Omzetplusje voor aardbeienveiling ondanks volumedaling

Zoals de traditie wil, heeft Coöperatie Hoogstraten aan het begin van het nieuwe seizoen aardbeien geveild voor het goede doel. Dat leverde dit jaar 8.000 euro op voor de MS-Liga. Samen met de pers blikte de coöperatie terug op 2016 dat ondanks een vrij grote terugval in de aangevoerde volumes een kleine omzetstijging bracht. De drie sterkhouders achter de productomzet van 222 miljoen euro zijn tomaat, aardbei en paprika. In de teelt van tomaten blijven bijzondere tomatensoorten terrein winnen ten opzichte van ‘gewone’ vlees- en trostomaten. “De zogenaamde ‘specials’ nemen dit jaar meer dan de helft van het 170 hectare grote areaal in”, vertelt sales & marketing manager Jan Engelen. Ondanks de snelle groei van dit segment weet de veiling de meerwaarde vast te houden. Ook met aardbeien gaat de coöperatie achter meerwaarde aan door een eigen confituur in de markt te zetten.

2016 was een jaar van (weers)extremen maar Coöperatie Hoogstraten heeft er toch een “gemiddeld goed” jaar op zitten. De productomzet van 222 miljoen euro getuigt daarvan, want dat is 1,3 procent meer dan in 2015. Tomaat, aardbei, paprika en komkommer zijn de grote producten voor de veiling uit de Noorderkempen. Het zakencijfer bedraagt 272 miljoen euro door de inkomsten uit dienstverlening en de marge op verpakkingen die de door en voor de telers-coöperanten gerealiseerde productomzet aanvullen.

De jaarresultaten van de veiling raakten eerder dit jaar al bekend. Woensdag werd er extra toelichting bij gegeven naar aanleiding van de verkoop van de eerste aardbeien voor het goede doel. Voor 500 euro per bakje van 500 gram ging de kist naar Delhaize. Met deze aankoop wou de retailer het goede doel steunen én in de verf zetten dat lokale productie belangrijk is. “Het is onze filosofie om zoveel mogelijk Belgische producten aan te bieden”, zegt Gaëlle Devos, productmanager groenten en fruit bij Delhaize. In naam van de telers verdubbelde Coöperatie Hoogstraten de aankoopsom zodat 8.000 euro overhandigd kon worden aan de MS-Liga. Deze vereniging helpt mensen met MS en hun omgeving omgaan met de ontstekingsziekte van het centrale zenuwstelsel.

Rinie Van Tilburg, voorzitter van de Nederlandse veiling CLTV Zundert, maakte van deze gelegenheid gebruik om de samenwerking met Coöperatie Hoogstraten onder de aandacht te brengen. Hij overhandigde een symbolisch geschenk aan directeur Gaston Opdekamp. De overeenkomst tot samenwerking van april 1997 besloeg amper een A4-tje, maar gaat intussen al 20 jaar mee en heeft beide veilingen geen windeieren gelegd. De omzet van Coöperatie Hoogstraten blijft namelijk groeien, zelfs in een jaar als 2016 waarin de volumes terugvallen, voornamelijk onder invloed van de weersomstandigheden. “Vooral voor aardbei werd het een heel apart seizoen”, vertelt sales & marketing manager Jan Engelen. Het aangevoerde volume viel terug tot 30 miljoen kilo (-10%), wat enerzijds toe te schrijven is aan het donkere en regenachtige weer in mei en juni en anderzijds aan de late zomerpiek die de aardbeien snel deed afrijpen. De vruchten waren daardoor kleiner dan anders.

Uitgedrukt in aantal kilo per vierkante meter oogt de aardbeienoogst daarom niet goed, maar de prijsvorming maakt veel goed. “We realiseerden de hoogste middenprijs (3,4 euro per kilo) tot dusver, wat resulteerde in een productomzet die voor het eerst groter was dan 100 miljoen euro”, licht Engelen toe. Een eerste bevraging door de veiling omtrent het aardbeienareaal in 2017 leert dat er minder aardbeien in openlucht geteeld zullen worden. Het totale aardbeienareaal neemt lichtjes toe (+1,8%) door de uitbreiding van de teelt onder glas, op stellingen en in tunnels. De belichte teelt van aardbeien groeit door naar vijf hectare. De veiling verraste in 2016 door niet alleen aardbeien maar ook aardbeienconfituur aan de man te brengen. Confituur die, vanzelfsprekend, gemaakt is van uitsluitend Hoogstraten aardbeien. Wat in 2016 nog een exclusiviteit was in de winkels van Delhaize wordt dit jaar uitgerold in andere supermarktketens. Mogelijk maakt ook het buitenland kennis met de confituur.

