Maken ontevreden Amerikaanse boeren het verschil bij de midterms?
AnalyseDe Amerikaanse landbouwers, traditioneel een trouwe achterban van Donald Trump, keren zich steeds vaker tegen de Republikeinse president. Zijn handelsoorlog, de fors gestegen brandstof- en kunstmestprijzen en de concurrentie van goedkoop geïmporteerd vlees zetten hun bedrijven onder druk. Met de midterms op 3 november rijst de vraag of die groeiende onvrede de Republikeinen stemmen zal kosten. Zelfs in enkele traditionele landbouwbastions dreigen de Democraten terrein te winnen.
Als we de peilingen mogen geloven, stevenen de Democraten dinsdag af op een overwinning bij de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. De midterms, die plaatsvinden halverwege de vierjarige presidentiële ambtstermijn, worden traditioneel beschouwd als een populariteitstest voor de zittende president. Naar schatting 100 miljoen Amerikanen trekken dan naar de stembus voor de Congresverkiezingen, die enigszins vergelijkbaar zijn met onze parlementsverkiezingen.
Het Amerikaanse Congres bestaat uit twee kamers: het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Bij de midterms worden alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden opnieuw verkozen. Voor de Senaat, die uit 100 leden bestaat, wordt slechts een derde van de zetels opnieuw ingevuld. Momenteel hebben de Republikeinen in beide kamers een meerderheid. Daardoor krijgt de Republikeinse president Donald Trump doorgaans weinig tegenwind van het Congres, bijvoorbeeld bij zijn beslissing om oorlog te voeren in Iran.
Dat kan veranderen als de Republikeinen bij deze midterms hun meerderheid verliezen. In dat geval krijgen de Democraten opnieuw meer politieke slagkracht. Volgens de peilingen is de kans groot dat ze het Huis van Afgevaardigden opnieuw in handen krijgen. De Senaat veroveren wordt moeilijker, maar is niet uitgesloten. Met een meerderheid in minstens één van beide kamers kunnen de Democraten Trump een stuk meer tegenwerken. Ze kunnen wetsvoorstellen blokkeren, bestaande wetgeving terugdraaien en parlementaire onderzoeken opstarten naar mogelijke corruptie binnen de regering-Trump.
Opvallend is dat zelfs in traditionele Republikeinse bolwerken als Kansas, Texas en Iowa de Democraten terrein kunnen winnen. Een eventuele machtswissel in die staten zou historisch zijn, want de Republikeinse Partij staat er van oudsher bijzonder sterk, zeker bij de landbouwbevolking. Dat heeft enerzijds te maken met de kwaliteit van de kandidaten: sommige Republikeinse uitdagers maken geen sterke indruk, terwijl de Democratische kandidaten zich opvallend gematigd profileren. Maar ook de groeiende onvrede over het beleid van president Trump speelt een belangrijke rol.
Zeker op het Amerikaanse platteland en bij de landbouwers zit de onvrede diep. Drie belangrijke factoren liggen aan de basis daarvan.
Handelsoorlog, dure brandstof en goedkope vleesimport
Een eerste bron van frustratie is de handelsoorlog die Trump heeft ontketend. Zijn invoertarieven hebben de internationale handel in landbouwgrondstoffen grondig verstoord. Zo viel de Amerikaanse export van onder meer soja en graan naar China vorig jaar fors terug. Dat had ook gevolgen voor de prijzen die Amerikaanse boeren voor hun producten kregen.
Een tweede probleem is de oorlog in Iran, die wereldwijd de brandstofprijzen fors heeft opgedreven. In de Verenigde Staten steeg de prijs van een gallon diesel (3,785 liter) van 3,6 dollar een jaar geleden naar 6,3 dollar vandaag. Omgerekend komt dat neer op een stijging van ongeveer 0,95 naar 1,66 euro per liter. Voor landbouwers is dat een zware kostenpost. Ze hebben brandstof nodig voor hun veldwerk, maar ook voor de vrachtwagens waarmee ze gewassen en dieren vervoeren. Bovendien zijn ook de kunstmestprijzen sterk verbonden met de energieprijzen, waardoor die eveneens fors zijn gestegen.
De hoge brandstofprijzen komen bovenop de duurdere levensduurte voor de gemiddelde Amerikaan. Om de consumentenprijzen te drukken, sloot Trump eind augustus nog een akkoord met een aantal Zuid-Amerikaanse landen om tegen verlaagde invoertarieven goedkoper vlees naar de VS te halen. Die beslissing viel bijzonder slecht bij de Amerikaanse veehouders, die hun prijzen onmiddellijk zagen dalen.
