"Fusie Bayer-Monsanto zal biodiversiteit aantasten"

BioForum Vlaanderen heeft geen goed oog in de fusie tussen Bayer en Monsanto. “Boeren zullen nog aan autonomie inboeten. Maar wat het meeste zorgen baart, is de evolutie naar nog minder teelten en nog minder diversiteit”, zegt directeur Lieve Vercauteren, ook één van de trekkers achter de nieuwe agro-ecologische beweging Voedsel Anders. De organisatie begrijpt dat het samengaan van deze twee bedrijven kan zorgen voor een efficiëntere industriële landbouw, maar is van oordeel dat dit in het kader van de klimaatverandering een verkeerde keuze is.

BioForum vreest dat er door deze concentratie in toelevering, minder rassen en meer monocultuur zal ontstaan. “Het is nu al niet makkelijk om zaden voor kleinere teelten te vinden, hetzelfde geldt voor biozaden”, aldus Vercauteren. “Boeren krijgen nu al een totaalpakket waarbij gezegd wordt wat ze moeten zaaien en wat en wanneer ze moeten sproeien. Er wordt geen beroep meer gedaan op vakkennis, ook niet op wat de boer graag doet, terwijl zelfstandig werken en keuzes maken, verbonden met de aarde en met dieren, net datgene is wat landbouw voor veel mensen aantrekkelijk maakt."

Ook in het kader van de klimaatverandering vindt BioForum deze fusie een verkeerde keuze. “Wij denken dat de natuur een zeer complex systeem is dat vanuit zichzelf zeer veerkrachtig is. Dat moet je maximaal bevorderen en herstellen. Niet door terug te gaan naar de middeleeuwen of alleen maar te kiezen voor kleinschalige landbouw, maar door ervoor te zorgen dat de bodemvruchtbaarheid en de genetische diversiteit zoveel mogelijk behouden blijven. Dan bied je ook mogelijke oplossingen om in te spelen op de klimaatverandering. De natuur heeft de meeste troeven in zich om daarop te antwoorden.”

Hoe groter de spelers worden, hoe moeilijker het is om er een alternatief tegenover te plaatsen, merkt BioForum Vlaanderen nog op. De organisatie maakt samen met een vijftiental andere deel uit van Voedsel Anders, een beweging die de kaart trekt van agro-ecologie. “Wij vertrekken van een samenhang in een agro-ecologisch systeem waarbij grond, dier, plant, mens en natuur invloed hebben op elkaar. Terwijl Monsanto en Bayer, en bij uitbreiding de moderne landbouw, eigenlijk vertrekt van een opdeling en per onderdeel een oplossing vindt”, klinkt het nog.

Nog meer dan Bayer is Monsanto al langer een doorn in het oog van tal van ngo’s en natuurbewegingen. Het gaat zelfs zover dat zij van 14 tot 16 oktober een Internationaal Monsanto Tribunaal organiseren in Den Haag. Zij willen “vijf vooraanstaande internationale rechters” laten beoordelen of Monsanto schuldig is aan “misdrijven tegen de natuur en tegen de menselijkheid” en aan “ecocide”. De initiatiefnemers zijn van oordeel dat de fusie tussen Bayer en Monsanto een extra impuls zal geven aan het Tribunaal.

Maar niet alleen vanuit milieuhoek of de biologische landbouw wordt argwanend gekeken naar het samengaan van deze twee multinationals. Ook bij Boerenbond is men bezorgd dat dit monopolies in de hand werkt. “Het is belangrijk dat er een breed aanbod is. Als boeren nog maar weinig opties hebben, kunnen producenten van gewasbeschermingsmiddelen gemakkelijk de prijs opdrijven”, zegt woordvoerder Anne-Marie Vangeenberghe. Vandaag gebruiken bijna alle landbouwers in ons land producten van Bayer of Monsanto.

Het is dan ook de vraag of concurrentiewaakhonden akkoord zullen gaan met de fusie. De Tijd gaat ervan uit dat Bayer een aantal stukken van de groep zal moeten verkopen als het Monsanto inlijft. Met 70 procent van de verkoop zouden de twee samen te dominant worden in de markt voor katoenzaden, één van de belangrijkste Amerikaanse gewassen. Ook voor koolzaad en de onkruidverdelger glufisonaat dreigen de twee te dominant te worden om goedkeuring te krijgen van de Amerikaanse mededingingsautoriteit.