De teelt van tomaat in serres ondervond minder hinder van het verregende voorjaar in 2016, ook al omdat belichte teelt inmiddels 60 hectare inneemt. Toch daalde de aanvoer ten opzichte van 2015 en wel met zes procent, naar een totaal van 80 miljoen kilo tomaten. Dat heeft een andere reden dan het weer, zo is te horen bij Coöperatie Hoogstraten. “Telers blijven omschakelen naar speciale tomatensoorten die lagere opbrengsten per vierkante meter geven dan de trostomaat met grotere vruchten”, klinkt het. Van een niche is allang geen sprake meer. Jan Engelen neemt er de areaalcijfers bij: “Vorig jaar groeiden er 70 hectare ‘specials’ op een totaal tomatenareaal van 165 hectare. Dit jaar nemen ze met 90 hectare meer dan de helft van het 165 hectare grote tomatenareaal in.”

Welke impact heeft dat op de meerwaarde als een kleine niche groot wordt? “Die verwatert niet”, zo verzekert Engelen. “De teelt en afzet van speciale tomatenrassen is langzaamaan opgebouwd, eerst in samenwerking met de Belgische retail met het oog op de binnenlandse markt. Toen de volumes te groot werden voor de Belgische markt hebben we onze blik op het buitenland gericht. Dat was niet meteen een succes omdat de volumes weliswaar groot waren naar binnenlandse normen maar nog te klein voor het bedienen van de retailers in het buitenland. Op dat kantelmoment verliep de afzet wat stroever. Nu kan de teelt van speciale tomatenrassen opnieuw samen met de vraag groeien.”

Vorig jaar viel de aanvoer van paprika op de veiling in Hoogstraten terug naar 28 miljoen kilo, een daling met vier procent. De zon liet het in het voorjaar afweten, maar een minstens zo belangrijke reden is de stopzetting van één paprikabedrijf. Voor 2017 blijft het areaal constant, op net geen 100 hectare paprika. Dat het afhaken van één producent merkbaar is in de totale aanvoer op de veiling komt door de schaalgrootte van de bedrijven. Coöperatie Hoogstraten telt 220 actieve leden. Jaarlijks neemt dat aantal af maar de bedrijfsarealen blijven toenemen. Een veiling moet daar operationeel en strategisch kunnen op inspelen. “Dat lukt redelijk goed”, zegt Engelen, “maar blijft uitdagend omdat een aantal individuele tuinders of telersgroepen erg groot worden.” Aan de druk die dat voor een veiling meebrengt, geeft hij een positieve draai: “Het creëert de dynamiek die een veiling nodig heeft om klaar te zijn voor de toekomst.”

Grote glastuinbouwbedrijven zien volgens de sales & marketing manager nog steeds de meerwaarde in van de coöperatie. Een mooi voorbeeld daarvan vindt Engelen de verpakkingsloods die een grote teler gaat bouwen op grond die de coöperatie toebehoort. Dat kan via de constructie van erfpacht. Over een paar maanden start de bouw. Liefhebbers van cyclocross hoeven zich overigens geen zorgen te maken dat de Superprestige-wedstrijd op de terreinen van de veiling volgend jaar niet zal kunnen doorgaan. “De veiling is bijna uitgebouwd en de organisatoren hebben bevestigd dat het terrein na de bouw van de nieuwe inpakloods groot genoeg blijft om een mooi parcours aan te leggen.” Coöperatie Hoogstraten bereidt zichzelf voor op een andere belangrijke afspraak voor de uitstraling van de sector. Van 6 tot 8 september worden 300 internationale bezoekers verwacht op het derde internationale aardbeiencongres dat dit jaar in Antwerpen plaatsvindt.