Klimaatopwarming versterkt verspreiding gewasziekten

Naarmate ons klimaat opwarmt, bewegen gewasziekten zich steeds verder richting de polen. Momenteel gebeurt dat met een snelheid van ongeveer 2,7 kilometer per jaar. Dat beweren onderzoekers in een studie in opdracht van de Europese Commissie. Hoewel het voornamelijk mensen zijn die ziekten verspreiden, blijkt het weer een doorslaggevende rol te spelen.

Vandaag verliezen we ongeveer 10 à 16 procent van onze gewasopbrengst door ziekten. In een geglobaliseerde wereld zoals we die kennen, worden veel van deze ziekten razendsnel verspreid over verschillende landsgrenzen heen. Maar eens de ziekten ergens zijn binnengebracht, blijken het vooral de weersomstandigheden te zijn die bepalen of een pathogeen zich ergens "vestigt" of niet. Steeds meer onderzoekers brengen de gevolgen van klimaatopwarming dan ook rechtstreeks in verband met ziekteverspreiding en bijgevolg ook met voedselzekerheid.

De studie suggereert dat ziekten zich door de opwarming van het klimaat makkelijker kunnen vestigen op plaatsen die voordien niet geschikt waren omdat het er te koud was. De onderzoekers verzamelden 612 kaarten die tonen hoe mijten, bladluizen, schimmels, bacteriën, kevers, vliegen, vlinders, motten, enzovoort, zich sinds 1960 verspreid hebben. Daaruit blijkt dat, los van de onderlinge verschillen, er zich vanaf de evenaar een noord- en zuidwaartse beweging richting de polen aftekent van gemiddeld 2,7 kilometer per jaar.

De onderzoekers gingen na in welke mate het mogelijk zou zijn dat de studie verkeerde conclusies trekt. Zo is er het feit dat de wetenschappelijke technieken en methodes sterker ontwikkeld zijn in landen die dichter bij de polen liggen. Dat zou willen zeggen dat gewasziekten eerst ontdekt zouden worden in deze landen, en pas later in landen dichter bij de evenaar. Uit de studie blijkt echter dat het overgrote deel van de gewasziekten voor het eerst werd waargenomen dicht bij de evenaar, en pas later dichter bij de polen.

Dat bewijst volgens de onderzoekers dat de opwarming van het klimaat minstens voor een deel verantwoordelijk is voor deze verspreiding. Ook al is voedselzekerheid afhankelijk van heel wat verschillende factoren, gewasziekten kunnen drastische gevolgen hebben voor de voedselvoorziening. Vooral in armere landen kan de impact van zieke gewassen desastreus zijn, voegen de onderzoekers daar nog aan toe.

Meer info: Nature