Scale it Agro helpt landbouwinnovaties doorbreken: “Het loopt vaak mis in de opschalingsfase”
interviewDe agro- en voedingssector staat voor grote uitdagingen, van duurzaamheid tot schaalvergroting. Innovatie is daarbij cruciaal, maar veelbelovende bedrijven botsen vaak op obstakels wanneer ze willen doorgroeien. “We zien dat het in de agrofoodsector vaak misloopt in de opschalingsfase,” zegt Kjell Clarysse. Met Scale It Agro willen KBC, Arvesta, AIF, Boerenbond en Cera daar verandering in brengen. Dat programma ondersteunt scale-ups in hun groeitraject en helpt hen de stap te zetten van innovatief product naar volwaardig bedrijf.
Dat Kjell Clarysse coördinator is geworden van Scale It Agro, is geen toeval. Al tijdens zijn studie geschiedenis richtte hij een bedrijf op, gespecialiseerd in advertentietechnologie. Dat trok al snel de aandacht van een gerenommeerde mediagroep en werd overgenomen. Met die eerste ondernemerservaring op zak trok Clarysse naar Oost-Afrika, waar hij in aanraking kwam met landbouw en natuur. Na zijn terugkeer naar België ging hij aan de slag bij Start it @KBC, waar hij vier jaar lang start-ups begeleidde en twee spin-offs naar de markt bracht. Toen KBC en enkele partnerorganisaties het idee lanceerden om een acceleratorprogramma voor de landbouw- en voedingssector op te zetten, was Clarysse dan ook de man die ze zochten om dit in goede banen te leiden.
Vanwaar kwam het idee van KBC, Boerenbond, AIF, Cera en Arvesta om een scale-up-programma voor landbouw op te richten?
Kjell Clarysse: De link tussen landbouw en deze organisaties bestaat al lang. Daarnaast heeft KBC intussen meer dan 12 jaar ervaring met het begeleiden van start-ups via het Start it-acceleratorprogramma. In die periode passeerden al meer dan 2.000 start-ups de revue. Het programma geniet een sterke reputatie in België en er is een hechte community ontstaan van deelnemers, onze zogenaamde ‘alumni’.
Binnen Start it bestonden al twee thematische acceleratoren: één rond mode en één rond hardware. Vorig jaar kwam daar Scale It Agro bij, met een specifieke focus op de agro- en voedingssector. De aanpak verschilt wel enigszins: wij richten ons op scale-ups in plaats van start-ups en kijken bovendien verder dan de Belgische grenzen. Als een technologie relevant is voor de Belgische landbouw- en voedingssector, sluiten we buitenlandse scale-ups zeker niet uit. Qua grootte mikken we op bedrijven die een potentiële omzet van 200.000 tot vier miljoen euro hebben. Op die manier bevinden ze zich min of meer in dezelfde opschaalfase en kunnen ze veel van elkaar leren.
Wat is het verschil tussen een start-up en een scale-up?
Een scale-up bevindt zich een stap verder in het ontwikkelingsproces. Waar start-ups vooral bezig zijn met het ontwikkelen van een innovatief idee dat een antwoord biedt op een marktvraag, heeft een scale-up een product of dienst dat zich in de praktijk al wel bewezen heeft. Het bedrijf bevindt zich in een fase waarin het nodig is om door te groeien.
Daar zijn vaak bijkomende fondsen voor nodig en de verkoop moet op gang komen. Dat vraagt andere skills dan in de opstartfase. Niet alle founders - zo noemen wij de personen die een innovatief idee hebben omgevormd tot een vermarktbaar product - hebben die vaardigheden. Of ze hebben een duwtje in de rug nodig om die vaardigheden tot ontwikkeling te brengen. Ze moeten als het ware beginnen vervellen van iemand die veel met technologie bezig is, naar iemand die eigenlijk een firma begint te bouwen. Mijn ervaring is dat die omschakeling echt niet simpel is.
Waarom is er voor landbouw en voeding een andere aanpak nodig?
We hebben vastgesteld dat er geen tekort is aan goede ideeën in de agrofoodsector, net zomin als het niet ontbreekt aan goede praktijktesten of technologieën die werken. Wel viel het ons op dat het vaak fout loopt in de opschalingsfase. In vergelijking met andere sectoren zien we dat er te veel bedrijven zijn die au fond goed zijn, met een goed team en een recht van bestaan, maar die zich dan toch vergalopperen in de groei en stranden.
Landbouw onderscheidt zich door zijn sterke seizoensgebondenheid. Als je één seizoen mist, kan je veel toepassingen pas een jaar later opnieuw testen of bijsturen
Hoe komt dat?
Vandaag evolueert technologie razendsnel, vaak sneller dan de implementatie. Dat geldt voor vrijwel alle sectoren, maar de landbouw onderscheidt zich door zijn sterke seizoensgebondenheid. Voor veel toepassingen betekent dat dat je, als je één seizoen mist, pas een jaar later opnieuw kan testen of bijsturen. Dat staat in schril contrast met bijvoorbeeld softwaretests in een fabriek, waar je de volgende dag gewoon opnieuw kan beginnen. Voor een founder van een klein bedrijf is zo’n gemist seizoen bijzonder zwaar. Volgens mij is dat een van de redenen waarom het in de doorgroeifase vaak misloopt bij scale-ups in de landbouwsector.
