeilijker om de vinger aan de pols van de sector te houden. Zoals VILT met zijn website voor professionele informatiezoekers een deel van de oplossing aanreikt, zo wil ook de provincie Vlaams-Brabant een hand reiken naar de gemeentebesturen. Gedeputeerde van Landbouw Monique Swinnen en diensthoofd Landbouw Ine Vervaeke legden in een notendop uit welke ondersteuning de provincie kan bieden.

Het uithangbord van die dienstverlening is het landbouwloket, bemand door Jona Lambrechts, waar gemeentebesturen met al hun vragen kunnen aankloppen voor zover ze een raakvlak met landbouw hebben. Items die vaak aan bod komen, zijn bijvoorbeeld het onderhoud van grachten en wegen. Lambrechts reikte een aantal thema’s aan waarrond gemeenten een werking kunnen opbouwen, voor zover dat nog niet het geval is: hoeveproducten, boerenmarkten, draagvlak voor landbouw (b.v. ondersteuning Dag van de Landbouw), een doordacht vergunningenbeleid dat ruimte voor landbouw voorziet, landbouw naar waarde schatten bij ruimtelijke processen, enz. Gedeputeerde Swinnen prees de diensten van het landbouwloket ook aan bij beleidsverantwoordelijken inzake ruimtelijke ordening. Lambrechts kan hen namelijk een beeld van de landbouw in de regio schetsen.

Eén van de aanwezigen, burgemeester Rudi Beeken van Tielt-Winge, suggereerde om gemeenten te helpen met de problematiek van de trage wegen aangezien het herstellen van oude en vaak verdwenen veldwegen vaak moeilijk te rijmen is met een moderne landbouwuitbating van akkers en wieden. Een andere, mogelijk nog lastigere kwestie is het koppelen van sturende voorwaarden aan de gronden die gemeentebesturen verpachten. De pachtwet laat dat niet toe maar Beeken hoopt dat de provincie via haar voorkeursnormen voor het verpachten van gronden in overheidseigendom in een oplossing kan voorzien voor lokale overheden die beleid willen voeren met behulp van de eigen gronden. Tielt-Winge besloot recent tot de verkoop van een voor druiventeelt ideaal gelegen perceel landbouwgrond aan de hoogst biedende wijnboer omdat het niet mogelijk bleek een teeltvoorkeur te koppelen aan een pachtovereenkomst.

Tijdens het overlegmoment werden de burgemeester en aanwezige schepenen – die uit heel de provincie (Kampenhout, Linter, Pepingen, Schaffen, enz.) afgezakt waren naar Herent – ingewijd in de grote wijzigingen van het Europees landbouwbeleid: de inkomenssteun aan landbouw die verandert én vermindert, de vergroening van de landbouwsubsidies, het plattelandsbeleid nieuwe stijl, enz. Een aantal zaken, zoals de agromilieumaatregelen en de gekoppelde steun voor zoogkoeienhouderij, zijn nog steeds onder voorbehoud in afwachting van groen licht van de Europese Commissie.

Ine Vervaeke, diensthoofd Landbouw van de provincie Vlaams-Brabant, reikte de gemeenten ideeën aan ter ontwikkeling van hun landbouwbeleid. Eén constante in haar uiteenzetting was de ondersteunende rol die de provincie daarbij kan vervullen, onder andere via een vernieuwd landbouwluik op de website van de provincie en brochures over compost, luchtwassers op stallen, bloemenrijke akkerranden en het little cherry virus in de kersenteelt. Volgend jaar wordt een brochure en video gemaakt ter promotie van de biozuivering van spuitresten. Deze techniek draagt bij aan het verminderen van de uitspoeling van gewasbeschermingsmiddelen naar het oppervlaktewater. Om landbouw te promoten bij het brede publiek, organiseert de provincie ieder jaar een Dag van de Aardbei, publiceerde ze recent een nieuwe witloofbrochure met recepten en verhalen van telers en zijn er voor wie wil proeven van het boerenleven initiatieven zoals Boeren met Klasse en Hoeve proeven.

