Landbouweconoom ziet heil in oprichting graanfonds

Er moet een internationaal graanfonds worden opgericht om de nadelige gevolgen van speculatie op de graanmarkten tegen te gaan. Zo’n fonds moet over 16 tot 24 miljard euro beschikken om te kunnen ingrijpen wanneer prijsschommelingen te groot worden. Dat zegt landbouweconoom Joachim von Braun van de Universiteit van Bonn in een interview met het Duitse tijdschrift Der Spiegel.

Joachim von Braun, voormalig directeur van het International Food Policy Research Institute (IFPRI) waarschuwde eerder in The Financial Times dat er sedert 2008 weinig is gedaan om een nieuwe voedselcrisis te voorkomen. "Ontwikkelingslanden hebben te weinig geïnvesteerd in voedselproductie en rijke landen voeren een slecht landbouwbeleid. De wereldvoedselmarkt verkeert in een erbarmelijke staat en de wereldgraanmarkt functioneert slecht", concludeerde Von Braun twee weken geleden.

Als directeur van het IFPRI was von Braun voorstander van een liberalisering van de landbouwmarkten, maar sinds de voedselcrisis in 2007-2008 heeft hij zijn mening bijgesteld. De landbouweconoom pleit nu voor voorraadvorming van belangrijke voedselgewassen en een vorm van interventie om het aanbod te reguleren en prijsschommelingen op de landbouwmarkten te dempen. In dat pleidooi past ook zijn vraag om een internatonaal graanfonds dat kan ingrijpen bij grote prijsvolatiliteit als gevolg van speculatie.

Volgens Von Braun kan met het budget van het graanfonds de helft van de wereldwijde reserves aan tarwe, rijst en mais worden opgekocht. Het fonds moet voorkomen dat landen zelf maatregelen nemen, zoals het exportverbod voor graan dat Rusland deze zomer uitvaardigde. "In plaats van een goede globalisering krijgen we dan nationale maatregelen die heel veel geld kosten", meent von Braun.

Roel Jongeneel, onderzoeker bij het LEI, onderdeel van Wageningen UR, ziet de situatie op de graanmarkt minder somber in, maar vindt een aantal voorstellen van von Braun wel goed. Zo zou het een zinnige maatregel zijn om speculatie op landbouwgewassen te bemoeilijken door het voorschotbedrag op termijnmarkten te verhogen. Nu hoeven kopers op de termijnmarkt aanvankelijk maar een klein deel van de prijs te betalen, de rest volgt als het graan wordt geleverd.

Jongeneel geeft von Braun ook gelijk dat ontwikkelingslanden niet of onvoldoende in landbouwontwikkeling hebben geïnvesteerd. "Die investering is echter heel lastig in een liberale voedselmarkt, waar de prijzen het éne jaar hoog zijn en het volgende jaar laag". Jongeneel pleit daarom dat ontwikkelingslanden een landbouwbeleid voeren naar oud-Europees model dat prijsschommelingen kan dempen door de eigen landbouwproductie te beschermen.