Wij willen ervoor zorgen dat zij die recht hebben van bestaan, en die eigenlijk moeten bestaan omdat ze zorgen voor meer duurzaamheid en veerkracht in de agrovoedingssector, niet overkop gaan. Door die er op tijd uit te halen en te ondersteunen in hun groeiproces willen we dat voorkomen. Daarbij kunnen we rekenen op de expertise van de partners van Scale It Agro: KBC, Arvesta, AIF, Boerenbond en Cera.
Tijdens Agriflanders deden jullie een oproep naar scale-ups om in te tekenen voor jullie acceleratorprogramma. Hoe liep dat?
We kregen 136 inschrijvingen uit maar liefst 20 landen. Die grote internationale interesse bevestigde voor ons dat we met iets relevants bezig zijn. Het Start It-programma van KBC is dan wel bekend in België, maar daarbuiten veel minder, en ook de specifieke focus op agro en food was nieuw.
Ondertussen is er al een tweede oproep geweest.
Dat klopt. Ook die kende veel belangstelling: 172 geïnteresseerden, waarvan 43 effectieve aanvragen. Daaruit selecteerden we tien deelnemers. Dat was geen evidente keuze, want het niveau lag bijzonder hoog. Begin april zijn we met deze nieuwe lichting gestart, die de komende negen maanden intensief wordt begeleid.
Ook de vorige cohort, zoals wij een lichting noemen, was daarbij aanwezig. De ervaring bij Start It van KBC heeft me geleerd dat het niet stopt na het programma. Door onze alumni betrokken te houden en jaarlijks aan te vullen met nieuwe deelnemers, bouwen we aan een sterke en waardevolle community. Binnen vijf jaar mikken we op 50 à 60 alumni, waarvan velen zullen zijn doorgegroeid tot stevige bedrijven met heel wat expertise. Dat maakt het netwerk bijzonder interessant.
Wat heeft het acceleratorprogramma de eerste lichting bijgebracht?
We zien dat we echt een verschil kunnen maken, vooral in de overgang van productontwikkeling naar het bouwen van een bedrijf. Onze aanpak is maatwerk: voor de ene scale-up zoeken we investeerders, voor de andere helpen we een externe CEO vinden of de verkoopstructuur op punt te zetten. Dankzij de samenwerking met Boerenbond kunnen we deelnemers ook beter wegwijs maken in de landbouwsector. Zo leren ze bijvoorbeeld welk type landbouwer openstaat voor welk type innovatie.
Hoe pakken jullie zo’n programma van negen maanden aan?
Elke cohort is anders, dus een vast omlijnd programma voor negen maanden werkt niet. Het bestaat uit een vaste combinatie van 'peer learning', masterclasses, ondersteuning door experten en introducties voor commerciële en financiële ondersteuning. De rest van het format is modulair. Inzetbaarheid van kennis en capaciteit primeert. Wat wanneer nodig is, hangt af van deelnemer tot deelnemer en evolueert doorheen het programma. Ons netwerk, ook dat van Start It @KBC, is daarbij van een grote meerwaarde.
Wat doet dat netwerk juist?
Vandaag bestaat het uit zo’n 45 experts, en dat aantal groeit voortdurend. Daarnaast hebben we sterke relaties met tal van fondsen die we kunnen inschakelen voor financiering. Dat zijn allemaal bouwstenen die klaarliggen waardoor we snel kunnen schakelen. En dat werkt goed, zeer goed zelfs. Elk jaar leren we bij en bouwen we verder op de ervaringen van het jaar voordien. Daarbij kijken we niet alleen naar de succesverhalen, ook uit het verhaal van mensen die er niet geraakt zijn met hun plan kunnen waardevolle lessen getrokken worden.
Mijn indruk is dat er momenteel meer innovatie gebeurt in de landbouw dan in de voedingssector
Kan je een concreet voorbeeld geven van de meerwaarde die Scale It Agro biedt?
Eén van onze founders was heel actief met haar product bezig en ze had puur uit passie voor dat product al verschillende landbouwers overtuigd om klant te worden. Die waren zo tevreden dat ze het jaar nadien tot tien keer meer wilden bestellen. Toch twijfelde ze, omdat ze vond dat haar product nog niet helemaal klaar was en ze eerst extra financiering nodig had. Die funding kreeg ze moeilijk rond. Wij hebben haar geholpen om het commerciële potentieel van die bestaande klanten concreet te maken. Dat bleek goed voor zo’n zeven miljoen euro aan mogelijke deals. Door dat mee te nemen in haar verhaal bleek het gemakkelijker om investeerders overtuigen. De volledige financiering is nog niet afgerond, maar is wel in een stroomversnelling geraakt.
Scale it Agro mikt op landbouw en voeding. Hoe zit de verhouding tussen beide?
We zien dat de meeste deelnemers technologie ontwikkelen voor de landbouw zelf. Innovaties in food processing zijn voorlopig minder vertegenwoordigd. Mijn indruk is dat er momenteel meer innovatie gebeurt in de landbouw dan in de voedingssector.
