Podcast: "Beleid rond oude hoeves zorgt enkel voor verliezers"
Podcast tipHet beleid rond oude hoeves heeft gezorgd voor alleen maar verliezers. Dat zeggen ILVO-experten Anna Verhoeve en Elke Vanempten in de podcast ‘Komt het goed met ons eten?’. Maar volgens hen kunnen duidelijke keuzes het tij keren. “Voor elke vrijgekomen site moet een grondige afweging worden gemaakt en beslist welke toekomst die heeft: agrarisch hergebruik, zonevreemde functiewijziging of sloop? Want ook die laatste optie moet een te overwegen piste zijn”, luidt het.
In een nieuwe aflevering van de podcast ‘Komt het goed met ons eten?’ gaat het over de zogenaamde fermettisering van het platteland. Wat doen we met oude hoeves die hun landbouwfunctie verliezen? De recente aandacht voor dit thema, onder meer in het Vlaams Parlement, is het gevolg van twee sterke bewegingen. Dat zeggen Anna Verhoeve en Elke Vanempten van de eenheid Landbouw & Maatschappij van ILVO, waar ze al heel wat jaren onderzoeken hoe het Vlaamse platteland verandert.
Pendelbeweging
“De uitstroom in de landbouwsector is al even aan de gang en zal door de vergrijzing in de sector nog versnellen. In de toekomst zullen er dus nog veel hoeves vrijkomen”, duiden Verhoeve en Vanempten. Ze stellen vast dat er de afgelopen decennia een soepele regelgeving rond zonevreemde functiewijzigingen was, waardoor veel van die oude hoeves vrij eenvoudig een woonfunctie hebben gekregen. “Dat heeft een negatieve impact gehad op landbouw waardoor er een verstrenging van het beleid is gekomen”, klinkt het.
Die verstrenging van het beleid betekende dat het Agentschap Landbouw en Zeevisserij veel grondiger is gaan bekijken wat de impact is van een zonevreemde functiewijziging op landbouw. “Als het agentschap van oordeel is dat die impact er is, dan is het veel systematischer dan vroeger een negatief advies gaan geven. Dat advies is niet bindend. Maar als lokale besturen dit advies volgen, dan zit de eigenaar met een hoeve waarvoor eigenlijk vandaag, naast landbouw en landbouwverbrede functies, geen perspectief voorhanden is”, meent Verhoeve.
Deze pendelbeweging van soepel naar streng beleid heeft volgens haar helaas niet geleid tot een antwoord op de vraag van vele eigenaars: Wat doen we met een site die zijn landbouwfunctie verliest? “Als er geen alternatief is, leidt die verstrenging enkel tot stilstand, onzekerheid en conflict”, luidt het.
Duidelijke keuzes
Het resultaat is dat er alleen maar verliezers zijn. “Landbouwers verliezen omdat dit beleid geleid heeft tot druk op grond en vergunningsonzekerheid. Startende landbouwers verliezen omdat ze weggeconcurreerd worden op de vastgoedmarkt. Eigenaars van hoeves verliezen omdat ze geen perspectief hebben en kapitaalsverlies dreigen te lijden. Maar ook de open ruimte verliest omdat ze verder versnippert en kwaliteitsverlies kent”, stellen de ILVO-wetenschappers. “Nu staan al die groepen vaak tegenover elkaar terwijl ze in feite allemaal vastlopen in een te weinig samenhangend beleidskader.”
Ze wijzen erop dat de toekomst van de landbouw ook afhangt van de manier waarop omgegaan wordt met de plekken waar de landbouwactiviteit nu en de komende jaren stopt. “Simpele oplossingen zijn er niet, maar het kan wel goedkomen”, concluderen Vanempten en Verhoeve. “Maar dan moeten we duidelijke keuzes durven maken binnen een samenhangend beleidskader. Vandaag staat elke vrijgekomen hoeve op een kruispunt. Bij elk van die hoeves moet de vraag gesteld worden: Willen we een landbouwtoekomst? Willen we zonevreemde functies of is net sloop op die specifieke plek de beste optie?”
