Niet alle EU-landen betrouwen het post-quotumtijdperk

Tijdens de Europese Landbouwraad van afgelopen maandag was er bij een deel van de landbouwministers ongerustheid te merken over de nakende afschaffing van de melkquota. Terwijl collega’s van hen de marktgerichte aanpak een opportuniteit voor de zuivelsector vinden, vrezen zij dat melkveehouders niet opgewassen zullen zijn tegen de prijsvolatiliteit op de vrije markt. De voorzitter, de Letse landbouwminister Janis Duklavs, verklaarde dat de zuivelmarkt nauwlettend opgevolgd moet worden om te zien welk effect het verdwijnen van de quota op de sector heeft. Letland wil de discussie over ondersteunende maatregelen voor de melkveehouderij op de agenda houden.

Een opportuniteit dan wel een bedreiging, dat waren de twee verschillende visies op de afschaffing van de melkquota tijdens de jongste Europese Landbouwraad. Sommige landbouwministers zien al een nieuwe crisis in de melkveehouderij opdoemen terwijl er in het nieuw gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) volgens hen geen gepaste maatregelen voorhanden zijn om zo’n crisis te bezweren. Zij vragen de Commissie om de situatie op de voet te volgen via het Zuivelmarktobservatorium dat ingesteld is door de vorige EU-commissaris en, indien nodig, gepaste maatregelen naar voor te schuiven. Andere delegaties hebben meer vertrouwen in de marktwerking en de bestaande instrumenten uit de eerste en tweede pijler van het GLB.

De melkquota beperken al sedert 1984 de melkproductie in Europa. Om de sector meer op de markt te oriënteren, werd in 2003 beslist om de quota af te schaffen op 1 april 2015. Sindsdien zijn de lidstaten erg begaan met het weerbaarder maken van de sector met het oog op het post-quotumtijdperk. Gelet op de tegenvallende internationale vraag naar zuivel, nog verergerd door de Russische boycot van westerse land- en tuinbouwproducten, leeft de angst dat het verdwijnen van de quota de melkprijs verder onder druk zal zetten. In het verslag van de Landbouwraad staat te lezen dat de melkprijs in een aantal lidstaten lijkt te stabiliseren terwijl hij elders nog in een neerwaartse trend zit.

De Belgische delegatie kaartte aan dat melkveebedrijven sinds 2009 kwetsbaar zijn en het zwaar hebben om de recente prijsdalingen (29,31 euro per 100 kilo melk in januari, wat 28 procent minder is dan een jaar eerder) te verwerken. Federaal landbouwminister Willy Borsus, die voor zo’n Landbouwraad nauw overleg pleegt met zijn Vlaamse collega Joke Schauvliege en Waalse ambtsgenoot René Collin, herinnerde eraan dat het Europees observatorium weliswaar nuttige informatie geeft maar geen crisissen kan voorkomen. “Het zou verder moeten gaan en de kosten en de productiemarges analyseren zodat het de referentie wordt om te bepalen of de EU marktinstrumenten moet activeren.”

België heeft de Europese Commissie dus opnieuw gevraagd om de metingen van het Prijzenobservatorium uit te breiden naar de productiekosten en per product en per geografische zone de methodes te bepalen voor het meten van de referentieproductiekosten en de winstmarges te bepalen die onontbeerlijk zijn voor het voortbestaan van melkveebedrijven. Borsus brak ook een lans voor een denkoefening over mechanismen die het mogelijk maken de crisisdrempels te bepalen en preventie- en interventiemaatregelen te koppelen aan deze drempels. De drie ministers van Landbouw in ons land zijn van mening dat enkel een dergelijke aanpak, gebaseerd op prijzen en kosten, het mogelijk zal maken om zuivelcrisissen te vermijden of de rampzalige effecten ervan te verzachten.

Naar aanleiding van de opheffing van het melkquotum organiseren het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) en het Centrum voor Agrarische Geschiedenis (CAG) op 27 maart in Melle de studiedag '30 jaar melkquotum: begin of einde van een gouden tijdperk'. Wie graag meer te weten komt over de boeiende geschiedenis van de melkquota en de toekomst van de Belgische zuivelsector kan zich hier inschrijven.