"Momentum biosector aangrijpen voor verdere groei"

Sinds 2004 is het Vlaamse bioareaal onafgebroken gegroeid tot bijna 4.500 hectare, verdeeld over ongeveer 430 bedrijven. Een peulschil binnen het totale Europese biologische areaal van 12 miljoen hectare, maar desondanks een relevant cijfer. Al jaren ligt de vraag namelijk een stuk hoger dan het aanbod, en dus wil het beleid via een nieuw Strategische Plan Biologische Landbouw 2018-2022 de sector een extra duw in de rug geven via regionale bioclusters, onderzoek, een sterkere ketenwerking en gerichte consumentencampagnes.

Bio groeit als kool. Wat ooit begon als een piepkleine niche is intussen uitgegroeid tot een uit de kluiten gewassen marktsegment ter waarde van bijna 600 miljoen euro, meer dan een verdubbeling tegenover 2008. Het aantal Vlamingen dat op jaarbasis minstens eenmaal een vers bioproduct koopt, steeg in 2016 tot boven de 90 procent, en vorig jaar kocht de Vlaming 12 procent meer bioproducten dan in 2016. Een sector in beweging, zoveel is duidelijk. Om die dynamiek te bestendigen en liefst nog te versterken, stelt Vlaams Landbouwminister Joke Schauvliege een nieuw Strategisch Plan Biologische Landbouw voor, dat loopt tot 2022.

Het plan is de uitkomst van een participatietraject waarbij in de eerste plaats naar de Vlaamse bioboeren zelf werd geluisterd via verschillende workshops. Ook het Departement Landbouw en Visserij, BioForum Vlaanderen, Boerenbond, het Algemeen Boerensyndicaat, FEVIA Vlaanderen, Comeos Vlaanderen, de verschillende landbouwonderzoekscentra en het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) zetten hun schouders onder het plan, dat de focus voornamelijk op de bioboer zelf wil leggen. Het plan zet niet enkel in op ondersteuning van omschakelende landbouwers, maar ook op onderzoek en innovatie enerzijds en ketenwerking anderzijds.

Het vlaggenschip van het strategisch plan zijn de regionale bioclusters die zullen worden opgericht om het aantal omschakelaars van gangbare landbouw naar biologische landbouw in Vlaanderen te vergroten. De bioclusters zullen de potentiële omschakelaars samenbrengen en begeleiden bij het omschakelingsproces, door hen te informeren en in contact te brengen met lokale biolandbouwers, geïnteresseerde afnemers, onderzoekers … Daarnaast zal het strategisch plan de bestaande sectorprojecten voor landbouwers blijven ondersteunen. Denk daarbij aan ‘bio zoekt boer’, het biobedrijfsadvies en de basiswerking van BioForum ten aanzien van de landbouwers.

In het onderzoeksluik springt vooral het living lab ‘Agro-ecologie en biologische landbouw’ van ILVO in het oog. Het lab moet fungeren als een ontmoetingsplaats, experimenteerruimte en onlineplatform voor fundamenteel en toegepast wetenschappelijk onderzoek. Daarnaast zal het Coördinatiecentrum Biologische Teelt (CCBT), als de spil van het praktijkonderzoek voor de biologische landbouw, meer middelen krijgen om de slagkracht te vergroten. Ook het Vlaamse BioKennisNetwerk en de biobedrijfsnetwerken worden verder versterkt.

“In de eerste plaats gaan er meer middelen naar de bioboeren zelf via projecten”, aldus minister Schauvliege over de 1,4 miljoen euro extra ondersteuning in het nieuwe Strategisch Plan. “Daarnaast willen we het verschil maken met de bioclusters, een concept dat onder meer in Nederland al bestaat. Daarbij deel je niet enkel kennis, maar ook bijvoorbeeld kapitaalsintensieve machines. Onderschat de impact niet wanneer een gangbare landbouwer via zo’n cluster kan zien hoe een collega uit de streek de omschakeling naar bio succesvol heeft volbracht. Ik denk dat heel wat traditionele landbouwbedrijven zo geïnspireerd kunnen geraken.”

“Het vooruitzicht dat er heel veel vraag is naar je product en dat je daarvoor over het algemeen toch een betere prijs krijgt, is aantrekkelijk”, gaat Schauvliege verder. “Daarnaast staat ook het onderzoek niet stil. De eerste bioboeren waren echte pioniers, vandaag wordt de sector sterk ondersteund door de verschillende kennisinstellingen. Ook in het landbouwonderwijs zal er meer aandacht naar bio en agro-ecologie gaan, zodat de jongeren later zelf de keuze kunnen maken voor welk landbouwmodel ze gaan. Ik hoop dat de biosector dit momentum zal gebruiken om zijn sterke groei verder te zetten. Vandaar ook het extra budget van 1,4 miljoen euro voor de nieuwe projectwerking. In totaal zal ik dit jaar vanuit mijn landbouwbudget minstens 6,4 miljoen euro investeren in de biolandbouw, een nieuw record.”

“We hebben dit plan samen opgesteld met alle ketenpartners”, aldus Kurt Sannen, voorzitter van BioForum. “Dat de minister 1,4 miljoen euro extra vrijmaakt, vernemen we ook nu pas en maakt ons uiteraard erg blij. Een krachtig signaal dat het beleid inspanningen wil leveren voor bio. Bio kan pas blijven groeien als ook de markt mee blijft groeien. Dat is de uitdaging. Wij willen hier in Vlaanderen, in Europa en in de rest van de wereld een mainstream landbouwmodel worden. In de EU hopen we dat 50 procent van de landbouwproductie tegen 2030 gebeurt volgens agro-ecologische principes.”

“We zien een gestage groei van het aantal omschakelende bedrijven”, ziet ook Boerenbond-voorzitter Sonja De Becker. “Wij steunen het bioverhaal al 25 jaar via consulenten, een biowerkgroep, onderzoek en als partner in projecten als Bio zoekt boer en Bio zoekt keten. Hoe we onze boeren kunnen overtuigen? In de eerste plaats moet de landbouwer zelf zin hebben om over te schakelen, want het is toch een specifieke filosofie. Daarnaast moeten we kunnen aantonen dat de omschakeling ook bedrijfseconomisch een gunstig verhaal is. Markgericht produceren en slimmer boeren met cijfers, daar hechten we veel belang aan.” 

Lees het Strategisch Plan Biologische Landbouw hier.