Precisielandbouw wint terrein, maar gegevens delen blijft een knelpunt
nieuwsPrecisielandbouw geraakt steeds meer ingeburgerd in de Belgische land- en tuinbouw. Twee op drie ondervraagden zegt digitale hulpmiddelen te gebruiken in de bedrijfsvoering. Toch zijn er nog steeds een aantal structurele uitdagingen die de opmars van digitale technologieën belemmeren. Het gaat onder meer om de hoge kost en de beperkte onderlinge uitwisselbaarheid van gegevens en wetgeving. Dat blijkt uit een enquête van het 4Growth Benelux Observatorium dat door ILVO wordt geleid.
Binnen het 4Growth-project brengen verschillende Europese observatoria in kaart hoe digitale technologieën worden toegepast in de landbouw. Tijdens de meest recente ronde van gegevensverzameling bevroeg het Benelux-observatorium 128 belanghebbenden uit België en tien uit Nederland. De Belgische steekproef vormt een stevige basis voor analyse, maar de Nederlandse resultaten zijn door het beperkte aantal respondenten eerder indicatief, aldus de onderzoekers. Toch geven ze een eerste beeld van de digitalisering in beide landen.
De enquête werd uitgevoerd bij verschillende spelers uit de waardeketen. Landbouwers en andere producenten vormen met meer dan 46 procent de grootste groep respondenten. Daarnaast namen ook onderzoeksinstellingen, academische organisaties, bedrijven uit de waardeketen en adviesorganisaties deel. Opvallend is dat ongeveer 75 procent van de respondenten werkt bij een organisatie met minder dan tien werknemers. Vooral in België zijn kleinschalige en familiale bedrijfsstructuren sterk vertegenwoordigd.
Gps en bedrijfssoftware zijn het meest ingeburgerd
De digitalisering in de land- en tuinbouw heeft intussen een stevige basis. Ongeveer 65 procent van de respondenten uit België en Nederland geeft aan digitale hulpmiddelen te gebruiken in de bedrijfsvoering. In België gaat het om 63 procent, in Nederland om 89 procent.
De meest gebruikte toepassingen zijn Controlled Traffic Farming, waaronder gps-gestuurde machines, en software voor bedrijfsmanagement. Ze vertegenwoordigen respectievelijk ongeveer 23 en 21 procent van alle geselecteerde technologieopties. Apps voor gegevensuitwisseling volgen met ongeveer 17 procent.
Ook technologieën voor variabele dosering vinden hun weg naar de praktijk. Daarbij wordt de hoeveelheid toegediende meststoffen of gewasbeschermingsmiddelen afgestemd op de plaatselijke behoeften binnen een perceel. Dat gebeurt bijvoorbeeld op basis van sensoren of satellietgegevens. In Nederland vertegenwoordigen deze toepassingen ongeveer 22 procent van de antwoorden, tegenover 15 procent in België.
Van dataverzameling naar gerichte beslissingen
De belangrijkste reden om digitale technologieën in te zetten, is het optimaliseren van de productie. Landbouwers willen hun opbrengsten verbeteren en tegelijk efficiënter omgaan met beschikbare hulpbronnen. Ongeveer 70 procent van de Belgische en 86 procent van de Nederlandse respondenten noemt dit als een belangrijke toepassing.
Daarnaast worden digitale hulpmiddelen gebruikt voor gegevensverzameling en -beheer, en voor monitoring en toezicht. Vooral op dat laatste vlak is er een verschil tussen beide landen. In België geeft 45 procent van de respondenten aan digitale technologieën te gebruiken voor monitoring en toezicht, tegenover 29 procent in Nederland. Het gaat bijvoorbeeld om het opvolgen van de gewasgezondheid en het detecteren van plagen. Dergelijke toepassingen kunnen landbouwers helpen om gerichter in te grijpen en passen binnen de principes van geïntegreerde gewasbescherming.
