Veel verlaten landbouwgrond in Oost- en Centraal-Europa

Het verlaten van landbouwgrond is een wijdverspreid fenomeen in Europa. Bovendien is er heel wat van dat verlaten land nog steeds geschikt voor landbouwdoeleinden. De Europese Commissie wil meer zicht krijgen op die verlaten landbouwgronden. “Het is beter om bestaande landbouwgrond opnieuw in gebruik te nemen dan andere gronden een landbouwbestemming te geven”, klinkt het.

“Om de toekomstige voedselvraag van een groeiende wereldbevolking het hoofd te kunnen bieden, zullen we meer grond nodig hebben die gebruikt wordt voor landbouw om op die manier voedsel of energie te produceren. Beter dan nieuwe gebieden om te zetten in landbouwgrond is het opnieuw in gebruik nemen van verlaten landbouwgebieden”, zegt de Europese Commissie. “Zo kunnen de milieukosten en het verlies van biodiversiteit beperkt worden.”

Bij gebrek aan statistieken hierover brachten Britse onderzoekers van de universiteit van Bristol een gebied van 6,4 miljoen kilometer in Centraal- en Oost-Europa en de Balkan in kaart om zo het areaal verlaten landbouwgrond in te schatten. Daaruit blijkt dat in 2005 meer dan acht procent van het bestudeerde gebied bestaat uit verlaten landbouwgrond. In totaal gaat het om 525.000 vierkante kilometer. De grootste verlaten gebieden lagen in Rusland (61% van de totale oppervlakte), het noorden en westen van Oekraïne en Centraal-Roemenië.

Het feit dat het areaal verlaten landbouwgrond in die regio het hoogst is, is vooral een gevolg van het uiteenvallen van de toenmalige Sovjet-Unie en de privatisering van de landbouwsector. Per land bekeken was het percentage achtergelaten landbouwgrond het grootst in Wit-Rusland, Letland en Litouwen. In Centraal-Europa en de Balkan was er opvallend minder verlaten landbouwgrond. Landen als Tsjechië of Polen hebben veel landbouwgrond, maar slechts een beperkt percentage daarvan is verlaten.

Een andere opvallende vaststelling van de onderzoekers was dat er geen correlatie was tussen de graad van verlatenheid en de geschiktheid van het land voor landbouwdoeleinden. In sommige landen ging het wel vooral om ongeschikte grond, maar in heel wat landen zoals Rusland, Letland, Estland en Kroatië was de achtergelaten grond wel bruikbaar voor landbouw. “Dat landbouwgrond verlaten wordt, is vooral beïnvloed door socio-economische factoren, zoals landbouwsubsidies, landhervormingen en toegang tot de EU, dan met de karakteristieken van het land zelf”, zeggen de onderzoekers. Op individueel niveau zijn andere elementen zoals grootte van het perceel, toegang tot en bezit van grond, geografische positie en bodemkenmerken wel belangrijk.

De Europese Commissie erkent dat de accuraatheid van deze bevindingen bediscussieerbaar is omdat de gebruikte data dateren van 2005 en de classificatie van grond niet altijd even verfijnd kon gebeuren. “Toch toont dit onderzoek aan dat het fenomeen van verlaten landbouwgrond wijdverspreid is en grote verschillen vertoont tussen landen onderling. Volgens de onderzoekers is het wel mogelijk om landbouwgrond te vinden die gemakkelijk opnieuw in gebruik kan genomen worden voor landbouwdoeleinden”, luidt de conclusie.