Limburgs selectienetwerk voor bijen versterkt imkerij

De Limburgse imkerij heeft het al enkele jaren moeilijk. Een uitzonderlijk hoog aantal bijenvolken overleeft de winter niet. “Nochtans zijn honingbijen broodnodig voor een optimale bestuiving van de fruitbloesems in het voorjaar”, zegt gedeputeerde van Landbouw Inge Moors. De provincie ondersteunt daarom initiatieven om de imkerij te versterken zodat er meer bijenvolken de winter overleven. Eén van die initiatieven is een selectienetwerk dat de imkerij beter moet wapenen tegen bijensterfte. Bezoekerscentrum Lieteberg uit Zutendaal gaf hiervoor het startschot.

Geen provincie waar men zich zo’n grote zorgen maakt over de hoge wintersterfte onder bijenvolken als in Limburg. Logisch ook, als de sterfte zo hoog blijft dan dreigt een bestuivingscrisis in de fruitteelt waar Limburg om gekend staat. Jaarlijks leveren bijen een economische bijdrage van 150 miljoen euro aan de productie van Limburgs fruit. “De leefbaarheid van meer dan 650 fruitbedrijven in onze provincie is verbonden met het werk dat bijen in de bloesemperiode leveren”, zo benadrukt gedeputeerde van Landbouw Inge Moors.

Afgelopen zondag gaf gedeputeerde Moors in bezoekerscentrum Lieteberg te Zutendaal het startschot voor het eerste testjaar van een selectienetwerk dat het kweken van bijen in Limburg naar een hoger niveau moet tillen. Lieteberg is nu een educatief en toeristisch uitgebouwd bezoekerscentrum maar was oorspronkelijk een ‘bevruchtingsstation’ voor honingbijen. Imkers kunnen er ook vandaag nog jonge larven aankopen om ze op te kweken tot honingbijen. Deze larven zijn de nakomelingen van een koningin met een gekende ‘stamboom’.

Wim Tollenaers, bestuurssecretaris duurzame landbouw, geeft een woordje uitleg bij het selectienetwerk waar Lieteberg aan meewerkt. “De imker van bezoekerscentrum Lieteberg zal net zoals vier imkers elders in Limburg de prestaties bijhouden van minstens tien bijenvolken. Elk nazicht van de bijenkasten levert informatie op over de zachtaardigheid van de bijen, hun stuifmeelaanleg, ziektetolerantie en zwerfdrift, enz. Jaarlijks wordt de honingopbrengst gemeten en zo kom je tot een eindscore van de koningin. Op basis daarvan wordt beslist om er al dan niet verder mee te kweken.” Het afgelopen jaar heeft Lieteberg de nodige voorbereidingen getroffen om de eerste vijf selectiestanden in het netwerk op starten.

Gedeputeerde Moors verwacht er veel van voor de Limburgse imkerij. “Het teeltmateriaal dat dit selectienetwerk zal voortbrengen kan verder verdeeld worden onder de Limburgse imkers en wordt zo toegankelijk voor iedereen.” De problemen met een verhoogde wintersterfte bij honingbijen doen zich uiteraard niet alleen in Limburg voor. Daarom past het Limburgse bijenselectienetwerk in een wetenschappelijk onderbouwd Europees selectiesysteem voor bijen. Bedoeling is dat de Limburgse imkers koninginnen gaan uitwisselen met hun collega’s uit andere landen. Ook zullen de resultaten van het Limburgse selectienetwerk gedeeld worden met de Europese databank. “Daarin heeft elke koningin een unieke code zodat imkers haar karakteristieken kunnen checken”, weet Tollenaers. Het selectiewerk richt zich vooral op het robuuster maken van bijen tegen de varroamijt.

Met provinciale steun wordt er in het kader van dit project nog op een andere manier geïnvesteerd in de versterking van de kennis en kunde imkers. Het uitschakelen van stressfactoren zoals de varroamijt en een te klein voedselaanbod is een werk van lange adem terwijl het verbeteren van imkerspraktijken op korte termijn resultaten kan opleveren. Dat is althans wat Raymond Lambie ervan verwacht, de coördinator van bezoekerscentrum Lieteberg dat instaat voor de projectuitvoering. Inmiddels zijn er 5.000 stuks van een kleurechte pollenkalender onder imkers verdeeld zodat zij kunnen controleren welk stuifmeel hun bijen verzamelen en of het voldoende divers is. Door het grote succes is beslist om deze kalender bij te drukken.

In het najaar verschijnt er nog een uitgebreide publicatie met een ruim overzicht van de belangrijke stuifmeelplanten voor bijen. In samenwerking met de grootste imkersbond van Limburg zal de publicatie onder meer dan 1.000 Limburgse imkers worden verdeeld. Als laatste onderdeel van dit projectluik wordt een kleinschalig onderzoek uitgevoerd naar het voorkomen van stuifmeel in Limburgse bijenvolken. Gespreid over de hele provincie wordt bij een 15-tal imkers het verzamelde stuifmeel gemeten. Aan de hand van deze gegevens kan worden ingespeeld op de kritieke periodes.

De provincie investeert in totaal 30.000 euro in dit project dat als hefboom voor de imkerij zal functioneren. “Het netwerk is gebaseerd op een beproefd Duits model dat dankzij de verspreiding van het teeltmateriaal zichzelf in stand houdt. Nu de eerste vijf selectiestanden bij imkers operationeel zijn, kunnen we nadenken over uitbreiding”, klinkt het nog bij projectuitvoerder Lieteberg.