Raadsel rond Belgisch witblauw: waarom ontwikkelen sommige kalveren pas later spieren?

Belgisch witblauw is één van de meest herkenbare runderrassen ter wereld. De opvallende bouw met veel spiermassa maakt dit ras tot de ruggengraat van de Belgische vleesveehouderij. “Dat kenmerkende uiterlijk dankt het ras aan een mutatie in een bepaald gen, het myostatine-gen, dat normaal gezien als rem werkt op spiergroei. Wordt die rem uitgeschakeld, dan neemt de spiermassa aanzienlijk toe”, zeggen onderzoekers van het Center for Animal Breeding & Genetics van het Departement Biostystemen van KU Leuven.

Bij het Belgisch witblauwras is deze mutatie nagenoeg gefixeerd, wat betekent dat vrijwel elk dier deze mutatie heeft gekregen van vader en moeder. “Het dubbelbespierde fenotype geldt daardoor als rasstandaard en is al bij de geboorte zichtbaar”, verduidelijken de onderzoekers.

Wat veroorzaakt de vertraagde ontwikkeling?

Toch waren er fokkers die vaststelden dat meerdere kalveren geboren werden met een relatief lage bespieringsgraad. De dieren ontwikkelden enkele weken later wel het kenmerkende dubbelbespierde uiterlijk. Dat vormde de aanleiding voor een onderzoek door het Center for Animal Breeding & Genetics. “Deze kalveren konden worden herleid tot dezelfde stier, wat mogelijk wijst op een erfelijke component”, vertelt onderzoekster Inne Patteet. “Dat roept de cruciale vraag op: als de myostatine-mutatie gefixeerd is binnen het ras, zouden er geen onderlinge verschillen mogen zijn. Dus wat veroorzaakt dan de vertraagde ontwikkeling?”

Het Center for Animal Breeding & Genetics analyseerde daarom het DNA van deze kalveren en hun aanverwanten. “Maar dat resultaat was verrassend”, aldus Patteet. “De kalveren met uitgestelde dubbelbespiering hadden exact hetzelfde genotype als de bredere populatie van het Belgisch witblauw. Geen enkele bekende myostatine-mutatie verklaarde het fenotype. Bij een analyse van de populatie kwam naar voor dat de bestudeerde kalveren zich volledig binnen de referentiepopulatie clusteren, zonder genetische uitschieters.”

Handen in het haar

De onderzoekers zitten met de handen in het haar. “We hebben alles bekeken wat we momenteel kunnen bekijken”, zegt onderzoeker Roel Meyermans. “We hebben niets bijzonders gevonden. En toch is dat wetenschappelijk interessant, want het vertelt ons dat de verklaring ergens moet liggen waar we nog niet naar hebben gezocht. Mogelijk zijn we wel een complex over-ervingssysteem op het spoor.”

Om alsnog een verklaring te vinden voor deze uitgestelde dubbelbespiering zijn de onderzoekers actief op zoek naar bijkomende gevallen. “Wij vragen dat veehouders, die gelijkaardige patronen hebben waargenomen, om zich te melden”, klinkt de oproep van het onderzoekscentrum. “We geloven er sterk in dat dit verder onderzoek verdient. De meest interessante wetenschap start vaak met een vraag waarbij het antwoord niet voor de hand ligt.”