Dikke onvoldoende voor Trumps landbouwbeleid
nieuwsDonald Trump presenteert zijn handelstarieven graag als een winstmachine voor de Amerikaanse boer. Meer druk op handelspartners zou leiden tot betere deals en dus tot hogere export en inkomens. Niets blijkt minder. Landbouweconoom Roel Jongeneel (WUR) geeft Trumps beleid een dikke onvoldoende.
In het Nederlands vakblad 'Boerderij' zet Jongeneel de cijfers op een rij. Hij laat zien dat Trump zijn belofte niet waarmaakt. Integendeel: hij ondergraaft het doel – een sterke exportpositie – expliciet. Dat levert risico’s op voor zowel boeren als belastingbetalers.
De VS exporteerden in 2024 voor 174,4 miljard dollar aan landbouwproducten. Dat klinkt indrukwekkend, maar de import lag hoger: 213 miljard dollar. Het verschil tussen die twee bedragen is het agrarische handelstekort dat bijna 40 miljard dollar beloopt. Voor een majeure agroproducent is dat een wanprestatie: het laat zien dat het land te afhankelijk is van inkopen uit andere landen, terwijl het dat gat niet kan dichten met productie waar andere landen op hun beurt weer afhankelijk van zijn.
Noodgreep: extra steun
Trump brengt door zijn tarievenbeleid de toch al fragiele export verder in gevaar. Dat geldt vooral voor soja, goed voor circa een derde van de Amerikaanse boereneconomie. China wil geen Amerikaanse soja meer zodra Trump zijn machtskaarten speelt en daarmee worden de VS meteen een zwakke speler. Dat is kwalijk voor Amerikaanse boeren, want als zij zo’n belangrijk product slecht kunnen verkopen ontstaat prijsdruk. En dus inkomensdruk op het boerenerf.
Dat effect zie je terug in de noodgreep die erop volgt: extra steun. In december werd 12 miljard dollar aan aanvullende hulp goedgekeurd. Jongeneel plaatst de steun in een trend die de VS ook onder de Democraten al volgden: bij lage prijzen of marktproblemen loopt de overheidsrekening op. Over de laatste twintig jaar lagen de landbouwuitgaven gemiddeld rond 15 miljard dollar per jaar, maar die kunnen in een crisis snel omhoogschieten. In 2020 verdriedubbelden de landbouwuitgaven bijvoorbeeld in één jaar.
Volgens Jongeneel schuilt het gevaar in de combinatie van handelsbeleid dat markten ontwricht en een systeem dat de schade vervolgens met publieke middelen probeert te dempen. Dat maakt boeren afhankelijk van politieke besluiten, vergroot onzekerheid en jaagt de rekening richting belastingbetalende burger.
Beleid on hold
Die onzekerheid wordt versterkt doordat de Farm Bill 2018 na een betalingsstop met één jaar is verlengd. Er had allang een landbouwhervorming moeten plaatsvinden die het agrarische handelstekort had moeten terugdringen via een nieuwe, langjarige Farm Bill. Uitgerekend Trump faalde daarin, terwijl Joe Biden er net mee was begonnen nadat Obama er ook een potje van had gemaakt.
Hoewel er nog altijd Amerikaanse boeren zijn die Trump steunen, verwacht Jongeneel dat de echte afrekening later volgt, met 2026 als mogelijk jaar van de waarheid. In de Frankfurter Allgemeine Zeitung liet afgelopen week Christoph Gröblinghoff, baas van AGCO dat grote landbouwmachines verkoopt (waaronder Fendt), weten dat Amerikaanse boeren op dit moment niet erg happig zijn op zijn spullen. Ze zetten hun investeringen in de toekomst voorlopig on hold.
In samenwerking met: Foodlog.nl
