Jaaroverzicht 2007 - deel 2/2

Tijdens de zomervakantie moeten boeren hard werken, ook ’s nachts. In de Brugse deelgemeente Zwankendamme krijgen dorsende landbouwers echter het bevel om hun werkzaamheden te staken wegens nachtlawaai. Ook op de zuiderse wijngaarden slaat de vakantiestemming om, nadat de EU-Commissie bekendmaakt dat het niet langer 500 miljoen euro wil ophoesten voor de distillatie van overtollige wijn. Er volgen nog meer herstructureringen: bij Tate&Lyle en Unilever sneuvelen in totaal meer dan driehonderd jobs.

Onrust heerst ook bij de kippenboeren nadat in Frankrijk en Duitsland plots gevallen van vogelgriep opduiken. In Groot-Brittannië ontsnapt het mond- en klauwzeervirus tot twee keer toe uit een onderzoekslabo, een onachtzaamheid die de Britse veehouderij uiteindelijk vele tientallen miljoenen euro’s kost. In eigen land is net zoals vorig jaar het blauwtongvirus weer actief. Uiteindelijk blijft de teller van het Voedselagentschap stilstaan op 6.598 getroffen bedrijven. Boerenbond raamt de schade op ruim 33 miljoen euro.

Kerngezond is de zuivelmarkt, in die mate dat de EU alle exportrestituties op nul zet. Met vertraging stijgt ook de melkprijs, geholpen door nieuwe opkopers die de spotmarkt bespelen, ook al worden ze volgens het ABS gestalkt door de melkerijen. Enkele weken later trekt de landbouworganisatie pas goed aan de alarmbel wanneer bekend raakt dat Campina een kort geding opstart tegen voormalige leveraars. Het kan verkeren: enkele maanden eerder kreeg de zuivelfirma nog felicitaties voor een portie oorlogstaal aan het adres van de grootdistributie.

Op kousenvoeten is de familie Deprez intussen bezig aan de uitbouw van een wereldconcern. Na de opmars van Univeg wordt het zwalpende Pinguin omgeturnd tot een paradepaardje dat vlotjes Lutosa overneemt. De aardappel- en groenteverwerkende bedrijven leren intussen leven met een nieuwe realiteit: door de hoge graanprijzen zijn de telers niet langer bereid om aan de gangbare contractprijzen prei of bintjes te planten. Een prijsverhoging van twintig procent voor erwten? De telers lachen het voorstel weg.

Terug naar de rechtbank. De vakorganisaties vrezen dat de kortgedingrechter een precedent zal scheppen waardoor de vrijheid van leveren voor landbouwers uitgehold wordt. Zover komt het niet. De Gentse rechter wijst de eisen van Campina tegen elf boeren af. Terwijl de rust terugkeert in de zuivelsector, begint het bij de varkensboeren te jeuken: uit een onderzoek blijkt dat 68 procent van de varkensbedrijven in ons land besmet is met de ziekenhuisbacterie. Bij de varkensboeren zelf komt MRSA in 37 procent van de gevallen voor.

Nog veel acuter is de crisis door de gestegen voederprijzen. In vergelijking met vorig jaar brengt een varken ruim 35 euro minder op, becijfert Boerenbond. Wanneer op de termijnmarkt van Chicago een schepel tarwe meer dan negen dollar waard is, acht de EU-Commissie de tijd rijp om de verplichte braaklegging af te schaffen. Later wordt ook beslist om de opslag van varkensvlees te subsidiëren. Een maatregel die nauwelijks een maand later ingeruild wordt voor exportsubsidies die het varkensvlees over de EU-grenzen moeten helpen.

TerBeke-Pluma, de vleeswarendivisie van de Ter Beke groep, heeft dan al het Nederlandse Berkhout Verssnijlijn overgenomen. Het bedrijf is daardoor de tweede grootste versnijder en voorverpakker van vleeswaren in Europa geworden. Bij Nestlé wordt niet de Nederlander Paul Polman, maar wel de Belg Paul Bulcke de nieuwe topman. Natuurlijk kunnen we van onze noorderburen ook iets opsteken: Vlaanderen mikt voortaan voluit op de inplanting van grote glastuinbouwzones die bij voorkeur restwarmte uit andere sectoren recupereren.

Bouwprojecten zijn reeds volop aan de gang in Wanze en Gent, waar fabrieken in de steigers staan die in 2008 bio-ethanol moeten produceren. Biodiesel is momenteel al wel beschikbaar, maar van de grote petroleumbedrijven mengt enkel Total biodiesel met de gewone diesel. Daardoor wordt slechts een kwart van het quotum met fiscale gunstregeling opgebruikt. Dat kan het maatschappelijk debat over pro en contra’s van biobrandstof niet afremmen. VN-voedselrapporteur Jean Ziegler brandmerkt ze als een “misdaad tegen de menselijkheid”.

Minder controversieel is de huldiging van de tweehonderdste zorgboerderij. In Vlaanderen doen in totaal trouwens 4.644 land- en tuinbouwbedrijven aan verbreding, goed voor 14 procent van het totaal aantal bedrijven. Dat blijkt uit een studie van het Departement Landbouw en Visserij. De Mestbank kiest op zijn manier voor verbreding door boeren veel meer dan in het verleden te adviseren. De harde kern van hormonenspuiters is veel moeilijker tot inkeer te brengen: begin november worden op 17 plaatsen huiszoekingen verricht.

Tijd voor een gezondheidscontrole, meent de Europese Commissie. Boerenbond reageert voorzichtig positief, maar voor een afschaffing van de interventie voor granen en een verschuiving van fondsen naar het plattelandsbeleid is Noël Devisch niet te vinden. Allicht is die financiële transfer niet eens nodig voor de ‘maand van het platteland’ die landbouwminister Kris Peeters in september 2008 wil organiseren. Het nieuwe programma voor plattelandsontwikkeling brengt immers 224,5 miljoen euro Europees geld in het laatje.

Budgettaire besognes zijn er wel voor mensen met lage inkomens die in de supermarkt de knip op de beugel moeten houden. Wanneer Carrefour voor volgend jaar nog meer prijsstijgingen aankondigt, lanceren de socialisten een wetsvoorstel om abnormale prijsstijgingen aan banden te leggen. De dure grondstoffen hebben overigens zeer diverse effecten: terwijl Europa voor de melkveehouders broedt op een plan om de quota met twee procent te verhogen, gaan in Welle en Lede dieven aan de haal met in totaal acht hectare maïs.

Ook Peeters haalt een belangrijke buit binnen wanneer het Europees nitraatcomité het licht op groen zet voor de derogatie, het sluitstuk van het nieuwe mestdecreet. Dat zorgt er intussen voor dat het aantal operationele mestverwerkingsbedrijven op een jaar tijd met twintig procent is toegenomen, van 112 naar 135. “Het mestoverschot is zo goed als weggewerkt”, juicht de VRT. “De wildgroei aan biogas- en mestverwerkingsinstallaties industrialiseert het platteland”, jammert Bond Beter Leefmilieu.

Het imago van de Vlaamse boer heeft er allerminst onder te lijden, zo leert een onderzoek van VILT. Blijkens de eerste vertrouwensindex van het Landbouwkrediet heeft diezelfde boer een vrij groot vertrouwen in de toekomst. Als Agribex een betrouwbare barometer is, zijn de vooruitzichten voor 2008 inderdaad positief. De investeringsbereidheid is volgens de beursorganisatoren zelfs groot in de noodlijdende varkenssector. Over de bietenplanters wordt met geen woord gerept. Daar zorgt op de valreep van 2007 Iscal Sugar nog voor.