Tijdelijke graanopslag in aardappelloods wordt probleem

Voor akkerbouwers die investeerden in een aardappelloods die in de zomer ook (tijdelijk) dienstdoet als graanstockage dreigt er een groot probleem. De kiemremmer chloorprofam, bij aardappeltelers beter gekend als CIPC, is in granen niet toegelaten zodat de maximumlimiet voor detectie op een erg lage 0,01 mg per kilo staat. De bemonstering van granen in eigen land en de RASFF-berichten met waarschuwingen uit het buitenland maken duidelijk dat die norm frequent overschreden wordt. Daarom brengt Synagra, de beroepsfederatie van de Belgische graanhandelaren, de problematiek onder de aandacht in de hoop dat een verhoogde waakzaamheid de oplossing kan betekenen. Tot een verbod zoals in Nederland komt het in ons land niet, tenzij een afnemer van de graanhandel daar op eigen houtje anders over beslist.

Het stockeren van zowel granen als aardappelen in eenzelfde loods dreigt een probleem te worden. De reden is het gebruik van de kiemremmer CIPC in aardappelen, een middel dat niet toegelaten is in de graanteelt en dus ook niet teruggevonden mag worden in een partij granen. De norm (MRL oftewel maximum residu limiet) ligt daarom erg dicht bij de detectiegrens, op 0,01 mg chloorprofam per kilo graan. In aardappelen is 10 mg wettelijk toegelaten. Synagra-voorzitter Jean Maertens vindt het zelf vreemd dat aardappelen duizend maal meer residuen van CIPC mogen bevatten dan graan, terwijl aardappelen rechtstreeks door mensen geconsumeerd worden. Gelet op het probleem dat zich stelt, kan de Belgische graanhandel evenwel niet anders dan het onder de aandacht van akkerbouwers brengen.

CIPC kan zowel in poeder, vloeibaar als in gasvorm toegediend worden als kiemremmer voor aardappelen. De ervaring leert dat dit product tot tien jaar lang kan teruggevonden worden en centimeters in het beton kan doordringen. Natte reiniging brengt dus geen soelaas. Contaminatie kan ook op een transportband of via de ventilatie optreden. Vooral de gasvorm is een risico en kan jaren later nog in kristalvorm aanwezig zijn. Omdat CIPC zich niet laat verwijderen door reiniging adviseert Arvalis, het gerenommeerde Franse landbouwonderzoekscentrum, om geen andere landbouwproducten in een aardappelloods te stockeren, zelfs niet tijdelijk. In Nederland werd onlangs de verhandeling, het transport en de stockage van granen in aardappelloodsen verboden wanneer de laatste tien jaar CIPC gebruikt werd. Ook in Duitsland passen verschillende deelstaten het verbod toe.

In België verbieden reeds enkele afnemers het gecombineerd gebruik van aardappelloodsen. De graanhandel kiest (voorlopig) voor een pragmatische oplossing in de wetenschap dat veel akkerbouwers geïnvesteerd hebben in gecombineerde opslag. Een landbouwer die zowel granen als aardappelen op de hoeve stockeert, of die mogelijkheid heeft, moet dat melden aan zijn afnemer. Dit werd zowel bij de ontvangstvoorwaarden als de kwaliteitsovereenkomst vermeld en het wordt opgenomen in de nieuwe Vegaplan kwaliteitsstandaard voor plantaardige productie. De afnemer zal een risicoanalyse moeten uitvoeren om het contaminatiegevaar correct te kunnen inschatten, daarbij rekening houdend met de toedieningsvorm van CIPC, de gebouwconstructie, de ventilatie, de netheid en reiniging van de installaties, enz.

Ook bij tijdelijke graanstockage in een aardappelloods, om de oogstwerkzaamheden te spreiden, kan gevaar op contaminatie optreden. “Er moet dus bijzondere aandacht besteed worden aan deze problematiek, wetende dat een negatieve monitoring (autocontrole) niet voldoende garanties biedt verderop in de keten. De producent blijft wettelijk verantwoordelijk voor zijn geleverd product. Een verzekering productaansprakelijkheid is een aanrader”, drukt Synagra alle akkerbouwers op het hart.