Spuiwater is goedkope kunstmest van bij de varkensboer

Spuiwater, het restproduct van een chemische luchtwasser die de ammoniakemmissie uit heel wat (varkens)stallen en mestverwerkingsinstallaties reduceert, bevat twee voor landbouwgewassen interessante nutriënten, met name stikstof en zwavel. Sinds 2013 is spuiwater erkend als kunstmest en mag het dus bovenop de norm voor dierlijke mest toegediend worden. Toch is het een relatief onbekend product voor een Vlaamse akkerbouwer die financieel voordelig kunstmest zou kunnen vervangen door het spuiwater van zijn buurman-varkenshouder.

De voorbije maand organiseerden Inagro, het Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking (VCM) en het Innovatiesteunpunt twee praktijkgerichte studiedagen, in Tielt en Wuustwezel, over spuiwater. Dat is de ‘wasvloeistof’ die continu gesproeid wordt over de kolom met vulmateriaal die de ammoniakemmissie uit de ventilatielucht van een stal of mestverwerkingsinstallatie moet halen. Wanneer de ventilatielucht door de kolom van de chemische luchtwasser gaat, wordt de ammoniak uit de lucht gebonden door zwavelzuur, gedoseerd in de wasvloeistof. Spuiwater bevat dus zowel zwavel als vier tot acht procent stikstof. Veldproeven die tijdens de studiedagen toegelicht werden door Inagro tonen aan dat spuiwater dezelfde opbrengsten genereert als kunstmest en geen negatieve effecten heeft voor de kwaliteit of groei van het gewas.

In Nederland is het gebruik van spuiwater in de akkerbouw al heel wat meer ingeburgerd dan bij ons. Onze noorderburen weten goed waarom. We citeren Herre Bartlema van het Nederlands Centrum voor de Ontwikkeling van Rijenbemesting: “De spuiwaterproducenten hebben goud in handen en de akkerbouwers kunnen het goud ophalen.” VCM en Inagro proberen met een online rekentool die ‘goudwaarde’ van het product aan te tonen. Verschillende situaties kunnen door de akkerbouwer uitgetest worden op www.spuiwater.be. Naargelang de bedrijfssituatie wordt het financieel voordeel bij een (gedeeltelijke) vervanging van minerale meststoffen door spuiwater automatisch berekend. Met de zwavelbemesting door het spuiwater wordt in het rekenblad geen rekening gehouden.

Door de lage pH van het spuiwater is de vervluchtiging beperkt, maar werkt het wel corrosief. De machines om het spuiwater aan te wenden, moeten hierop dus voorzien zijn. In Nederland zijn er firma’s die het spuiwater ophalen bij de producenten en het opmengen met urean (en andere mineralen) om het eindproduct te commercialiseren bij akkerbouwers. De aangepaste machines, zoals een spaakwielbemester om gras of tarwe te bemesten, worden door deze firma’s ter beschikking gesteld om het opgemengde spuiwater uit te rijden.

Pieter Haghedooren van afval- en mestverwerker Shanks, dat met een jaarlijkse productie van 1.100 ton één van de grotere spuiwaterproducenten in Vlaanderen is, gaf de Vlaamse akkerbouwers de raad om zich te verenigen in een machinering. Dit biedt de kans om te investeren in een gecoate opslagtank die langdurig bestand is tegen de lage pH van het spuiwater. Ook voor de aankoop van de aanwendapparatuur geldt dat samenwerking tussen akkerbouwers loont. Meerdere machines kunnen aangekocht worden zodat het spuiwater in verschillende teelten kan toegepast worden.

De werking van spuiwater is bewezen in verschillende veldproeven en de administratieve last is sterk vereenvoudigd door de erkenning als kunstmest die ervoor zorgde dat een OVAM-grondstofverklaring en een FOD-ontheffing niet meer vereist zijn. Daarom willen VCM, Inagro en het Innovatiesteunpunt nu de akkerbouwers nog mobiliseren. Aangezien er zeker nog optimalisaties aan de mechanisatie mogelijk zijn, bestaan er mogelijkheden tot financiële ondersteuning. Binnen Agreon is het bijvoorbeeld mogelijk om een project in te dienen met een KMO, een landbouwer en een kennisinstelling om een Cleantech-toepassing te ontwikkelen.