Kanzi-appel viert zijn 25ste verjaardag

25 jaar geleden werd met medewerking van de KU Leuven het clubras Kanzi geboren, vandaag de meest geplante nieuwe appelvariëteit in Europa. “Het is eigenlijk een Belgisch kindje met Nieuw-Zeelandse ouders: de Gala en de Braeburn, ook twee degelijke appels”, aldus Wannes Keulemans, die mee aan de wieg stond van de variëteit. “Zo’n winnaar als de Kanzi, dat zie je maar eens om de tien jaar, maar met de inzichten van de genetica verhoog je de kansen dat je er zo nog eentje kan maken.” 

In de Campuskrant van de KU Leuven wordt teruggeblikt op de vijfentwintigste verjaardag van de Kanzi-appel, een appel met Leuvense roots. “Kanzi is Swahili voor ‘verborgen schat’”, zo legt Wannes Keulemans van de faculteit Bio-Ingenieurswetenschappen, uit. “De Kanzi is dan ook een knapperige appel waar het sap werkelijk uitspringt als je erin bijt. De zuurzoetbalans zit goed en de vrucht ziet er ook aantrekkelijk uit: rozerood, strak en glimmend. En de appel blijft die kwaliteit ook lange tijd behouden.”

De Kanzi is de meest geplante nieuwe appelvariëteit in Europa en wordt ondertussen ook geteeld in de Verenigde Staten, Zuid-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. Een heel parcours voor een Belgisch appeltje dat vijfentwintig jaar geleden slechts een pitje was. Keulemans stond mee aan de wieg van de Kanzi. “Ik werkte aan de veredeling van fruit, vooral van pruimen, en ik kwam in contact met boomkweker Johan Nicolaï, die op zoek was naar een nieuw, exclusief appelras. We hebben samen de wereld afgereisd om overal veredelingsprojecten te bezoeken. Om dan te besluiten dat we het gewoon zelf gingen doen.”

Keulemans ging samen met Nicolaï aan het kruisen, en in 1992 werd de Kanzi geboren. “Het is eigenlijk een Belgisch kindje met Nieuw-Zeelandse ouders: de Gala en de Braeburn, ook twee degelijke appels”, aldus Keulemans. “Een groot voordeel van de Kanzi is de goede vruchtkwaliteit, die heel constant is. Hij bewaart ook heel lang. Dat is uiteraard belangrijk als je de appel in de winkel wil krijgen. Een minpunt van de Kanzi is dan weer zijn gevoeligheid voor vruchtboomkanker in de boomgaard.”

Een kruising maken is één ding, maar daarmee ligt er nog geen nieuw appelras in de winkel. “Tussen de kruising tot de beslissing om het nieuwe ras te commercialiseren, verloopt makkelijk twaalf tot vijftien jaar”, aldus Keulemans. “En pas vijf jaar later ligt de appel in de winkel.” Om dat alles in goede banen te leiden, werd in 2000 de spin-off Better3Fruit opgericht en al redelijk snel, vanaf 2005, was de Kanzi te koop. De appel tenminste. Zelf een Kanzi-boom in de tuin planten, kan niet. De Kanzi is een clubras.

We mogen nog meer nieuwe variëteiten verwachten volgens Keulemans. Daarbij zal genetisch onderzoek een grote rol spelen. “We brengen nu volop in kaart welke genen belangrijk zijn: niet alleen voor kleur of smaak, maar vooral voor eigenschappen zoals ziekteresistentie of kwaliteitsbehoud na de oogst”, aldus Keulemans. “Better3Fruit zal die kennis binnen vijf jaar zeker kunnen gebruiken in veredelingsprogramma’s. Zo’n winnaar als de Kanzi, dat zie je maar eens om de tien jaar. Maar met de inzichten van de genetica verhoog je de kansen dat je er zo nog eentje kan maken.”