Texaanse veehouder: "Wij voelen ons verraden door Trump"
Bij VRT NWS getuigde de Texaanse rancher Hayden Scarborough over de gevolgen. “De veehouders komen uit een bijzonder moeilijke periode met hoge kosten en lage winstmarges. Drie jaar geleden hebben we een zware droogte meegemaakt, waardoor heel wat boeren hun dieren verkochten of hun veestapel niet meer aanvulden. Daardoor zakte het aantal runderen tot het laagste niveau in 75 jaar en ontstond er een tekort aan rundvlees. Eindelijk kregen we opnieuw hogere prijzen en betere inkomsten, maar de beslissing van Trump om goedkoop vlees te importeren, maakte daar meteen een einde aan.”
Vandaag moet Scarborough bijna al zijn dieren met verlies verkopen. “Het gaat om ongeveer 300 dollar per dier. Als je 100 runderen verkoopt, verlies je dus meteen 30.000 dollar”, vertelt hij. Volgens de rancher dreigen daardoor steeds meer veehouders failliet te gaan. In zijn omgeving zijn er al verschillende gestopt. “Je ziet de winsten van de ene dag op de andere wegsmelten.”
Scarborough stemde de voorbije jaren twee keer voor Trump, maar is intussen bijzonder kwaad en ontgoocheld in de president. “We voelen ons verraden. Ik begrijp dat de meerderheid van de Amerikanen consumenten zijn en geen producenten. Trump probeert hen dus te paaien met het oog op de verkiezingen. Maar wees gewoon eerlijk en geef toe dat je fouten hebt gemaakt, bijvoorbeeld met de oorlog in Iran.” De rancher is zo ontgoocheld dat hij, net als heel wat van zijn collega's, overweegt om niet te gaan stemmen bij de midterms.
Acht miljard steun aan Amerikaanse boeren voor hoge dieselprijs
21 oktober 2026Miljarden landbouwsteun om onvrede weg te nemen
De vraag is of de onvrede bij de landbouwers zwaar genoeg zal doorwegen om de verkiezingsuitslag te beïnvloeden. De plattelandsbevolking was in het verleden immers een trouwe achterban van Trump en zijn partij. Om die kiezers opnieuw voor zich te winnen, kondigde Trump de voorbije maanden al twee omvangrijke steunpakketten aan. In december maakte hij 12 miljard dollar noodsteun vrij voor landbouwers die getroffen werden door de handelsoorlog. In oktober volgde nog eens een steunpakket van acht miljard dollar, bedoeld om de gevolgen van de hoge dieselprijzen op te vangen.
Het valt echter af te wachten of die financiële steun voldoende zal zijn om het vertrouwen van de landbouwers te herstellen. De getuigenis van Scarborough maakt alvast duidelijk hoe diep het ongenoegen zit.
Politieke vermoeidheid
VS-kenner Liesbeth Van Impe, die voor Het Nieuwsblad verslag uitbrengt vanuit de Verenigde Staten, blijft voorzichtig, zeker ook omdat de peilingen er bij andere verkiezingen al helemaal naast zaten. “De algemene steun voor Trump is bijzonder laag, maar als we alleen naar de Republikeinse kiezers kijken, steunt nog altijd 75 procent hem. Hij weet zijn achterban dus nog steeds te enthousiasmeren. Het zal in veel staten dan ook spannend worden.”
Volgens Van Impe zullen ontevreden Republikeinse kiezers niet zomaar overstappen naar de Democraten. “Wie al tien jaar op Trump stemt, zal niet plots voor de Democraten kiezen. Die mensen zullen vooral thuisblijven. Het zal dus afhangen van de traditionele Democratische kiezers. Zij worden momenteel sterk gemobiliseerd om te gaan stemmen, met Trump als gemeenschappelijke tegenstander.” Toch betekent dat niet dat alle Democratische kiezers enthousiast achter hun partij staan. “Er is ook bij hen sprake van politieke vermoeidheid na de voorbije jaren”, waarschuwt Van Impe.
En zelfs als de verkiezingen uitdraaien op een nederlaag voor Trump, blijft nog een andere vraag hangen: zal de president de uitslag wel aanvaarden? In het verleden heeft hij al laten zien dat hij ver wil gaan om zijn macht te behouden.
