"Met minder vossen herstelt populatie haas en patrijs"

De vos is in opmars, in Vlaanderen en in het buitenland. Dat deelt Hubertus Vereniging Vlaanderen mee op basis van het afschotcijfer voor 2012. De jagersvereniging ijvert voor bredere mogelijkheden voor predatorcontrole, en legt ook uit waarom. Predatie door vossen blijkt een limiterende factor voor de populatie van bijvoorbeeld hazen en patrijzen. "Vooral grondbroeders zoals wulp en kievit zijn zeer kwetsbaar."

In 2012 hebben jagers 12.484 vossen geschoten. Het afschotcijfer uit 2012 is – volgens de beschikbare cijfers verkregen uit parlementaire antwoorden van minister Schauvliege – exact 523 stuks groter dan in 2010 en 1.451 stuks groter dan in 2009. "Het afschot van vossen gaat al jarenlang gestaag omhoog. Een stijging die geïnterpreteerd kan worden als een weerspiegeling van de toename van de vossenpopulatie", legt Hubertusvereniging Vlaanderen (HVV) uit. Zelfs in steden wordt de vos meer en meer waargenomen.

De toename van de vossenpopulatie is volgens de jagersvereniging niet de enige reden waarom de predatiedruk door vossen is gestegen. "De simplificatie van het landschap speelt een belangrijke rol. Als kwaliteitsvolle dekking ontbreekt en prooisoorten grote afstanden onbeschut veld moeten overbruggen in hun zoektocht naar voedsel, vallen zij al snel ten prooi van predators zoals de vos."

Onder deze prooisoorten rekent HVV verschillende grondbroeders en jachtwildsoorten. Hazen, konijnen, patrijs, fazant, wilde eend, ree, … staan allen op het menu van de vos. Per dag eet zo'n dier 0,35 tot 0,55 kilo. Jachtwildsoorten vormen hier een variabele fractie van. Rond patrijs, een soort die op de rode lijst als kwetsbaar is aangeduid, is er al heel wat onderzoek verricht. Daaruit blijkt dat predatorcontrole gunstig kan zijn voor de populatie. In een Britse experimentele studie leidde dergelijke controle op drie jaar tijd tot 3,5 keer meer patrijzen in het najaar en 2,6 maal meer patrijzen in het voorjaar.

De jagersvereniging zet haar betoog verder: "Recent wetenschappelijk onderzoek duidt de gestegen predatiedruk aan als één van de belangrijke oorzaken van de daling van de hazenpopulatie in de voorbije decennia. Maar de vos beperkt zich als opportunist niet tot het jachtwild. Grondbroeders kunnen sterk te leiden hebben onder predatiedruk. Het gaat dan over soorten als goudplevier, wulp, kievit, ... Predatorcontrole wordt door het rapport naar voren geschoven als een methode die het succes van natuurbehoud kan vergroten. In dat kader wordt predatorcontrole reeds toegepast door natuurorganisatie RSPB in reservaten waar grondbroeders tot de doelsoorten behoren.

Dat brengt HVV bij het probleem dat zich nu in Vlaanderen voordoet. "Verschillende soorten, waarvoor instandhoudingsmaatregelen werden vastgelegd, zijn grondbroeders die kwetsbaar zijn voor predatie. Het vormt een probleem dat meer en meer pijnlijk duidelijk wordt in onze Vlaamse natuurgebieden. Wat met de doelstellingen voor de bruine kiekendief, de kluut en verschillende andere soorten?"

Desondanks blijft op bejaging een taboe rusten, wat HVV een jammere zaak vindt, niet enkel voor de jager maar ook voor de biodiversiteit. "Ook bij de pluim- of kleinveehoudende burger is de vos vaak geen welkome gast. En – akkoord – een ‘kippenburcht’ kan een oplossing bieden. Maar wat dan met onze wilde fauna? Zetten we die voortaan ook achter slot en grendel?", voegt HVV er nog aan toe.

De jagers verwijzen zelf naar het argument van de tegenstanders van predatorcontrole. "Zij beweren dat predatorcontrole geen effect heeft op de populatie van roofdieren en zijn doel daarmee totaal voorbij schiet. Het is nochtans bekend dat predatorcontrole de predatiedruk lokaal sterk kan doen afnemen. Als dit in Vlaanderen op vele plaatsen niet het geval zou zijn, is dat het logische gevolg van de jachtbeperkingen die hier gelden voor de jacht op de vos", argumenteren zij.

Conclusie? Die luidt volgens HVV als volgt: "Als bejaging onder de huidige omstandigheden niet het juiste resultaat geeft, is de oplossing de jager de nodige tools geven om predatorcontrole wel efficiënt te maken." In de discussie komt vaak het topic 'vossenlintworm', een voor de mens gevaarlijke parasiet, bovendrijven zodat de jagersvereniging ook daarover haar mening geeft: "Over het nettoresultaat van predatorcontrole op de verspreiding van de vossenlintworm is nauwelijks iets geweten. Onderzoek op aandringen van HVV wees uit dat 6 van de 306 onderzochte vossen drager waren en voorzichtigheid in ieder geval geboden is bij het hanteren van de vossenkadavers."