Hervormde erosiemaatregelen uit de doeken gedaan

Eind vorig jaar heeft de Vlaamse regering het erosiebeleid bijgestuurd. Erosiebestrijding past in de randvoorwaarden die landbouwers moeten respecteren in ruil voor de inkomenssteun van Europa. Het principe dat landbouwers op percelen met een (zeer) hoge erosiegevoeligheid maatregelen moeten treffen, is behouden. Het grote verschil met twee jaar geleden is dat het maatregelenpakket meer ruimte laat voor ‘boerenexpertise’. Dit moet het erosiebeleid in de praktijk haalbaarder maken, wat de efficiëntie enkel ten goede kan komen. Door de recente wijzigingen doen landbouwers in heuvelachtige regio’s zoals de Vlaamse Ardennen en Zuid-Limburg er goed aan om zich te verdiepen in de brochure met erosiemaatregelen en andere randvoorwaarden.

De nieuwe verplichtingen ter bestrijding van erosie zijn nu opgenomen in de brochure ‘Randvoorwaarden in het gemeenschappelijk landbouwbeleid’ die iedereen kan raadplegen op de website van het Departement Landbouw en Visserij. Sinds de invoering van de randvoorwaarden in 2005 zijn landbouwers verplicht om op percelen met een zeer hoge erosiegevoeligheid maatregelen te treffen om erosie te voorkomen. Niet-naleving van dergelijke randvoorwaarden kan leiden tot een verminderde uitbetaling van de premies.

Aangezien het beleid ter bestrijding van erosie onvoldoende resultaat opleverde, koos de Vlaamse regering voor een nieuwe aanpak van bodemerosie op landbouwpercelen met ingang vanaf 2014. Hierbij moesten landbouwers ook op percelen met een hoge erosiegevoeligheid maatregelen treffen. Na een eerste evaluatie van de gefaseerde aanscherping van de erosiebestrijdingsmaatregelen binnen het randvoorwaardenpakket heeft de Vlaamse regering met ingang van 1 januari 2016 het maatregelenpakket aangepast. Landbouwers krijgen meer mogelijkheden om de eigen expertise te integreren in de erosiebestrijding. Dit moet het beleid in de praktijk haalbaarder maken, wat de efficiëntie van erosiebestrijding enkel ten goede kan komen.

Het principe dat de landbouwer zowel op percelen met een zeer hoge erosiegevoeligheid (paarse percelen) als op percelen met een hoge erosiegevoeligheid (rode percelen) maatregelen moet treffen, is behouden. De landbouwteelten worden voortaan wel anders ingedeeld: teelten die het jaar rond een volledige bedekking van de bodem bieden, bv. grasland; teelten ingezaaid vóór 1 januari, bv. wintergranen; teelten ingezaaid na 1 januari, bv. suikerbieten, maïs, groenten, ruggenteelten en tot slot de meerjarige teelten, bv. fruitteelt, boomkwekerij.

Naargelang de teelt en de erosiegevoeligheid van het perceel moeten landbouwers een maatregel uit één of meerdere keuzepakketten toepassen. Er is een basispakket (bv. een groenbedekker inzaaien, een wintergewas inzaaien, bodem ruw leggen door winterbewerking), een keuzepakket bufferstrook, een keuzepakket teelttechnische maatregelen (zoals een niet-kerende bodembewerking toepassen voor de inzaai, drempels bij ruggenteelt, directe inzaai) en een keuzepakket structurele erosiebestrijdingswerken (aanleg bufferbekken of erosiepoel).

Landbouwers krijgen dus een groter keuzemenu van maatregelen zodat ze kunnen opteren voor de maatregelen die het best passen in hun bedrijfsvoering. De maatregelen zijn niet uitsluitend brongericht maar zijn aangevuld met effectgerichte maatregelen. Meer informatie over de verschillende maatregelen die opgenomen zijn in het basispakket en de verschillende keuzepakketten is terug te vinden in bijlage 3 van de brochure ‘Randvoorwaarden’.

De randvoorwaardenbrochure is niet alleen aangepast aan het bijgestuurde erosiebeleid maar ook aan wijzigingen in het mest- en pesticidenbeleid. Naar aanleiding van de inwerkingtreding van het vijfde mestactieplan zijn de eisen voortvloeiend uit de nitraatrichtlijn eveneens aangepast. Op de eerste plaats is de eis met betrekking tot het uitrijverbod van mest verder uitgewerkt aangezien er onderscheid moet gemaakt worden tussen niet-focus en focusbedrijven. Voor de opslag van dierlijke mest op landbouwgrond of op de kopakker geldt voortaan dat deze slechts twee maanden voorafgaand aan het effectief uitrijden op het veld aanwezig mag zijn.

Professionele gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen moeten sinds 25 november 2015 beschikken over een fytolicentie. Dit geldt vanaf 1 januari 2016 eveneens als een beheerseis onder de randvoorwaarden.

Meer info: brochure randvoorwaarden & checklist met alle controlepunten