Gewasbeschermingsmiddelen en wateropslag verdelen Frankrijk opnieuw in nieuwe landbouwwet
nieuwsFrankrijk keurde eind juli een wet goed die landbouwers meer ademruimte moet geven en de voedselsoevereiniteit van het land moet versterken. De goedkeuring ging echter gepaard met hevige controverse. Vooral de herintroductie van twee omstreden gewasbeschermingsmiddelen en een versoepeling van de vergunningsprocedure voor wateropslag stuitten op fel verzet. Nu is het aan het Franse Grondwettelijk Hof om binnenkort te beslissen of de omstreden bepalingen overeind blijven.
Terwijl Vlaanderen uitkijkt naar de uitspraak van het Grondwettelijk Hof over het stikstofdecreet, wacht Frankrijk op het oordeel van de Conseil Constitutionnel (Grondwettelijke Raad) over de zogenaamde 'noodwet voor de bescherming van landbouw en voedselsoevereiniteit'.
Na een woelig proces waarin de spanningen tussen landbouw en milieu hoog opliepen, keurde het Franse parlement de omstreden 'landbouwnoodwet' eind juli definitief goed. De regering wil met de wet tegemoetkomen aan de bezorgdheden van de Franse boeren onder meer over de rendabiliteit van hun bedrijf. Die staat steeds meer onder druk door dalende marges en steeds moeilijkere productieomstandigheden. Maar tegelijk groeide de ongerustheid bij tal van milieu- en gezondheidsorganisaties over de inhoud van de wet. Vooral twee maatregelen zorgden voor hevige controverse: de herinvoering van twee verboden gewasbeschermingsmiddelen en een verdubbeling van de wateropslag voor landbouwdoeleinden in de komende tien jaar.
Herintroductie van twee verboden bestrijdingsmiddelen
Centraal in de maatschappelijke en politieke controverse staan de twee bestrijdingsmiddelen acetamiprid en flupyradifurone. Hoewel het gebruik van in de Europese Unie is toegestaan, voerder Frankrijk in 2018 een verbod in. Maar daar kwam in 2025 opnieuw verandering in door de 'Duplomb-wet', die landbouwregels versoepelt om de administratieve en ecologische druk op boeren te verminderen.
De wet voorziet dat Franse boeren de eerder verboden gewasbeschermingsmiddelen acetamipride en flupyradifurone opnieuw tijdelijk en beperkt mogen gebruiken. Hoewel het Franse parlement de tekst goedkeurde, schrapte uiteindelijk de Conseil Constitutionnel de bepaling.
Ondanks de afkeuring door de Constitutionele Raad en een petitie die door meer dan 2 miljoen mensen werd ondertekend voert de regering een nieuw wetsvoorstel in. Want de nieuwe landbouwnoodwet voorziet opnieuw een toelating voor de insecticiden, met groot ontzag van milieu- en gezondheidsorganisaties.
Acetamiprid is een insecticide dat wordt gebruikt in onder meer de fruit-, noten- en groenteteelt. Het behoort tot de familie van de neonicotinoïden, die al jarenlang onder vuur ligt vanwege mogelijke schadelijke effecten op bestuivers en mensen. Hoewel de Europese Unie acetamiprid niet verbood, besliste Frankrijk in 2020 om de stof op eigen initiatief uit de handel te nemen. Dat leidt al zes jaar tot frustratie bij landbouwers, die concurrentie ondervinden omdat het middel in verschillende andere EU-lidstaten, waaronder België, nog wel voor bepaalde teelten is toegelaten.
Flupyradifurone is daarentegen geen neonicotinoïde, maar werkt wel op dezelfde receptoren bij insecten en ligt daarom eveneens onder vuur. Ook deze stof is toegelaten in de Europese Unie en mag in België voor bepaalde teelten worden gebruikt.
De nieuwe Franse wet maakt het mogelijk om beide stoffen gedurende een beperkte periode toe te laten: acetamiprid in de hazelnotenteelt en flupyradifurone in de teelt van suikerbieten, appels en kersen.
Wijziging in vergunning wateropslagbekkens
Niet alleen de gewasbeschermingsmiddelen, ook de nieuwe regels rond wateropslag zorgen voor heel wat controverse. In Frankrijk is de aanleg van waterbekkens voor landbouwers al langer een bijzonder gevoelig thema. In 2023 leidden protesten tegen zogenoemde grote watersopslagbekkens nog tot gewelddadige confrontaties tussen demonstranten en politie.
Met de nieuwe wet legt de Franse regering de ambitie vast om de hoeveelheid water die voor landbouwdoeleinden wordt opgeslagen tegen 2035 verdubbelen. Om dat mogelijk te maken, schrapt de wet onder meer de verplichting om openbare hoorzittingen te organiseren bij de milieuvergunning voor wateropslagbekkens, ook wanneer die in of nabij natte natuurgebieden worden aangelegd. In de plaats komen gewone consultatieprocedures.
Sterkere positie van landbouwers bij prijsonderhandelingen
De wet beperkt zich niet tot gewasbeschermingsmiddelen en wateropslag. Zo zijn er ook verschillende bepalingen die de onderhandelingspositie van producentenorganisaties tegenover de voedingsindustrie moeten versterken. Eén daarvan is het experiment met zogenaamde 'prijstunnels', waarbij tijdens commerciële onderhandelingen een minimum- en maximumprijs worden afgesproken. Dat systeem werd eerder al getest in de rundvleessector en zal nu uitgebreid worden.
En nu?
De goedkeuring van de wet betekent nog niet het einde van de discussie. Uit protest bood minister van Milieu Monique Barbut haar ontslag aan bij president Emmanuel Macron. Volgens haar is zowel de wet inhoudelijk, als hoe het tot stand is gekomen, een koerswijziging die ecologisch een stap achteruit te veel is. Maar Macron weigerde haar ontslag te aanvaarden.
Ook uit het middenveld kwam veel reacties. Acht milieuorganisaties en de landbouwvakbond 'Confédération paysanne' leggen zich niet neer bij de beslissing van het parlement. Ze vragen de Conseil Constitutionnel om de wet geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Volgens hen schendt de tekst verschillende grondwettelijke milieubeginselen, waaronder het voorzorgsbeginsel en het recht op een gezonde leefomgeving.
Ook enkele parlementsleden trokken naar het hoogste juridische orgaan. Zij betwisten dan weer de gevolgde procedure. De parlementsleden stellen dat de bepalingen over de gewasbeschermingsmiddelen pas in een latere fase aan het wetsontwerp werden toegevoegd en geen inhoudelijk verband houden met de oorspronkelijke tekst. Hierdoor zou de bepaling ongrondwettig zijn.
De Conseil Constitutionnel zal hierover uiteindelijk het laatste woord hebben. Deze maand wordt nog een uitspraak verwacht.
Bron: Politico, France Info