Nederlandse respondenten doen dan weer meer beroep op digitale technieken om hun bedrijfsbeslissingen op te baseren: 43 procent tegenover 30 procent in België. Dat kan wijzen op een sterkere integratie van analysetools en AI-toepassingen die gegevens omzetten in adviezen voor de bedrijfsvoering. “De beperkte Nederlandse steekproef maakt het wel moeilijk om daaruit algemene conclusies te trekken”, klinkt het.
🎥 Goed Gerief: De spuitmachine
13 november 2025Kosten en technische obstakels remmen verdere digitalisering
Hoewel digitale technologieën al behoorlijk ingeburgerd zijn, verloopt de verdere uitrol niet zonder problemen. In de volledige Benelux-steekproef geeft ongeveer 41 procent van de respondenten aan op drempels te botsen bij de invoering ervan. In België bedraagt dat aandeel 36 procent. In Nederland loopt het op tot ongeveer 88 procent, ondanks de hogere digitaliseringsgraad.
Dat is niet noodzakelijk tegenstrijdig. Organisaties die al sterk inzetten op digitalisering, worden vaak ook geconfronteerd met de praktische problemen die ontstaan wanneer verschillende systemen met elkaar moeten samenwerken.
Hoge investeringskosten en onzekere financiële opbrengsten vormen in beide landen belangrijke bezorgdheden, zeker voor kleinere bedrijven. Daarnaast is het niet altijd eenvoudig om gegevens uit verschillende machines, toepassingen en softwarepakketten met elkaar te verbinden. Die gebrekkige interoperabiliteit bemoeilijkt een vlotte uitwisseling en verwerking van gegevens. Ook het ontbreken van gemeenschappelijke datastandaarden vormt een rem. Regelgevende vereisten, onder meer rond gegevensbescherming en het gebruik van drones, maken het plaatje nog complexer.
Van akker tot algoritme: wat gebeurt er met mijn landbouwdata?
20 januari 2026Belgische landbouwers delen minder gegevens
Eén van de opvallendste resultaten uit de enquête heeft betrekking op gegevensuitwisseling. Alle Nederlandse respondenten geven aan gegevens te delen met externe partners. In België doet slechts 34 procent dat. Ook in vergelijking met de andere landen die in deze enquêteronde werden onderzocht, vertoont België de laagste mate van gegevensuitwisseling.
Dat is opmerkelijk omdat er in beide landen initiatieven bestaan om het delen van gegevens te stimuleren. In België is er bijvoorbeeld DjustConnect, terwijl Nederland daarvoor onder meer op JoinData rekent. Het verschil kan te maken hebben met uiteenlopende samenwerkingsculturen, het vertrouwen tussen partners in de waardeketen of de maturiteit van de infrastructuur voor gegevensuitwisseling. De onderzoekers wijzen erop dat bijkomende bevragingen nodig zijn om die mogelijke verklaringen verder te onderzoeken.
De bereidheid om te betalen voor digitale gegevensdiensten blijft intussen in beide landen gematigd. In België bedraagt die 42 procent, in Nederland 56 procent. “Dat suggereert dat de commerciële verdienmodellen voor digitale landbouwdiensten nog niet voldoende ontwikkeld zijn om een bredere toepassing te ondersteunen”, stellen de onderzoekers.
Verdere digitalisering vraagt samenwerking
De onderzoekers stellen vast dat vooral de kosten, de gebrekkige inoperabiliteit en het gebrek aan gemeenschappelijke datastandaarden moeten aangepakt worden om de volgende stappen te zetten in de digitalisering. “Dat vraagt inspanningen van de hele waardeketen, van technologiebedrijven en coöperaties tot onderzoeksinstellingen en beleidsmakers”, luidt het.
Het 4Growth-project wil de evolutie verder opvolgen via nieuwe enquêterondes en kwalitatieve casestudies. De volledige dataset van de derde ronde, met resultaten uit alle zeven deelnemende landen, wordt later in 2026 gepubliceerd.
