Slovakije nam het EU-voorzitterschap over van Nederland

Op 1 juli heeft Slovakije het voorzitterschap van de Europese Raad overgenomen van Nederland. Het land splitste van Tsjechië in 1993 en maakt sedert 2004 deel uit van de Europese Unie. De 5,5 miljoen Slovaken lijken zich goed bewust van de voordelen van hun EU-lidmaatschap. Zelf geven ze als voorbeeld dat er tussen 2007 en 2013 door Europa 3,16 miljard is geïnvesteerd in hun transportinfrastructuur. Europees geld gaf ook de Slovaakse landbouwsector weer wat zuurstof. Inzake landbouw lopen de prioriteiten van de nieuwe voorzitter gelijk met de onafgewerkte dossiers: de vereenvoudiging van het landbouwbeleid, de hervorming van de biowetgeving, de discussie over marktmaatregelen die de sector minder crisisgevoelig kunnen maken, enz.

Tijdens de eerste zes maanden van dit jaar heeft Nederland de Europese ministerraden in goede banen geleid. Nu is het de beurt aan Slovakije om de voorzittersrol van de Europese Raad op te nemen. In 2017 neemt Malta over. Inzake landbouw is het de ambitie van de nieuwe EU-voorzitter om de positie van landbouwers in de voedselketen te versterken. De neuzen binnen de Landbouwraad moeten in dezelfde richting wijzen opdat er conclusies daaromtrent neergepend kunnen worden.

Gelet op de crisis in de melkvee- en varkenshouderij zal de marktsituatie tijdens het Slovaakse voorzitterschap nauw opgevolgd worden. Over de nood aan marktmaatregelen zijn de landbouwministers volgens de nieuwe voorzitter nog niet uitgepraat. De Europese Commissie had de goede intentie om het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) te vereenvoudigen zodat Slovakije wil nagaan hoever het daarmee staat. De administratieve vereenvoudiging van het GLB is meteen ook een opstapje om na te denken over de toekomst van het Europees landbouwbeleid na 2020. Tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap bleef de hervorming van de biowetgeving op tafel liggen zodat het nu aan Slovakije is om die discussie proberen af te ronden.

Om een idee te hebben van het land dat nu zes maanden EU-voorzitter wordt: Slovakije is ongeveer 60 procent groter dan België en telt iets meer dan 5,5 miljoen inwoners waarvan meer dan de helft op het platteland woont. Het grenst voor het grootste deel aan Polen in het noorden en Hongarije in het zuiden, maar raakt ook Oostenrijk, Tsjechië en Oekraïne. Net zoals in andere Oost-Europese landen worstelt de landbouw ook in Slovakije nog steeds met de Sovjeterfenis. Voormalige staatsbedrijven vervelden tot gigantische coöperaties, terwijl het aantal actieve boeren daalde van 200.000 in 1989 tot ongeveer 30.000 vandaag. Naast de erg grootschalige coöperatieven die gemiddeld meer dan 1.500 hectare bewerken, zijn er in Slovakije ook grote privébedrijven actief en ongeveer 16.900 kleinschalige boeren die meestal over 11 hectare beschikken. Alle bedrijfstypen samengenomen, komt het gemiddelde bedrijfsareaal op 77,5 hectare. Dat is beduidend meer dan het Europese gemiddelde van 14,4 hectare.

Het belang van landbouw in de Slovaakse economie vermindert door de industrialisering en opkomst van de dienstensector. Met 4,4 procent van het BBP ligt het wel nog hoger dan de 1,6 procent die landbouw gemiddeld nog uitmaakt van de Europese economie. Ondanks de modernisering van de Slovaakse landbouwsector met Europees geld zijn enkel de nationale graan- en melkproductie gestegen. Alle andere deelsectoren doen het jaar na jaar slechter. Graanteelt, melkveehouderij en de teelt van gewassen voor de verwerkende industrie komen het vaakst voor in Slovakije maar de diversiteit in de landbouw is er erg groot. Het totale aantal landbouwers is op 25 jaar met meer dan 75 procent gedaald. Het landbouwinkomen maakt de omgekeerde beweging en is sinds de toetreding tot de EU meer dan verdubbeld. Een hectare landbouwgrond kost er gemiddeld 3.000 euro. Meer dan driekwart van het landbouwareaal wordt gepacht aan prijzen tussen 80 en 120 euro. Strikte wetgeving verhindert dat het Slovaakse landbouwareaal, ongeveer 2,4 miljoen hectare groot, in buitenlandse handen valt.

Meer info: EU-voorzitterschap Slowakije & landbouwfiche Slovakije