Varkensboeren hebben het gevoel dat men hen vergeet

ABS hekelt de houding van de Europese instanties die wel crisismaatregelen namen voor fruit, groenten en recent voor zuivel maar nog niet voor de varkenssector. Ook de Vlaming lijkt zich vooral bewust van de problemen in de fruitteelt, wat zich laat verklaren door de perenpluk die bezig is zodat het probleem acuut is evenals de mogelijke oplossingen. Anderzijds wordt varkensvlees al maanden aan de grens tegengehouden door de Russen. Het lijkt er zowaar op dat fruittelers op meer sympathie bij de publieke opinie en de Europese Commissie kunnen rekenen dan hun collega-varkenshouders. Een perenteler legt ons uit wat daar de reden voor zou kunnen zijn.

Drie weken geleden vaardigde Rusland een embargo af tegen land- en tuinbouwproducten uit onder andere de Europese Unie. Dit bleef niet zonder gevolgen voor de sector in Vlaanderen die ook sterk actief is op de Russische markt, onder andere met peren en groenten. Wat volgens het Algemeen Boerensyndicaat vergeten wordt, is dat ook varkensvlees uit Vlaanderen en andere Europese landen uitgevoerd wordt naar Rusland. In normale omstandigheden is daar een bedrag rond één miljard euro mee gemoeid. Ons land exporteerde vorig jaar voor 40 miljoen euro varkensvlees naar Rusland.

Ondertussen zijn er crisismaatregelen voor fruit, groenten en sinds kort ook voor zuivelproducten maar niet voor … varkensvlees. De schade gaat nochtans veel verder dan de vaak genoemde peren, appels, tomaten en paprika’s. De varkenssector zit al jaren op zijn tandvlees en kreeg begin dit jaar een nieuwe opdoffer toen Rusland de grens dichtgooide omdat er Afrikaanse varkenspest was vastgesteld op een klein boerderijtje in Litouwen. Bovenop die sanitaire boycot geldt nu een algemeen Russisch invoerverbod voor de duur van één jaar.

Ondanks eerdere beloftes van de Europese Commissie om op donderdag 28 augustus ook de toestand in de varkenssector te bespreken, werden er geen concrete maatregelen genomen. Dat precies de varkenshouderij die als eerste moest vaststellen dat Rusland een onbetrouwbare handelspartner is nu nog altijd wacht op ondersteuning terwijl andere sectoren geholpen worden, zorgt voor veel frustratie. Een blik op Facebook werpen, zegt wat dat betreft genoeg. Varkenshouders misgunnen perentelers de Europese compensaties niet, maar vinden dat ze zelf in de kou blijven staan.

Hoewel landbouworganisaties er voortdurend op hameren dat de boycot de hele land- en tuinbouw treft, blijven voor de buitenwereld de problemen van de varkensboeren inderdaad onderbelicht. Een fruitteler, die we liever anoniem citeren, is dat niet ontgaan. Hij constateert dat zijn sector momenteel de steun van de publieke opinie geniet en heel wat burgers effectief de moeite doen om een peer extra te kopen.
Op de vraag waarom dat voor varkensvlees niet kan, antwoordt hij: “Wij fruittelers hebben het voordeel dat het eindproduct als zodanig in onze boomgaarden hangt. Bij varkensvlees komen er slachthuizen en vleesverwerkers aan te pas vooraleer het in de winkel ligt. Bovendien profiteren fruittelers nu van de erkenning die zij genieten als familiale en maatschappelijk sterk verankerde bedrijven. Onder meer door een zweem van integratie door voederfabrieken is het imago van de varkenshouderij minder goed.”

In realiteit zijn er in de varkenshouderij natuurlijk net zo goed veel familiale bedrijven die momenteel zwarte sneeuw zien. ABS vreest dat de huidige crisis voor twee derde van de 4.300 gespecialiseerde varkensbedrijven de crisis te veel kan zijn. “Met gemiddeld twee voltijdse arbeidskrachten per bedrijf dreigen een kleine 6.000 rechtstreekse banen verloren te gaan. Per bedrijf zijn er vijf mensen actief in de toelevering en verwerking hetgeen nog eens 14.000 onrechtstreekse banen kan kosten”, waarschuwt ABS, die zijn medeleven uitdrukt met alle land- en tuinbouwers en nogmaals aandringt op ondersteuning van alle sectoren.

Op de Facebookpagina van de Vlaamse varkensboeren steekt ook Boerenbondvoorzitter Piet Vanthemsche de varkenshouders een hart onder de riem, en zegt hij hun situatie blijvend onder de aandacht te zullen brengen. “De impact van het embargo op de varkenssector analyseerden we al. Nu werkt Boerenbond aan een dossier met een overzicht van de economische toestand, een voorstel voor het instellen van exportrestituties en een voorstel rond het vroegtijdig commercialiseren van biggen.” Met de vakgroep van Boerenbond was er overleg over de situatie in de varkenshouderij. Binnen het ketenoverleg wordt voortgewerkt aan een kostenindex voor de varkenshouderij. Op vraag van de landbouworganisaties plant minister Schauvliege begin september een overleg met de varkenssector. “Verder moeten we blijven nadenken over een strategie voor de varkenssector op de lange termijn”, beseft Vanthemsche.

Varkenshouders mogen zich naar verluidt niet blindstaren op de maatregelen voor groenten, fruit en zuivel. Een fruitteler die zijn peren niet plukt, krijgt niet alle kosten vergoed. En de sector wacht bang de prijsvorming af. Van de maatregel die de Europese landbouwcommissaris nam voor de zuivelsector – “een beetje private opslag” – verwacht Vanthemsche geen positief effect op de prijsvorming van melkpoeder, boter of kaas.