Vanaf 2016 suikertaks op alle frisdranken

Vanaf 2016 komt er een suikertaks op alle frisdranken en niet enkel op alcopops. Volgens regeringsbronnen is daarover een consensus bereikt, zo bericht Het Laatste Nieuws. Tegen 2020 moet de maatregel 250 miljoen euro opleveren. De maatregel die overeengekomen werd tijdens de onderhandelingen over de tax shift zal vanaf volgend jaar geleidelijk ingevoerd worden. Hoe hoog de extra belasting per fles of blikje zal zijn is nog niet duidelijk. “Een goede keuze” volgens gezondheidsexperts, een “ondoordachte alibitaks” volgens de frisdrankenindustrie.

Van cola tot Smirnoff Ice: vanaf volgend jaar zal je op suikerrijke dranken meer belasting betalen. De maatregel uit de tax shift wordt de komende jaren geleidelijk ingevoerd. Hoe hoog de suikertaks per fles of blikje zal zijn, is nog niet duidelijk, maar hij moet volgend jaar al wel 50 miljoen euro opbrengen voor de staatskas. Dat bedrag verhoogt elk jaar met 50 miljoen, om in 2020 op kruissnelheid te komen met een opbrengst van 250 miljoen euro. Lightdranken en vetrijke voeding worden niét extra belast, zo zeggen regeringsbronnen in Het Laatste Nieuws.

Experts juichen de consensus binnen de regering alvast toe. "Een goede keuze", vindt VIGeZ, het expertisecentrum voor gezondheidspromotie en ziektepreventie, erkend door de Vlaamse overheid als partnerorganisatie. "Frisdranken leveren 'lege' calorieën en geen nuttige voedingsstoffen aan. Bovendien worden suikerrijke dranken ook gemakkelijk in grote hoeveelheden geconsumeerd. Ze werken minder verzadigend dan vaste voedingsmiddelen, met een groter risico op overconsumptie tot gevolg", klinkt het.

"Maar die suikertaks mag niet louter dienen als een maatregel voor de begroting", werpt gezondheidseconoom Lieven Annemans op, professor aan de UGent. "Dit moet écht een gezondheidsmaatregel worden en men moet daarbij ook bewustwording creëren. Geraffineerde suikers zijn grote boosdoeners in de epidemie van diabetes en zwaarlijvigheid die we nu zien. Het zou dan ook goed zijn om het verbruik in de scholen aan banden te leggen door daar frisdrankautomaten te bannen zoals Finland met succes heeft gedaan." 

Voor zo'n verbod is Open Vld niet gewonnen. De Block is wel van plan de suikertaks in een breder gezondheidsbeleid te kaderen. Zo werkt ze al een aan plan om het suikergehalte in voeding omlaag te halen. Daarnaast moet de suikertaks ook voldoende hoog zijn om effect te hebben op het drinkgedrag, zegt Annemans. "Onderzoek wijst uit dat bij een taks van 10 procent het verbruik met 6 procent daalt", weet hij. "Maar het zou beter zijn mocht het nog veel méér omlaag kunnen." 

De frisdrankproducenten reageren ontgoocheld: "Indien dit bevestigd wordt, zou deze overhaaste en ondoordachte maatregel een louter budgettaire maatregel zijn die niets te maken heeft met gezondheid", luidt het bij het Koninklijk Verbond van de Industrie van Waters en Frisdranken (VIWF). Volgens VIWF zou de maatregel geen gezondheidseffect hebben, maar wel de concurrentiepositie van de Belgische producenten zal aantasten.  

"Door enkel gesuikerde frisdranken te viseren, is te verwachten dat deze alibimaatregel een zware negatieve impact zal hebben op de competitiviteit van de Belgische bedrijven uit de sector. Dit druist in tegen alle verklaringen van de regering", luidt het. "Overgewicht valt niet toe te schrijven aan één specifiek product, het is het gevolg van een hele reeks factoren, waarin onevenwichtige levensstijl en gebrek aan beweging een rol spelen naast tal van andere factoren zoals sociale aspecten en opvoeding." 

"Als de regering deze maatregel bevestigt, zou dit een zeer zware slag zijn voor de competitiviteit van de sector”, aldus nog het VIWF. “De sector is immers al zwaar getroffen door de verpakkingsheffing die jaarlijks 320 miljoen oplevert aan de overheid. De accijnzen, die begin 2015 werden geïndexeerd, brengen nog eens jaarlijks 80 miljoen euro op. Dit zal meer dan waarschijnlijk een investeringstop tot gevolg hebben en onvermijdelijk negatieve gevolgen hebben voor de tewerkstelling in de sector. Een tax shift die is bedoeld om extra jobs te creëren, zal dus voor de frisdrankenindustrie overduidelijk uitdraaien op het tegendeel.”

Ook sp.a kan de maatregel niet volledig smaken. Kamerlid Peter Vanvelthoven (sp.a) noemt de suikertaks een “platte belastingverhoging”. “Drank wordt voor de zoveelste keer duurder", zegt hij. De sp.a'er is niet tegen beleid dat overmatige suikerconsumptie afraadt, "maar deze aanpak is verkeerd”. “Als het de regering echt om de gezondheid van de mensen te doen zou zijn, neemt ze beter andere maatregelen, zoals het verbieden van frisdrankautomaten op school. Hier maakt ze dranken duur voor wie het niet kan betalen. Dit is maatschappelijk niet correct.”