Geograaf waarschuwt voor gevolgen erosie in Leemstreek

Sinds de mens aan landbouw doet, is er op sommige plaatsen in de Leemstreek door ontbossing meer dan twee meter vruchtbaar bodemmateriaal weggespoeld. Als er nog eens zoveel zou wegspoelen, blijft er alleen gesteente over waarop geen landbouw meer mogelijk is. Dat zegt geograaf Gert Verstraeten (KU Leuven) tijdens een internationale workshop over de mens en zijn leefomgeving.

In het Dijlebekken deed Verstraeten meer dan 100 boringen om aan de hand van sporen in bodemprofielen de impact van menselijke handelingen te bestuderen. “De mens is in deze contreien al 6.000 tot 7.000 jaar geleden aan landbouw beginnen te doen, maar er zijn pas sporen te vinden van erosie sinds 3.000 jaar. Het proces versnelde in de Romeinse tijd en maakte vooral vanaf de Middeleeuwen belangrijke evoluties door, met niet enkel verlies aan bodem maar ook opvulling van riviervalleien met sediment, wat hun loop sterk wijzigde”, aldus Verstraeten. 

Dat erosie een belangrijke impact kan hebben op de bevolking, bewijst gelijkaardig onderzoek dat Verstraete al deed in het gebied van de Middellandse zee. Daar is de vruchtbare bodem minder dik en is hij in het verleden al volledig weggespoeld. “Beschavingen beginnen daar op een bepaald moment onder te lijden en verhuizen naar andere locaties. In België is het vruchtbaar bodempakket veel dikker en kunnen we nog even verder. Maar maatregelen zijn nodig opdat we de situatie niet voor onze latere generaties gaan hypothekeren”, stelt hij.

“Om erosie onder controle te houden, is bebossing het beste, maar dat is vanzelfsprekend niet haalbaar. Men moet een goede, duurzame balans zoeken zodat het bodempotentieel voor landbouw behouden blijft”, aldus Verstraeten. Daarmee verwijst hij naar bodembeschermingstechnieken zoals groenbedekking in de winter en grondbewerking die water gemakkelijker laat infiltreren in de bodem. Op steilere hellingen raadt Verstraeten landbouw echter helemaal af.

De Vlaamse overheid heeft recent bekendgemaakt dat de verplichtingen omtrent erosiebestrijding op de meest erosiegevoelige percelen tegen 2018 een pak strenger worden.