Hoogstam kersenteelt herbeleeft zondag zijn oude glorie

Eén week na een geslaagde editie van de Land- en tuinbouwdag ontvangt het Kasteeldomein Alden Biesen in Bilzen aanstaande zondag de twaalfde euregionale kersenhappening. Met het evenement ‘de KERS’ zet de Nationale Boomgaardenstichting (NBS) ieder jaar de traditionele hoogstam kersenteelt in de kijker. Door de erfgoedwaarde van de resterende kersenboomgaarden onder de aandacht te brengen, ijvert NBS voor het behoud ervan. Waar de kersenbomen vandaag gekoesterd worden vanwege hun landschappelijk en ecologisch belang, vertegenwoordigden ze ooit een belangrijke handelswaarde. Juist na de Tweede Wereldoorlog bereikte de hoogstam kersenteelt zijn hoogtepunt in ons land en waren Belgische kersen erg geliefd in Duitsland en Groot-Brittannië.

Terwijl de intensieve laagstam kersenteelt in Vlaanderen sinds eind jaren ‘90 een sterke opmars kent, kwijnt het areaal kersen in hoogstam stilaan weg. De Nationale Boomgaardenstichting tracht de traditionele kersenteelt met de variëteiten van vroeger en nu te bewaren en in de kijker te zetten tijdens het evenement ‘de KERS’ in het prachtige kader van het kasteeldomein Alden Biesen. Het evenement lokte vorig jaar 7.000 bezoekers naar Haspengouw.

In de periode juist na de Tweede Wereldoorlog bereikte de hoogstam kersenteelt een recordareaal van meer dan 4.000 hectare en productiepieken van meer dan 20.000 ton. Veel van deze kersen werden geëxporteerd naar Groot-Brittannië en Duitsland. Sinds de opkomst van de laagstamteelt slonk het areaal zienderogen. De commerciële waarde van de hoogstam kersen daalde onder de productiekost. De vruchten van de meeste traditionele variëteiten kunnen in vruchtgrootte niet concurreren met de dikke nieuwkomers, de plukkosten liggen te hoog en weinig mensen hebben nog de vaardigheden om met lange plukladders te werken.

“Dit alles maakt dat de hoogstamkersen op de veilingen en in de klassieke handelskanalen hun weg niet meer vinden. De kersen uit onze boomgaarden brengen we aan de man via directe verkoop van verse kersen en van kersenstroop in een handig flesje”, vertelt Paul Van Laer van de Nationale Boomgaardenstichting. Nieuwe belagers zoals de kersenvlieg en het kleinvruchtigheidsvirus bemoeilijken nog extra de teelt op hoogstam. De waarde van een hoogstamboomgaard verschoof zo van een handelsbelang naar een grote waarde als erfgoed met een landschappelijk en ecologisch belang en een behoeder van de genetische diversiteit.

Ondertussen neemt intensieve kersenteelt een hoge vlucht en stijgt de oppervlakte boven 700 hectare – wat nog altijd maar een fractie is van het naoorlogse areaal hoogstam kersenteelt –, met de grootste concentratie in Haspengouw. De opkomst van zwak groeiende onderstammen, de introductie van nieuwe rassen en de mogelijkheden tot teeltbescherming met netten en plastic hebben de plukbaarheid en kwaliteit van kersen sterk bevorderd. De jaarlijkse kersenproductie van laagstam stijgt tijdens goede jaren uit boven vijf miljoen kilo.

Op ‘de KERS’ tonen de medewerkers en leden van de Nationale Boomgaardenstichting de hoogstam kersenboomgaarden in hun volle glorie. Er wordt geplukt en gesorteerd op de oude manier. Bezoekers kunnen een veilige ‘laddertechniek’ aanleren. Meer dan 200 soorten kersen van onze voorouders worden geteeld in de collectieboomgaard ‘Hertenberg’ te Alden Biesen, waar tijdens de gidsbeurten volop van geproefd mag worden.

Verder toont NBS deze variëteiten in een groots opgezette tentoonstelling en belicht de organisatie de mogelijkheden om kersen uit de hoogstambomen te benutten in allerlei toepassingen: kersen ‘knijpstroop’, allerlei kersenbereidingen, kersenbier, kersenkoeken,.… De liefhebber van de betere versnapering – denk aan kersenwijn, kersentaart, kersenijs, pannenkoeken met kersen – komt zondag 12 juli (tussen 10 en 17u) zeker aan zijn trekken. Nieuw is de ‘Bij-mobiel’ en een uitgebreide stand over bestuiving van kersenbomen door honing- en andere bijen.

Meer info: de KERS