Miljardenwinst voor producenten, maatschappij betaalt: WHO wil hogere taksen op drank, tabak en suiker
nieuwsSuikerhoudende en alcoholische dranken worden steeds goedkoper, stelt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Hoewel diverse landen een alcohol- of suikertaks heffen, zijn deze volgens de WHO in de meeste landen te laag. ”Dat leidt tot obesitas, diabetes, hartziekten, kanker en andere aandoeningen, vooral bij kinderen en jongvolwassenen”, aldus de WHO in een persbericht.
In twee nieuwe rapporten roept de Wereldgezondheidsorganisatie regeringen op om de belastingen op suikerhoudende dranken en alcoholische dranken aanzienlijk te verhogen. De rapporten waarschuwen dat de zwakke belastingstelsels ervoor zorgen dat schadelijke producten goedkoop blijven, terwijl onze gezondheidssystemen onder toenemende druk staan door voorkombare welvaartsziekten.
De WHO constateerde dat in alle regio's het belastingaandeel op alcohol laag blijft, met een wereldwijd gemiddeld accijnsaandeel van 14% voor bier en 22,5% voor sterke drank. Suikertaksen op frisdrank bedragen gemiddeld slechts 2%, en bovendien ontspringen veel suikerhoudende dranken deze taks, denk aan fruitsap.
“Gezondheidsbelastingen zijn één van de krachtigste instrumenten die we hebben om de gezondheid te bevorderen en ziekten te voorkomen”, zegt dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus van de WHO. “Door de belastingen op producten als tabak, suikerhoudende dranken en alcohol te verhogen, kunnen regeringen schadelijk gebruik terugdringen en middelen vrijmaken voor essentiële gezondheidsdiensten.”
Door de belastingen op producten als tabak, suikerhoudende dranken en alcohol te verhogen, kunnen regeringen schadelijk gebruik terugdringen en middelen vrijmaken voor essentiële gezondheidsdiensten
Maatschappij draait op voor ongezonde voeding
Vandaag maken vooral de producenten van deze ongezonde producten winst. De wereldwijde markt voor suikerhoudende dranken en alcoholische dranken genereert miljarden dollars aan winst, stelt het rapport. Regeringen krijgen slechts een relatief klein deel van de koek via belastingen gerelateerd aan gezondheid. De WHO stelt dat de taksen hoger moeten. Want nu maken de producenten winst en betaalt de samenleving voor de gezondheids- en economische kosten die deze producten veroorzaken.
Nochtans is de ‘suikertaks’ in meer dan één land een begrip. Uit de rapporten blijkt dat tenminste 116 landen suikerhoudende dranken belasten, waarvan vele frisdranken zijn. Maar veel andere producten met een hoog suikergehalte ontsnappen aan deze belasting, zoals 100 procent vruchtensappen, gezoete melkdranken en kant-en-klare koffie en thee.
Uit een afzonderlijk WHO-rapport blijkt dat ten minste 167 landen belasting heffen op alcoholische dranken, terwijl 12 landen alcohol volledig verbieden. Desondanks is alcohol sinds 2022 in de meeste landen niet duurder, maar goedkoper geworden of gelijk gebleven in prijs. De huidige belastingen houden geen gelijke tred met de inflatie en de inkomensgroei, stelt de WHO.
Wijn is hier een geval apart. In tegenstelling tot andere alcoholische dranken blijft wijn in tenminste 25 landen onbelast. Dat zijn vooral Europese, onbelast.
Waar suikerhoudende producten leiden tot gezondheidsproblemen, komen er bij alcohol ook nog maatschappelijke problemen bij, zoals geweld en overlast, benadrukt dr. Etienne Krug, van de WHO. “Terwijl de industrie winst maakt, draagt het publiek vaak de gevolgen voor de gezondheid en de samenleving de economische kosten.”
"Belasting niet aangepast aan inflatie"
“De belastingen aanpassen aan de inflatie doen weinig landen, waardoor producten die schadelijk zijn voor de gezondheid steeds betaalbaarder worden”, meldt de WHO tot slot. De organisatie verwijst naar een eerdere peiling die stelt dat er bij de algemene bevolking een draagvlak is om deze taksen te verhogen. Het verwijst naar haar nieuwe 3 by 35-initiatief. Dat wil de reële prijzen van tabak, alcohol en suikerhoudende dranken tegen 2035 verhogen. Zodat ze in de loop van de tijd minder betaalbaar worden en de gezondheid van de mensen beter is beschermd.
De twee rapporten over alcohol en suiker zijn raadpleegbaar op de website van de WHO.
