Landbouw is gevoelige materie in vrijhandelsakkoorden

Tijdens de Europese Landbouwraad die maandag in Brussel gehouden werd, informeerde de Europese Commissie de ministers over de lopende handelsbesprekingen. Er werd ook van gedachten gewisseld over de studie waarmee de Commissie wou aantonen dat handelsakkoorden door de band genomen positief zijn voor landbouw. Veel Europese landbouwministers lijken op hun hoede voor meer vrijhandel. Zo vroeg de Poolse delegatie om zuivelproducten uit de handelsbesprekingen met Nieuw-Zeeland te houden. En federaal landbouwminister Willy Borsus hield een stevig pleidooi voor het behoud van het verbod op de import van Amerikaans hormonenvlees. Hij wil niet dat de EU zich laat intimideren door douanerechten die als vergelding geheven worden.

Tijdens de jongste Landbouwraad hebben de Europese Commissie en de lidstaten een boompje opgezet over vrijhandel. Eind vorig jaar bracht het directoraat-generaal Landbouw samen met het Joint Research Center een impactstudie uit voor de twaalf handelsakkoorden die in bespreking zijn. Voor elk akkoord afzonderlijk zal nog een effectenstudie gebeuren, maar globaal is hun impact positief voor de landbouw in Europa. Voor de Europese zuivel- en varkenssector worden significante voordelen verwacht. Vleesveehouderij, en in mindere mate ook rijst- en suikerbietenteelt, blijken kwetsbaar.

De landbouwproducten waarvoor de oefening gemaakt werd in de hierboven vermelde impactstudie vertegenwoordigen in waarde 30 procent van de Europese agrarische export. Verwerkte voedingswaren en andere producten met een hoge toegevoegde waarde bleven buiten de scope van de studie. Bovendien werd er enkel naar het neerhalen van douanerechten gekeken, en niet naar de impact van het wegnemen van non-tarifaire handelsbelemmeringen en andere toegevingen tussen handelspartners. Deze kanttekeningen plaatsen de landbouwministers bij de studie die de ambitie van de Europese Commissie inzake handel ruggensteunt.

Het sterke geloof in bilaterale handelsakkoorden bij de Europese Commissie contrasteert met de bezorgdheid van de lidstaten omtrent de impact op landbouw. De Europese minister van Landbouw wezen op het gevaar van onevenwichtige akkoorden, en uitten hun bezorgdheid over mogelijke akkoorden met rechtstreekse concurrenten. Dertien lidstaten hebben de Commissie schriftelijk verzocht om de impactstudie nog eens over te doen, maar dan met bijzondere aandacht voor ‘gevoelige’ producten en kwetsbare landbouwsectoren.

Tekenend voor de argwaan bij de lidstaten is het persbericht dat federaal landbouwminister Willy Borsus uitstuurde kort voor de Landbouwraad. Hij was gealarmeerd door het bericht uit de VS omtrent het Europese importverbod voor rundvlees dat afkomstig is van dieren die met hormonen behandeld werden. Eind vorig jaar heeft het Amerikaanse landbouwministerie er mee gedreigd om douanerechten op verschillende producten uit Europa opnieuw in te voeren. Borsus ving het verontrustende cijfer van 116,8 miljoen euro aan douanerechten per jaar op.

Ter herinnering, in 2009 hadden de Verenigde Staten hun sancties tegen de EU opgeheven omdat de EU aanvaard had om Amerikaans rundvlees conform de Europese normen in te voeren, waarbij het veto op hormonenvlees behouden bleef. Vandaag beweert de Amerikaanse administratie dat de Europeanen hun engagementen niet zijn nagekomen door vooral vlees afkomstig uit andere landen te importeren. Borsus vindt dat de EU niet van koers mag wijzigen, en maakte dit ook duidelijk aan de Commissie. Als het van hem afhangt, dan blijft Europa rundvlees afkomstig van met hormonen behandelde dieren categoriek weigeren.

Ook de Poolse delegatie was met zorgen inzake vrijhandel naar de Landbouwraad in Brussel getrokken. De Europese Commissie heeft onderhandelingen aangeknoopt met Nieuw-Zeeland. Iedereen kent de reputatie van de kiwi’s op vlak van melkproductie zodat de Poolse landbouwminister niet gerust is in het vergroten van de zuivelimport uit het weidse land. Verscheidene andere lidstaten delen die bezorgdheid en manen de Europese onderhandelaars aan tot voorzichtigheid. Polen gaat nog een stap verder en vraagt om zuivelproducten uit te sluiten in het vrijhandelsakkoord dat in de maak is.

Ondanks de zorgen in specifieke dossiers en over specifieke producten stemmen de landbouwministers er over het algemeen wel mee in dat ambitieuze handelsakkoorden profijtelijk zijn. Zodra kwetsbare landbouwsectoren betrokken partij zijn, is men voorzichtig. Iedereen is het er over eens dat toegevingen van de twee kanten moeten komen. Tot slot drukten de lidstaten de Europese Commissie op het hart dat de Europese standaarden inzake voedselveiligheid, dierenwelzijn, milieu- en sociale bescherming niet mogen verwateren. Extra aandacht verdienen ook de streekproducten die in Europa bescherming genieten.