VIVES en UGent gaan op zoek naar regenwormen in de stad

Regenwormen zijn de belangrijkste organismen op aarde. Dat beweerde althans Charles Darwin in het allerlaatste boek (1881) dat hij schreef en volledig aan de regenworm wijdde. De hogeschool VIVES campus Roeselare en de Universiteit Gent bestuderen hoe biodivers het bodemleven is in de stad, meer specifiek met betrekking tot die regenwormen. Inwoners van Roeselare kunnen meewerken aan vervolgonderzoek door hun moestuin open te stellen voor 'pierenzoekers'.

In Vlaanderen kan je tot wel 25 verschillende soorten regenwormen aantreffen. Doordat deze gravers flink wat afgestorven plantenmateriaal composteren en recycleren, zijn ze de onmisbare ‘ecosysteemingenieurs’ voor een gezonde, levende bodem. En zonder gezonde bodem zijn er geen gezonde planten en bomen.

Regenwormen zijn ook uitstekende indicatoren die je kunnen vertellen hoe goed of slecht het is gesteld met je bodem. Regenwormen worden immers snel beïnvloed door verstoring of wijzigend beheer (bv. ploegen of bekalken) of veranderende vegetatie (bv. bosaanplant op een grasland).

Onderzoek naar de aanwezigheid van regenwormen in verschillende types stadsgroen (stadsparken, middenbermen, rotondes, spoorwegbermen) bracht aan het licht dat er in Roeselare 13 verschillende soorten regenwormen te vinden zijn. “Steden kunnen een behoorlijke soortenrijkdom huisvesten”, zegt Dieter Anseeuw, docent ecologie aan Hogeschool VIVES. “Voor heel wat planten, vogels en insecten kan je tot de helft van de soorten ook in het stedelijk milieu aantreffen. In onze studie naar regenwormen, die een meer verborgen levenswijze kennen, constateren we eveneens dat de helft van de potentiële soorten aanwezig is binnen de stadsring van Roeselare.”

Net zoals bij andere soortengroepen zijn de in de stad aangetroffen regenwormen voornamelijk zeer algemeen verspreide soorten die goed verstoring kunnen verdragen. Gevoelige en zeldzame soorten komen in steden nauwelijks of niet voor. “Steden kunnen best soortenrijk zijn”, erkennen VIVES en UGent, “maar delicate soorten zijn doorgaans afhankelijk van specifieke biotopen die niet in steden te vinden zijn.” Om zeldzame soorten te beschermen, is het belangrijk om hun specifieke biotopen te vrijwaren, waarbij een belangrijke rol weggelegd is voor natuurgebieden en reservaten.

In het snel verstedelijkend Vlaanderen - volgens een recent rapport wordt dagelijks zes hectare open ruimte in Vlaanderen bebouwd - is het aandeel aan natuurgebieden zeer beperkt. Een verdere versnippering door bijvoorbeeld lintbebouwing vermindert de mogelijkheid van soorten om nieuwe gebieden te (her)koloniseren. Eerdere studies tonen echter aan dat de natuurwaarde van private tuinen wellicht nog wordt onderschat. “Daarom bestuderen wij vanaf dit najaar gericht de regenwormpopulaties in private moestuinen”, zegt Stephanie Schelfhout van de Universiteit Gent. Zowel moestuinen met een ecologisch als conventioneel beheer worden in de studie opgenomen.

Benieuwd welke regenwormen jouw tuintje onderhouden? Neem dan contact op met Dieter Anseeuw of Stephanie Schelfhout.