Straatsburg en Kiev stemmen in met associatieakkoord

Het Europees Parlement heeft dinsdag in Straatsburg ingestemd met het associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne. Gelijktijdig stemde een grote meerderheid voor het akkoord in het Oekraïense parlement. Het akkoord voorziet nauwe politieke samenwerking en economische integratie tussen Oekraïne en de EU en regelt vrije markttoegang. Importheffingen en andere handelsbeperkende maatregelen worden afgeschaft, wel komen er overgangsmaatregelen voor “gevoelige domeinen” zoals landbouw. De Oekraïense export naar de EU, in 2013 goed voor 12,8 miljard euro, zal naar verwachting groeien met 1 miljard euro per jaar.

Het was een symbolische stemming in Straatsburg en Kiev waarmee het Europese en het Oekraïense Parlement akkoord gingen met de associatieovereenkomst EU-Oekraïne. De overeenkomst dient de bilaterale banden verder te versterken. Oekraïne komt hierdoor in de Europese invloedsfeer en wordt zowel economisch als politiek losgeweekt van Rusland. De overeenkomst is goedgekeurd op een moment van aanslepend conflict tussen Oekraïne en Rusland en van wederzijdse handelssancties tussen Rusland en de EU.

Het was de eerste keer dat het Europees Parlement synchroon met een ander Parlement stemde. Dat was te volgen via een rechtstreekse videoverbinding. Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement, noemde de stemming een historisch moment en zei dat het Parlement de territoriale integriteit en de soevereiniteit van Oekraïne zal blijven verdedigen. De Oekraïense president Petro Poroshenko dankte de EU voor haar steun en drong er bij de regering van Oekraïne op aan noodzakelijke hervormingen niet te vertragen. Volgens Poroshenko heeft geen ander land sinds de Tweede Wereldoorlog zo’n hoge prijs betaald voor het recht om Europees te zijn.

De overeenkomst regelt nauwere politieke samenwerking en vrijhandel tussen beide partijen. Ook is de basis gelegd voor nauwere samenwerking op het vlak van energie, transport en onderwijs. Van Oekraïne wordt verwacht dat het hervormingen doorvoert en democratische principes, mensenrechten en de rechtstaat respecteert. Andere onderdelen betreffen het verkeer van werknemers en het stapsgewijs afschaffen van visumvereisten. Ook zal de regelgeving in Oekraïne meer in overeenstemming worden gebracht met de Europese. Dat zal gebeuren door delen van het Europees recht over te nemen in nationale wetgeving.

Het vrijhandelsakkoord zal leiden tot wederzijdse integratie van markten, onder meer door de afschaffing van importheffingen en andere handelsbeperkende maatregelen. Voor landbouwproducten komt er een overgangsregeling. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de vrijhandelsbepalingen al per 1 november van dit jaar in werking zouden treden, maar de EU, Oekraïne en Rusland zijn overeengekomen dat de voorlopige inwerkingtreding op 31 december 2015 plaatsvindt. De Europese Commissie heeft aangegeven dat de unilaterale handelspreferenties die nu al voor Oekraïne gelden van toepassing zullen blijven.

Zes lidstaten hebben het akkoord reeds geratificeerd. Vooraleer alle andere lidstaten dat gedaan hebben, kan het akkoord formeel niet in werking treden. Verwacht wordt dat het goedkeuringsproces in de lidstaten nog enige jaren kan duren.