Glyfosaatrapport van JMPR valt slecht bij tegenstanders

Voor de tegenstanders van glyfosaat is de timing van het Joint Meeting of Pesticide Residues (JMPR), een expertenpanel dat werkt in opdracht van FAO en WHO, moeilijk verteerbaar. Uitgerekend in de week dat de afgevaardigden van de EU-lidstaten moeten beslissen over de markttoelating van glyfosaat verkondigde JMPR dat het weinig waarschijnlijk is dat mensen kanker krijgen door de residuen van glyfosaat in voeding. Europarlementslid Bart Staes (Groen) gelooft niet in toeval. Velt, de tuindersvereniging die nu start met een campagne om particulier pesticidengebruik uit te faseren richting 2020, vraagt om te kappen met glyfosaat als de wetenschap niet tot een duidelijke conclusie kan komen. Op MO*.be wordt de belangenvermenging in het glyfosaatdossier op de korrel genomen.

Dat experten die werken in opdracht van de Verenigde Naties (FAO) en de Wereldgezondheidsorganisatie met een nieuw rapport komen waarin besloten wordt dat glysofaat waarschijnlijk niet kankerverwekkend is, en dat één of twee dagen voordat in Europa een beslissing valt over de chemische stof, is niet toevallig. Die overtuiging is Europarlementslid Bart Staes (Groen) toegedaan.

Voordien concludeerde voedselveiligheidsautoriteit EFSA al dat het "onwaarschijnlijk" is dat glyfosaat kankerverwekkende effecten heeft. Glyfosaat ligt niettemin zwaar onder vuur omdat het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC), een adviesorgaan van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de stof wél als waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens catalogeert. De ene conclusie zou de andere niet tegenspreken omdat IARC de intrinsieke eigenschappen van de stof beoordeelt terwijl JMPR ook gekeken heeft naar de mate van blootstelling.

Velt, de Vereniging voor ecologisch leven en tuinieren, betreurt de verwarring en vraagt de welles-nietesdiscussie te stoppen. "Als de wetenschap niet in staat is om tot een duidelijke conclusie te komen, is het sowieso beter met pesticiden te stoppen, want glyfosaat is eigenlijk niet nodig", klinkt het. De vereniging lanceert deze week de campagne ‘2020 pesticidenvrij’ en zal vijf jaar lang campagne voeren in Vlaanderen en Nederland om alle pesticiden uit de winkelrekken te bannen. Velt acht het beter dat particulieren geen toegang hebben tot pesticiden.

Voor Bart Staes is de timing van het JMPR-rapport niet toevallig. "Voor sommigen komt dit goed uit", zegt hij. "Plots komt uit het niets dat het allemaal niet zo erg is. Dat is niet ernstig. Vooral als je weet dat er in de FAO en WHO toch een aantal mensen zitten die nauwe banden hebben met de industrie." In dat verband publiceerde Corporate Europe Observatory een artikel waarin de dubbele rol beschreven wordt van een toxicoloog aan het Imperial College (Verenigd Koninkrijk), die zowel als expert bij internationale instellingen werkt als voor de industrie. De Europese Groenen vragen overigens om een onafhankelijk advies en wijzen er ook op dat ze van EFSA nog steeds niet alle studies kregen waarop die haar advies steunt.

Staes wijst ook op een resolutie van het Europees Parlement waarin gevraagd wordt om glyfosaat slechts zeven jaar te erkennen en ook een aantal voorwaarden op te leggen, zoals een verbod op particulier gebruik, op gebruik op het openbaar domein en kort voor de oogst van (graan)gewassen. "De commissie houdt daar geen rekening mee en vraagt om een verlenging van de markttoelating met negen jaar" klinkt het. Een expertencomité met vertegenwoordigers uit alle lidstaten spreekt zich donderdag over de verlenging uit.

Op de vooravond van die beslissing verschijnt op MO*.be een artikel waarin de besluitvorming omtrent glyfosaat afgeschilderd wordt als een web van intriges. Zo komen we te weten dat het geruststellende oordeel van EFSA gebaseerd is op een rapport van het Duitse instituut BfR. Niet de Europese beleidsmakers hebben die opdracht toevertrouwd aan BfR, maar wel de fabrikanten. Het kiezen van het instituut is blijkbaar een voorrecht dat een EU-verordening de makers biedt. Bovendien is het vuistdikke rapport van het Duitse rijksinstituut in feite de evaluatie zoals beschreven door de Glyphosate Task Force, dat zijn de fabrikanten van glyfosaat, aangevuld met commentaar van BfR. Dit is de normale manier van werken, vernam Mondiaal Nieuws bij BfR.

Het is ook diezelfde task force die de selectie van wetenschappelijke literatuur heeft gemaakt. “Het is in Europa wettelijk zo geregeld dat de bedrijven die goedkeuring voor een bestrijdingsmiddel zoeken, zelf een dossier samenstellen’, vertelt Peter Clausing aan MO*. Als toxicoloog was Clausing jarenlang werkzaam voor de Amerikaanse voedselautoriteit FDA. Nu is hij onderzoeker bij het Duitse Pestizid Aktions-Netzwerk. “Het geeft deze bedrijven een grote invloed. Ze kunnen bepaalde studies benadrukken, terwijl andere weer naar de achtergrond verdwijnen.”