De landbouwactualiteit laat zich nergens beter toelichten dan op een landbouwbedrijf zodat het talrijk opgekomen publiek een bezoek bracht aan varkensbedrijf Porky Farm in Tildonk en fruitteeltbedrijf Martens-Vandersande in Rotselaar. Ter plaatse volgde een uiteenzetting over de omgevingsvergunning die de huidige bouw- en milieuvergunning vervangt, mogelijk nog in 2015. Voor het verkrijgen van een vergunning wordt van een landbouwer almaar vaker verwacht dat hij zijn nieuwe stal of loods verzoent met het landschap door het aanplanten van hagen en bomen. Dankzij de steun van de provincie maakt landschapsarchitect Erwin Dunon gratis een landschapsplan op maat. Jaarlijks gaat hij op 40 à 45 landbouwbedrijven langs om samen met de bedrijfsleider op te tekenen welke groene elementen nodig zijn om het bedrijf in te passen in het landschap.

Gelet op de brieven waarmee het Agentschap voor Natuur en Bos veehouders twee maanden geleden informeerde over hun ammoniakemissie in natuurgebied kwam het dossier van de instandhoudingsdoelstellingen onvermijdelijk ter sprake. Gedeputeerde van Landbouw Monique Swinnen troostte zich met de gedachte dat de landbouw in Vlaams-Brabant nog goed weg komt in vergelijking met de impact van de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) voor natuur in de andere provincies. “Neemt niet weg dat iedere landbouwer die zo’n brief kreeg naar adem hapt”, aldus Swinnen.

Volgens Boerenbondconsulent Raf Steegmans gaat het in Vlaams-Brabant om negen veebedrijven met code rood en 175 veebedrijven met code oranje. Voorlopig ziet het er naar uit dat die laatste groep bedrijven bij het aflopen van de huidige milieuvergunning zijn ammoniakemissie met 30 procent moet reduceren. In een later stadium zullen de inspanningen meer gedifferentieerd worden, naargelang de stikstofneerslag die een veebedrijf in de door Europa beschermde natuur veroorzaakt. Steegmans legt uit dat het voor geen enkel bedrijf een evidente oefening wordt. “Aanpassingen doen aan bestaande stallen is lastig en soms bestaan zelfs de best beschikbare technieken niet om de gewenste emissiereductie te realiseren.”

In de varkenshouderij kan bij nieuwbouw de ammoniakemissie sterk gereduceerd worden maar de daarvoor geschikte end-of-pipe techniek, zogenaamde luchtwassers die de ammoniak uit de lucht filteren, is duur. Christine Vermeulen, bedrijfsleidster van Porky Farm, vertelde dat het ventilatie- en luchtwasserpakket van hun stallen zowat 400.000 euro kostte en de luchtwassers een onderhoudskost hebben die oploopt tot vier euro per afgeleverd vleesvarken. En dat in een tijd waarin er met varkens houden nauwelijks nog iets verdiend wordt... Door eigen granen te telen, malen, mengen en voederen, kon de familie Vermeulen-Vandendriessche tot voor kort alle kosten nog betalen. De jongste prijsdip doet ook dit kostprijsbewuste bedrijf in de rode cijfers belanden terwijl er al veel langer geen arbeidsvergoeding uitbetaald kan worden aan de gezinsleden die de zeugen, biggen en vleesvarkens verzorgen.

In dit dossier dringt Boerenbond aan op een sterk flankerend beleid om de getroffen bedrijven te helpen bij de emissiereductie, bij een herlokalisering of een heroriëntering naar een andere bedrijfstak. Verder vindt de landbouworganisatie het belangrijk dat de zoekzones voor natuur snel ingekrimpt en afgebakend worden. Ook moeten de sterkste schouders (lees overheid en natuurverenigingen) de zwaarste lasten dragen, wat zoveel wil zeggen als dat ze de natuurdoelstellingen vooreerst op eigen natuurgronden moeten realiseren.

Bezoek de vernieuwde website van de provincie Vlaams-Brabant voor meer info.