Twee jaar op rij minder antibiotica in diergeneeskunde
nieuws
In het gebouw van het geneesmiddelenagentschap (FAGG) presenteerde AMCRA de stand van zaken met betrekking tot het antibioticagebruik bij landbouw- en gezelschapsdieren in België. Tussen 2012 en 2013 was er een daling van 6,3 procent. Van 2011 naar 2012 spaarde de diergeneeskunde reeds 6,9 procent antibiotica uit zodat het om een tweede fikse stap in de goede richting gaat. De voorzitter van het kenniscentrum AMCRA, UGent-professor Jeroen Dewulf, stelt tevreden vast dat de veehouderij perfect op schema ligt om tegen 2020 het antibioticagebruik te halveren. En laat dat nu net de ambitie zijn die vertolkt wordt in de visietekst ‘AMCRA 2020’.
Voor het tweede jaar op rij toont het BelVetSAC-rapport, een werkstuk van de faculteit Diergeneeskunde aan de UGent in opdracht van het FAGG, een duidelijke daling van het antibioticagebruik in de diergeneeskunde in ons land. In aantal ton van de actieve substantie gaat het om een daling met 6,6 procent tot ongeveer 259,4 ton. In verhouding tot de (licht gedaalde) veestapel ging er tussen 2012 en 2013 nog altijd 6,3 procent af. Kijken we wat verder terug in de tijd, dan is er tegenover 2011 zelfs een reductie van 12,7 procent gerealiseerd. Bij de geneesmiddelen is de reductie (-13,3%) iets groter dan bij de voormengsels die gebruikt worden in gemedicineerd voeder (-10,2%), dat voornamelijk voor varkens bestemd is.
In tegenstelling tot 2012 is er in 2013 ook een daling bij de antibiotica die voor de humane geneeskunde van kritisch belang zijn. Het gebruik van de derde en vierde generatie cefalosporines en fluoroquinolonen is voor het eerst aanzienlijk (-17,4%) verminderd. Hoewel er voor 2013 geen reductie vooropgesteld was in het tienpuntenplan van AMCRA dat 2014-2020 als horizon heeft, ligt het jongste BelVetSAC-rapport al helemaal in lijn met de ambitieuze doelstellingen. Dat geldt zowel voor de algemene reductiedoelstelling (een halvering van het antibioticagebruik tegen 2020) als voor de beoogde vermindering met 75 procent van de meest kritisch belangrijke antibiotica tegen 2020.
“Een exacte oorzaak voor de gunstige evolutie aanduiden, is moeilijk. Wellicht speelt er een combinatie van factoren”, zegt Jeroen Dewulf, professor aan de faculteit Diergeneeskunde van de UGent en voorzitter van AMCRA. Hij stelt wel vast dat de daling in het antibioticagebruik zich voordoet sedert AMCRA actief is (°2012) als kenniscentrum voor antibioticagebruik en -resistentie bij dieren. “De inspanningen inzake advisering en sensibilisering werpen dus hun vruchten af op het terrein.”
In een reactie op het nieuwe BelVetSAC-rapport beaamt Boerenbond dat de samenwerking binnen AMCRA loont. Door vorming en sensibilisering van de leden, financiering en ondersteuning van onderzoek en een actieve participatie in AMCRA zet de landbouworganisatie haar schouders onder de streefdoelen die AMCRA vooropstelt. “Reductie van het antibioticagebruik is in ieders belang, niet enkel van de veehouderij maar ook van de humane geneeskunde. Antibiotica zijn immers waardevolle geneesmiddelen voor mens en dier waar spaarzaam moet mee omgegaan worden om ook in te toekomst over werkbare antibiotica te beschikken”, aldus Piet Vanthemsche, voorzitter van Boerenbond.
Volgens professor Dewulf mag de sector zich niet in slaap laten wiegen door de recente goede resultaten. “Het is zaak iedereen bij de les te houden en te motiveren.” De komende maanden en jaren zullen de betrokken sectoren (veehouderij, dierenartsen, mengvoeder- en geneesmiddelenfabrikanten en wetenschappers) naarstig verder moeten werken met de visietekst ‘AMCRA 2020’ voor ogen. Om in 2020 te landen bij een halvering van het antibioticagebruik is er ieder jaar een reductie tussen zes en zeven procent nodig. De laatste loodjes zullen ongetwijfeld het zwaarst wegen, of zoals Dewulf het mooi verwoordt: “Laag hangend fruit wordt eerst geplukt.” Hij gaat er wel van uit dat verbeteringen op vlak van wetenschap, wetgeving en sensibilisering de eindmeet dichterbij zullen brengen.
Op het vlak van sensibilisering is al een hele weg afgelegd en zitten nog grote acties in de pijplijn, die behalve op veehouders ook gericht zullen zijn op de eigenaars van huisdieren. Sinds kort is zinkoxide toegelaten als alternatief voor antibiotica om zieke biggen te genezen. Dat zou zich vanaf 2014 moeten weerspiegelen in de cijfers want het is net bij varkens dat het aantal dierdagdoseringen antibiotica het hoogst ligt. Uiteraard rijst de vraag wanneer de vermindering van het antibioticagebruik effectief zal resulteren in minder resistente kiemen bij dieren. Gelet op de ervaring in Nederland dat daar twee à drie jaar vertraging op zit, zou het Voedselagentschap dat in 2015 moeten kunnen meten.
Professor Herman Goossens (UAntwerpen en UZA) toont zich heel tevreden met het actieplan voor de diergeneeskunde. De expert in antibioticaresistentie bij mensen is vragende partij voor een soortgelijk plan in de humane geneeskunde. Iedereen moet namelijk zijn steentje bijdragen aan een lager antibioticaverbruik zodat de selectie van resistente bacteriën stilvalt. Gelet op de complexiteit van dit proces en de moeilijk te voorspellen uitwisseling van resistente bacteriën tussen mens en dier is het lastig te voorspellen wanneer en hoeveel succes de huidige aanpak zal boeken. Geconfronteerd met de meer voortvarende aanpak die de Nederlandse overheid ontrolt, zegt professor Dewulf filosofisch: “Een belangrijke en duurzame daling van het antibioticagebruik is belangrijker dan de snelheid waarmee dat gebeurt.”
Meer info: BelVetSAC-rapport 2013 & 10-puntenplan ‘AMCRA 2020’
