ILVO-topman hoopt dat besparingen achter de rug zijn

Professor Erik Van Bockstaele, die na een carrière van 33 jaar bij ILVO eind deze maand op pensioen gaat, hoopt dat Vlaanderen de 'kaasschaaf' niet meer bovenhaalt en meer investeert in onderzoeksinfrastructuur. "Vier O's maakten mijn carrière: onderzoek, onderwijs, organiseren en ondernemen", zegt Van Bockstaele die met 'gemengde gevoelens' afscheid neemt als administrateur-generaal, maar tevreden terugblikt op realisaties.

"Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) doet voor West-Europa belangrijk onderzoek om gras en voedergewassen via veredeling op een hoger niveau te brengen, onder andere qua opbrengst en langleefbaarheid van weides." Erik Van Bockstaele is zelf een expert in het vakgebied plantenveredeling. Binnen de afdeling 'dier' kijkt hij voldaan terug op het voederonderzoek, waar niet alleen efficiëntieverbetering maar ook het verminderen van uitstoot een belangrijke focus is.

Bij de technologie- en voedingsafdeling wijst Van Bockstaele onder meer op het baanbrekende onderzoek naar de bereiding van kaas en naar voedselveiligheid. "Op enkele uitzonderingen na, waren er geen kazen in Vlaanderen. Veel onderzoekers brachten kennis naar de zuivelindustrie." Hij noemt ook de globale inzet van ILVO voor duurzaamheid in al zijn facetten.

ILVO ressorteert onder de Vlaamse minister van Landbouw, maar zocht recent toenadering tot het beleidsdomein Natuur en Milieu. "Landbouwonderzoek is meer dan primaire productie, maar heeft raakpunten met natuur, milieu, maatschappij, plattelandsontwikkeling of ruimtelijke ordening. Overigens zijn er ook raakpunten met Dierenwelzijn, zoals de castratieproblematiek." Wat dat laatste betreft, vindt Van Bockstaele dat dierenwelzijn beter een bevoegdheid van de minister van Landbouw wordt. "Eens er expertise en controlesystemen zijn, lijkt het me moeilijk om die op te splitsen voor landbouwdieren en andere huisdieren."

ILVO steunt op twee rechtspersonen, enerzijds ILVO als Intern Verzelfstandigd Agentschap (IVA) van de Vlaamse overheid en anderzijds de privaatrechtelijke rechtspersoon Eigen Vermogen van ILVO (EV-ILVO). Die kan onder meer middelen genereren via projecten, de verkoop van producten, royalty's of analyses, waarmee dan opnieuw onderzoekers betaald worden.

"Ongeveer 55 pct van ons personeel wordt betaald via het EV en de rest door de Vlaamse overheid. Ik hoop dat we ook voldoende flexibiliteit kunnen behouden voor ons EV." De sector en alle betrokkenen (ook consulenten) overtuigen van het belang van investeren in onderzoek, zijn belangrijke uitdagingen. In dat kader zijn er al succesvolle projecten, onder andere één rond nieuwigheden in boomkwekerijgewassen (Best select) en een ander rond azaleaveredeling (Azanova).

Over de 'kaasschaaf', de lineaire besparingsmaatregel die ook ILVO trof, is Van Bockstaele minder gelukkig. "Op een contingent van 302 medewerkers van het IVA kunnen we tien procent van ons personeelsbestand niet invullen. Ik hoop dat we als wetenschappelijke instelling genoeg bespaard hebben en dat in de toekomst de kaasschaaf aan ons voorbijgaat. Het belang van een onafhankelijke overheidsonderzoeksinstelling mag niet onderschat worden. Voor ons is de gebruiker en de stakeholders belangrijk en de eerste prioriteit."

De meeste gebouwen waarin ILVO is ondergebracht, zijn dringend aan renovatie toe. "Sinds 2011 staan we zelf in, via een dotatie aan het EV, voor de vernieuwing en onderhoud van de infrastructuur. Voor 2003 werden we op dat vlak stiefmoederlijk behandeld door de federale overheid." ILVO werkt aan een masterplan waarin 50 miljoen investeringen opgelijst staan, in de eerste plaats om aan de regelgeving te voldoen en om de labo's te kunnen accrediteren.

"We zorgen eerst voor een degelijke onderzoeksinfrastructuur zoals de Food Pilot en de nieuwe serres, die gebouwd werden samen met de UGent en de Hogeschool Gent. Met dezelfde partners bouwen we nu een onderzoeksstal voor zeugen en varkens en vanaf dit najaar beschikken we over een up-to-date proefmelkveestal." Grote prioriteiten in de nabije toekomt zijn investeringen in de onderzoeksinfrastructuur voor aquacultuur en pluimvee.