Podcast: "Innovatie op het landbouwbedrijf vraagt om meer dan nieuwe kennis"

De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Klimaatverandering, strengere milieudoelstellingen, economische onzekerheid en veranderende maatschappelijke verwachtingen vragen voortdurend om nieuwe oplossingen. Onderzoekers ontwikkelen technologieën en nieuwe werkwijzen, maar daarmee is de kous niet af. Hoe zorg je ervoor dat die kennis ook daadwerkelijk haar weg vindt naar de praktijk? En hoe overtuig je landbouwers om nieuwe technieken of bedrijfspraktijken uit te proberen?

In een nieuwe aflevering van de podcast Komt het goed met ons eten? zoeken Lies De Bruyne, senior onderzoeker bij het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO), en Stijn Bossin, directeur Innoveren en Ondernemen bij Boerenbond, antwoorden op die vragen.

Grote oren, een kleine mond en een groot hart

Een goede landbouwadviseur heeft niet alleen technische kennis nodig, zegt De Bruyne. “Een beeld dat me is bijgebleven is dat een goede adviseur grote oren, een groot hart en een kleine mond moet hebben. Of met andere woorden: hij of zij moet vooral goed luisteren, empathie tonen en de juiste vragen stellen. Dat is soms belangrijker dan meteen een antwoord klaar te hebben.”

Ook vertrouwen is cruciaal, benadrukt Bossin. “Innoveren vraagt immers dat landbouwers risico’s nemen. Een adviseur moet daarom niet alleen kennis aanreiken, maar ook samen met de landbouwer op zoek gaan naar oplossingen op maat van zijn bedrijf en hem uitdagen om ook kritisch naar zijn bedrijfsvoering te kijken." De rol van de adviseur evolueert bovendien: naast kennis delen, brengt die steeds vaker landbouwers, onderzoekers en andere experts samen. Een netwerk van uiteenlopende expertises kan daarbij meer opleveren dan één adviseur die alles weet.

Hoe onafhankelijk is landbouwadvies?

Landbouwers krijgen advies van uiteenlopende bronnen, van Boerenbond en onderzoeksinstellingen tot dierenartsen en commerciële bedrijven. Volgens De Bruyne is het onderscheid tussen onafhankelijk en commercieel advies niet altijd zwart-wit: ook commerciële vertegenwoordigers kunnen een belangrijke rol spelen in kennisoverdracht. Bossin benadrukt wel dat landbouwers kritisch moeten blijven: waar komt het advies vandaan, welke belangen spelen mee en is het relevant voor hun bedrijf? Uiteindelijk beslissen zij zelf of ze ermee aan de slag gaan.

Geef landbouwers ruimte om mee te innoveren

Dat landbouwers niet openstaan voor verandering, is volgens De Bruyne een hardnekkig cliché. "De sector heeft zich de voorbije decennia voortdurend aangepast aan nieuwe omstandigheden en heeft op verschillende vlakken sterk geïnnoveerd", stelt ze.

Om die beweging voort te zetten, is er volgens Bossin ook voor het beleid een rol weggelegd. “Innovatie vraagt niet alleen om nieuwe technologie en kennis, maar ook om rechtszekerheid. Landbouwers moeten investeringen kunnen plannen en terugverdienen. Daarnaast hebben ze ook ruimte nodig om te experimenteren. Het beleid moet middelen en een ondernemersklimaat creëren waarin landbouwers innovaties kunnen ontwikkelen. Ook de rest van de keten moet een rol opnemen. We kunnen de verantwoordelijkheid voor verduurzaming niet alleen bij de individuele landbouwer leggen.”

Benieuwd hoe landbouwadviseurs die rol concreet opnemen, wat lerende netwerken kunnen opleveren en waarom vertrouwen zo belangrijk is om verandering op gang te brengen? Beluister de nieuwe aflevering van Komt het goed met ons eten? en ontdek hoe kennis en innovatie écht tot op het landbouwbedrijf kunnen geraken.